Chương 12: Di Vật Dưới Lớp Sình

Cụ Xa Cảnh Thuận cúi người, bàn tay gân guốc nhặt nửa chiếc guốc gỗ sơn then vỡ đôi khỏi vũng bùn dẻo quánh. Mảnh da thuộc đóng đinh tán gỉ sét còn vương sợi chỉ điều quen thuộc. Ánh mắt cụ khựng lại, chòm râu cước khẽ rung lên. Già này há lạ gì đồ vật của kẻ khác trong xóm. Ngày giáp hạt hay lúc có người ngã bệnh, bóng dáng thầy pháp Hai Cửu mang đôi guốc lẹp xẹp này tới từng nhà đòi tiền cúng bái đã in hằn trong mắt cụ.

“Đúng là guốc thằng Cửu rồi,” cụ Thuận hạ giọng, mắt sáng quắc quét qua vòm đá âm u: “Cha nó năm xưa là cai ngục đồn điền cũ, tay nhuốm máu không biết bao nhiêu mạng phu mộ. Nó lén lút mò vào chốn hiểm địa này trước cả bọn mình, ắt chẳng phải chuyện cúng kiến trừ tà gì đâu. Nó tìm thứ gì đó cha nó giấu lại.”

Đạt nghiến răng siết chặt nửa đoạn sào tre gãy, toan rảo bước vượt lên trước, nhưng cụ Thuận đưa tay cản lại. Cụ lắc đầu, từ tốn thổi bùng mồi than trong om, bốc thêm một vốc vỏ tràm ngậm muối hạt rải đều lên than hồng. Muối nổ lách tách như tiếng củi nỏ ngày mùa, tinh dầu tràm gió thơm ngát bốc lên quyện chặt khói bồ kết cay xè. Cụ vung bó chổi cỏ may mười hai nan, quét rào rạt vào khoảng tối. Từng nhánh cỏ may già phơi đủ chín con nắng sớm phần phật chém vào không khí, cuốn theo luồng khói ấm tạt tới đâu thì hơi lạnh nhớp nháp và mùi ẩm mục co cụm rút lui tới đó.

Ba người thận trọng tiến sâu vào lòng hang bùn ngầm. Lách qua khe đá vôi hẹp ngậm rễ tràm dằng dặc, luồng uế khí buốt giá dần loãng ra trước hơi khói thảo mộc. Trước mắt cụ Thuận mở ra một khoảng trũng rộng rãi, khô ráo bất ngờ. Nơi đây được che chắn kín kẽ bởi những mạng rễ tràm cổ thụ to bằng bắp đùi đan bện chằng chịt vào vách đá, ngăn không cho bùn lỏng bên ngoài tràn vào vùi lấp.

Thế nhưng, khi ngọn đuốc tràm trên tay Đạt rọi sáng góc trũng, hơi thở cụ Thuận bỗng nghẹn đắng nơi cổ họng.

Dưới lớp sình tràm dẻo quánh mịn màng, hiện ra những bộ hài cốt nằm san sát nhau. Nhựa tràm và bùn mặn yếm khí suốt bốn mươi năm ròng đã giữ cho xương cốt không bị mục rữa tiêu biến, xám xịt màu tro than. Đau đớn thay, xương cốt của họ không hề vẹn toàn tự do; cổ chân từng bộ hài cốt đều bị khóa chặt vào một sợi xích sắt to bản hoen gỉ, nối liền với những thanh cùm sắt dài dằng dặc cắm sâu vào vách đá ngầm. Có hài cốt hai tay còn ôm chặt lấy lồng ngực co quắp, có bộ nghiêng đầu gối lên bờ vai bạn phu bên cạnh. Sự kinh hoàng, nỗi oan khuất ngút trời của ba mươi sáu con người bị chôn sống năm Mậu Tý 1888 phơi bày trọn vẹn trong ánh lửa bập bùng.

“Trời đất ơi… bà con ơi…”

Cụ Thuận thảng thốt run rẩy, đầu gối già nua không còn gượng nổi mà quỳ sụp xuống mặt bùn lạnh ngắt. Bốn mươi năm trôi qua, nỗi đau đớn cụ chôn giấu trong lòng từ thuở ngoài bốn mươi giờ đây như xé toạc tâm can. Cụ đưa bàn tay nứt nẻ mùi khói vuốt nhẹ lên ống xương cẳng chân dính bùn đen của người xấu số, nước mắt trào ra hòa vào râu tóc bạc phơ:

“Tôi về trễ quá… Bà con chịu lạnh thấu xương mấy mươi năm ròng rã nơi đáy đầm tăm tối này…”

Đạt đứng sững như trời trồng, hai hàm răng đánh vào nhau lập cập không phải vì khí lạnh, mà vì nỗi phẫn uất cuộn trào nơi lồng ngực. Út Mót bặm môi bật khóc nấc, chiếc liềm cắt cói buông thõng bên hông, ngực cô phập phồng nghẹn ngào trước thảm cảnh oan khốc.

Bỗng nhiên, ánh mắt cụ Thuận bắt gặp một bộ hài cốt nằm chếch về phía góc vách đá. Dù thịt da đã tan vào bùn đất, nhưng trên khung xương ức xám ngoét vẫn còn vắt ngang một dải vải gai mục nát, đính chặt một chiếc cúc áo tròn trịa bằng xương thú. Mặt cúc xương được mài nhẵn thín, khắc hình một con chim nhạn ngậm cành lộc non.

Trái tim già nua của cụ Thuận thắt lại từng cơn buốt nhói. Cụ bò tới, đôi tay run rẩy chạm vào chiếc cúc xương nhỏ nhoi.

“Ba Lành… Chú Ba Lành ơi!” Giọng cụ Thuận khản đặc, nghẹn ngào đến lạc cả tiếng.

Kỷ vật định tình này chính tay người bạn nối khố Ba Lành đã nâng niu mài giũa từng đêm dưới ánh trăng soi trước khi bị bắt đi phu mộ. Đêm giông bão năm Mậu Tý ấy, Ba Lành đã liều mình chịu lằn roi ngọn trảm, làm mồi nhử đánh lạc hướng cai ngục để cụ Thuận có cơ hội lao xuống lạch biển trốn thoát. Người bạn ấy đã ngã xuống nơi này, bị xích chặt chân cùng ba mươi lăm bạn phu khác, vùi sâu dưới đáy bùn u tối suốt bốn mươi năm.