Chương 5: Thí Nghiệm Chai Thủy Tinh

Màn mưa giông quất rát rạt vào mặt buốt nhói. Gió từ lòng hồ Ba Khe thốc ngược lên mặt đập từng cơn dữ dội, giật mạnh tấm áo mưa bạt của Nam kêu phần phật. Men theo chân mái hạ lưu trơn như đổ mỡ, lão Thạc cắm chặt đầu gậy tre xuống lớp bùn nhão để giữ thăng bằng. Cái khớp gối thương tật nhức buốt từng cơn theo từng bước khập khiễng, mảnh kim khí găm sâu trong thịt dường như đang cào xé dưới làn nước lạnh ngắt. Đôi mắt lão vẫn dán chặt về phía rặng bạch đàn còi cọc đang oằn mình trong bóng tối mịt mùng phía trước. Nam bước sát bên cạnh, một tay giơ cao chiếc đèn bão bọc khung sắt xé toạc màn mưa đêm dày đặc, tay kia ghì chặt lấy khuỷu tay lão Thạc mỗi khi lão trượt chân trên bờ dốc lầy lội.

“Cẩn thận bác Thạc! Dốc đập phụ đất mượn, bùn trơn lắm!” — Nam ghé sát tai lão nói lớn, giọng át đi tiếng gió rít qua rãnh đồi.

“Không sao, tôi quen chân rồi!” — Lão Thạc thở dốc, nuốt ngụm nước mưa chan chát vào cổ họng. “Xuống ngay chân taluy cọc số 7. Càng chần chừ một phút, ruột con đập càng bị moi rỗng!”

Hai bóng người — một già một trẻ — trượt qua gờ đất cuối cùng, tiến thẳng vào bãi cỏ chân đập phụ cọc số 7. Dưới quầng sáng vàng vọt của ngọn đèn bão, cảnh tượng hiện ra khiến ngực lão Thạc thắt lại. Vũng nước rỉ mà lão phát hiện lúc chập tối vốn chỉ rộng chừng nửa mét, nay đã phình to gấp ba lần, loang rộng hơn một mét rưỡi như chiếc ao tù đen ngòm đang sục sôi giận dữ. Mặt nước không hề phẳng lặng mà liên tục trồi sụt những gợn xoáy li ti. Từng đám bọt khí to bằng quả trứng gà xám xịt từ đáy đùn lên, nổ lép bép, mang theo vô số hạt cát vàng mịn cuộn xoáy thành những vệt vân vẩn đục. Mùi khí lưu huỳnh nồng nặc cùng mùi rác mục rữa bốc lên ngột ngạt, xộc thẳng vào mũi hai người.

Nam cúi rạp người xuống, dí sát ngọn đèn bão vào mép nước. Đôi lông mày rậm của người lính trẻ nhíu chặt lại, đồng tử co rút, ánh mắt tràn ngập vẻ bàng hoàng:

“Mạch nước ngầm đùn mạnh quá! Bọt khí sủi liên tục thế này... Áp lực đáy móng đang đội lên rất dữ dội!”

“Không chỉ là áp lực nước đơn thuần đâu, chú Nam!” — Lão Thạc ngồi thụp xuống một gờ đất cao, giọng trầm khàn nhưng đanh chắc. “Nước hồ ngoài kia đã lên hai mươi hai mét, vượt báo động 2. Chênh lệch cột nước đang dồn nén một gradient thủy lực khổng lồ xuyên qua nền đập phụ. Chỗ này trước đây đội cơ giới của thằng Thưởng san lấp dối trá, lót toàn bùn tạp với rễ cây mục ruỗng. Khi gradient thấm vượt quá giá trị tới hạn, hạt đất mịn không còn lực dính, lập tức bị dòng ngầm lôi tuột đi.”

Lão Thạc hiểu rõ, dù Nam là kỹ sư cầu đường quân sự có đào tạo bài bản, nhưng giữa trang sách giáo khoa trên giảng đường với thực tế công trường bão lũ sinh tử vẫn có một khoảng cách lớn. Muốn viên sĩ quan trẻ toàn tâm toàn ý dùng quyền hạn quân đội ngăn chặn thảm họa, lão phải thuyết phục anh bằng thứ ngôn ngữ đanh thép nhất: khoa học thực nghiệm.

Lão dốc cạn chiếc chai thủy tinh mang theo bên mình, trút phần nước cũ lấy từ chập tối xuống rãnh thoát gần đó. Cầm chiếc chai trong suốt đã tráng sạch, lão bước sát mép vũng rỉ, tỳ gậy tre giữ thăng bằng rồi cúi người, dìm ngập miệng chai vào ngay tâm điểm cuộn xoáy nơi cát đang đùn lên dữ dội nhất. Dòng nước ngầu đục lẫn bọt khí cuồn cuộn tràn vào thân chai. Chỉ trong chớp mắt, chiếc chai đã đầy ắp thứ chất lỏng màu xám xịt, lợn cợn phù sa và cát mịn.

Lão cẩn thận rút chai lên, lấy ngón tay cái ấn chặt nút bấc rồi quay lại đặt ngay ngắn trên bề mặt phẳng phiu của một tảng đá chắn sóng gần đó.

“Chú Nam, lại đây! Hãy nhìn cho thật kỹ!” — Lão Thạc vẫy tay gọi, đồng thời nghiêng thân mình che bớt luồng gió bão đang tạt mạnh vào ngọn đèn bão.

Nam bước vội tới, ngồi xổm bên tảng đá, đưa sát ngọn đèn bão vào thân chai thủy tinh. Dưới quầng sáng vàng xuyên qua lớp vỏ chai trong suốt, chuyển động xoáy tròn bên trong bắt đầu chậm dần. Trọng lực và quy luật cơ học chất lỏng lập tức phát huy tác dụng. Chỉ sau vài phút ngắn ngủi, một bức tranh phân tầng rõ rệt hiện ra trước mắt hai người.

Dưới đáy chai, lớp hạt nặng nhất lắng xuống đầu tiên, tạo thành một tầng cát vàng hạt thô dày chừng hai đốt ngón tay, hạt cát sắc cạnh và sáng màu. Ngay phía trên tầng cát thô là một lớp bùn mịn màu xám đen pha lẫn những sợi mùn thực vật nhỏ li ti như rễ cây mục rữa. Trên cùng mới là lớp nước vẩn đục đang từ từ trong dần.