Chương 6: Mộng Mộc Thủy Và Nan Tre Dầu

Lời cụ Bành vừa dứt, Trịnh Khang liền đứng phắt dậy. Người thợ búa siết chặt quai hàm, ánh mắt bốc lên ngọn lửa quả quyết, gật đầu thật mạnh với cụ rồi lập tức lao ra cửa khoang, gầm lên một tiếng rền vang xé toạc màn sương tro xám:

“Anh em ba mươi nóc thuyền đâu! Ra hết mũi bè nghe lệnh! Dẹp búa dẹp nỏ lại, gom hết nan tre, phao xốp, chảo dầu dừa ra đây! Cụ Bành dẫn chúng ta trồng nước cứu làng!”

Tiếng gọi sang sảng truyền đi trên mặt sóng mặn, đánh thức cả xóm chài đang ngột ngạt trong tuyệt vọng. Chưa đầy một tuần trà, mặt nước Vịnh Xám rộn rã hẳn lên bởi tiếng chèo khua ràn rạt và tiếng gọi nhau í ới. Nỗi sợ hãi trước thời hạn ba con nước của Hải Kình bỗng hóa thành sức bật cuồn cuộn. Cả xóm chài chia nhau hành động nhịp nhàng như một cỗ máy sống. Đàn ông khỏe mạnh nai nịt gọn gàng, ngậm dao ngắn lặn sâu xuống những rạn đá ngầm và xác thuyền chìm ven bờ vịnh để trục vớt các thân tre gai cũ cùng những khúc gỗ mù u dạt bờ bị chôn vùi dưới bùn quặng. Phụ nữ gom nhặt từng quả dừa khô trôi nổi, bóc lấy xơ, nhóm lửa nấu sôi những chảo dầu dừa phế phẩm bốc khói ngai ngái, tỏa mùi béo nồng ấm áp xua bớt cái lạnh lẽo của tro bụi.

Cụ Bành Thiệu Viễn đứng trên mui thuyền, tay cầm chiếc dao mộc đã mòn vẹt sống dao nhưng lưỡi thép vẫn sáng loáng. Cụ cúi xuống đón lấy một thân tre gai vừa được vớt lên từ đáy biển mặn. Cụ dùng sống dao gõ nhẹ từng đốt, lắng nghe tiếng kêu đanh giòn, rồi chỉ cho đám thợ trẻ:

“Bà con nhớ kỹ, tre gai ngâm nước mặn muốn dẻo dai thì phải chẻ khi cật còn no nước biển, vót bỏ ruột xốp, chỉ lấy lớp cật ngoài. Phải đan mắt cáo lượn sóng, chừa khe hở vừa một ngón tay trỏ để sóng biển dập dềnh luồn qua được mà không bẻ gãy nan.”

Đôi bàn tay cụ Bành thoăn thoắt lướt trên những dải nan tre sắc lẹm. Dưới ngón tay già nua nhưng chuẩn xác lạ thường, từng sợi nan tre gai uốn lượn nhịp nhàng, ken dày vào nhau thành một tấm mành mắt cáo đàn hồi tựa như da cá đuối. Tấm nan vừa đan xong lập tức được nhúng ngập vào chảo dầu dừa đang sôi lục bục trên bếp than đượm. Dầu nóng sôi réo rắt, len lỏi vào từng thớ cật tre, bịt kín mọi kẽ hở li ti.

“Ngâm dầu dừa thế này,” Cụ Bành nhìn Trịnh Khang đang đứng cạnh, giọng ôn tồn giảng giải, “thì mọt nước hay muối mặn có hung dữ đến mấy cũng không thể gặm nhấm vào ruột tre. Khung bè này sẽ trơ gan cùng tuế nguyệt giữa sóng gió.”

Trịnh Khang chăm chú lắng nghe, gật đầu lia lịa. Anh đặt khúc gỗ mù u già nặng trịch lên sàn, vung rìu nhỏ đẽo gọt từng đường nét dứt khoát theo đúng bản vẽ mộc thủy mà cụ Bành đã vạch sẵn. Dưới sự hướng dẫn từng li từng tí của cụ già trăm tuổi, Trịnh Khang dùng chiếc đục sắt cẩn thận khoét sâu từng mộng gỗ hình đuôi én ở hai đầu thanh dầm.

“Chú Trịnh nhớ lấy,” Cụ Bành nhắc nhở khi ghé mắt đo từng góc mộng, “khung bè dài đúng sáu thước mộc, rộng bốn thước mộc, tuyệt đối không dùng đến nửa chiếc đinh sắt. Sắt gặp nước mặn chỉ vài con nước là rỉ mục, làm toác thớ gỗ. Khớp mộng đuôi én bằng gỗ mù u này khi ngậm nước mặn sẽ tự nở căng, khóa chặt các dầm bè lại với nhau. Càng dập dềnh trên sóng, các khớp ngậm càng khít khao, sóng dữ dập bên tả thì bên hữu tự nương theo mà triệt tiêu lực đẩy.”

Trịnh Khang gạt mồ hôi đang túa ra trên trán, đưa thanh dầm gỗ mù u khít vào rãnh mộng của thanh xà ngang. Một tiếng “khục” đanh gọn vang lên. Khung dầm bè sáu thước nhân bốn thước liền thành một khối vững chãi, vuông vắn như chiếc sập gỗ lim, nhẹ nhàng co giãn khi có người dẫm chân thử nghiệm mà không hề phát ra một tiếng răng rắc nào.

Ở góc sàn thuyền râm mát, Bành Tiểu Manh cùng đám trẻ con xóm chài đang ríu rít làm việc bên những chiếc rọ tre nhỏ đan tròn. Cô bé nhanh thoăn thoắt xé tơi từng búi xơ dừa khô, rải đều bột than củi đã nghiền mịn vào giữa rồi nhồi chặt vào rọ. Đôi bàn tay nhỏ xíu lấm lem muội than đen nhẻm, nhưng ánh mắt con bé sáng ngời hy vọng.