Chương 5: Bách Nghệ Khơi Mầm

Bàn tay chai sần của cụ Bành Thiệu Viễn ghìm chặt trên bả vai Trịnh Khang, cảm nhận từng thớ thịt cuồn cuộn của người thợ búa đang căng cứng như dây chằng neo gặp sóng dữ. Trước mắt cụ, ngoài luồng nước sâu, hai chiếc xuồng bọc thép của Hải Kình đã khuất sau màn tro bụi, nhưng tiếng gầm rú chát chúa và vệt sóng quất lật mảng lưới vẫn còn để lại nỗi kinh hoàng trên ba mươi nóc thuyền chao đảo.

Trịnh Khang thở dốc, lồng ngực phập phồng, ánh mắt đỏ ngầu dần dịu bớt khi bắt gặp cái nhìn thâm trầm, sáng rực như lửa than giấu dưới tro tàn của cụ thợ già. Lưỡi búa sắt nặng trịch từ từ hạ xuống mép ván.

“Cụ Bành… tráp gỗ dưới sàn thuyền?” Trịnh Khang lắp bắp, giọng khàn đặc vì khát và ngơ ngác. “Cụ muốn lấy thứ gì để chuộc người sao?”

“Không phải để nộp mạng cho lũ cướp bóc.” Cụ Bành lắc đầu, giọng trầm tĩnh mà rành rọt. “Chú Trịnh, gọi thêm bác Hai với mấy cụ cao niên xóm ta bước xuống khoang thuyền của tôi. Chuyện sinh tử của cả làng nằm ở dưới đó.”

Nghe lời cụ, Trịnh Khang nuốt khan một ngụm nước bọt đắng chát, ngoái lại ra hiệu cho đám thanh niên ghìm lao tre cảnh giới quanh mạn thuyền. Bác Hai thợ lưới, sau trận nôn tháo mật xanh vì ngụm nước mưa độc đêm qua, sắc mặt hãy còn xám ngoét, được cô Thắm dìu từng bước qua cây cầu khỉ ọp ẹp. Cùng với hai vị bô lão lớn tuổi nhất xóm chài, họ lặng lẽ cúi mình chui vào lòng thuyền tối om của cụ Bành.

Bên trong khoang, mùi dầu dừa ngai ngái hòa cùng vị mặn mòi quen thuộc của ván gỗ mục. Tiểu Manh ngồi nép bên góc sạp, hai mắt mở to nhìn ông nội cùng các bậc cha chú lục tục bước vào. Ánh sáng vàng vọt lọt qua khe bạt rách chỉ đủ soi rõ những gương mặt hốc hác, môi khô nứt toác vì kiệt nước.

Cụ Bành quỳ gối xuống sàn thuyền, ngón tay lần theo những đường vân gỗ mù u xù xì ở góc sâu nhất của lườn thuyền. Nơi đây quanh năm ngập trong bóng tối, được phủ kín bằng một lớp lưới rách bện vỏ dừa. Cụ rút con dao mộc găm bên hông, cẩn thận cạy từng chiếc chốt gỗ nẹp chặt mép sàn. Những chiếc nẹp này đã nằm im lìm suốt nửa thế kỷ qua, lớp nhựa dầu trám kín nay vỡ vụn lạo xạo dưới lưỡi dao.

“Rắc!”

Tấm ván sàn bật lên. Từ khoang đáy sâu hun hút, cụ Bành dùng đôi bàn tay gân guốc nhấc lên một chiếc tráp gỗ dài chừng hai gang tay, bọc kín trong nhiều lớp vải bạt tẩm sáp ong. Dưới lớp vỏ bạt đã ngả màu xám xịt là khối gỗ mun đen nhánh, mặt tráp phủ một lớp rêu muối bám khô khốc như vảy ốc.

Trịnh Khang cùng bác Hai nín thở nhìn tráp gỗ. Cả xóm thuyền trôi nổi này ai cũng biết cụ Bành là thợ già khéo tay nhất vùng mộc thủy, nhưng chưa từng có ai thấy cụ mở khoang đáy thuyền bao giờ.

Bằng động tác chậm rãi và kính cẩn, cụ Bành mở lẫy đồng đã gỉ xanh. Nắp tráp bật mở, tỏa ra một làn hương thảo mộc khô dịu nhẹ, xua tan mùi xú khí của tro quặng bám quanh lườn tàu.

Bên trong không có vàng bạc, cũng chẳng có quặng thô quý hiếm. Nằm ngay ngắn trên lớp nhung xơ mục nát là những cuộn giấy bản dày dặn, viền mép bọc màng nhựa chống ẩm trong suốt. Cụ Bành cẩn trọng nhấc một cuộn giấy ra, trải rộng trên mặt ván sàn trước mắt mọi người.

Đó là những bản vẽ kỹ thuật vẽ bằng mực tàu đen tuyền, từng nét kẻ mạch lạc chi tiết đến kinh ngạc: sơ đồ giàn mộc thủy lượn sóng chịu lực vặn của hải lưu, cấu trúc mắt cáo tre ngâm dầu dừa, các mộng đuôi én triệt tiêu chấn động của sóng ngầm mà không cần đến đinh sắt. Cạnh đó là cuốn nhật ký nông học hải dương ố vàng thời tiền thảm họa, chi chít những ghi chép về cơ chế biến dị rễ thực vật.

“Cụ Bành… đây là…” Bác Hai thợ lưới run rẩy giơ ngón tay khẳng khiu chạm vào góc giấy, đôi mắt đục mờ vì khói tro bỗng mở lớn. “Những thứ này… thời trước thảm họa sao?”

“Phải.” Cụ Bành khẽ gật đầu, ánh mắt hoài niệm nhìn lướt qua những dòng chữ đã gắn bó với cụ suốt một đời phiêu bạt. “Nửa thế kỷ qua, tôi giấu kín nó dưới đáy lườn thuyền, chỉ mong cả đời này không bao giờ phải đem ra dùng lại. Nhưng nay Hải Kình đã dồn ba mươi nóc thuyền đến bờ vực tuyệt lộ, nước ngọt cạn kiệt, mưa tro thì độc, chúng ta không thể cúi đầu chịu trói mãi được nữa.”

Nói rồi, cụ Bành đưa tay mở từng chiếc cúc của chiếc áo gile bện sợi gai thô ráp. Từ chiếc túi vải bọc nhung luôn áp chặt trước ngực áo – nơi dùng chính thân nhiệt cụ ủ ấm suốt bao năm tháng – cụ chậm rãi rút ra một ống nghiệm thủy tinh dày dặn.

Dưới ánh sáng lờ mờ, bên trong ống nghiệm chứa khoảng vài chục hạt giống hình hạt thóc mẩy, nhưng vỏ ngoài lại ánh lên sắc xanh lục pha bạc lấp lánh như lân tinh.

Tiểu Manh nín thở nhoài người tới, hai mắt sáng ngời: