Chương 8: Bóng Đêm Quanh Lò Than Cũ

Làn khí trắng buốt từ mảnh áo phu rách táp lên làm cụ Xa Cảnh Thuận khẽ rùng mình. Đôi mắt già nua của cụ chớp nhẹ, nhìn chằm chằm từng mắt xích sắt gỉ ngoằn ngoèo đang được thằng Đạt dùng mũi sào tre giữ chặt trên mặt sình lầy.

“Đạt, hạ sào xuống đi con,” Cụ Thuận trầm giọng dặn dò, tay với lấy bó chổi cỏ may mười hai nan đặt ngang vạt đùi: “Xích này cắm sâu vào dạ đất, động mạnh e khí độc bùng lên nghẽn lối. Chèo qua mé gò đất trước mặt đặng kiếm chỗ cột xuồng cái đã.”

Thằng Đạt gật đầu, từ tốn buông đầu sào tre để đoạn xích sắt chìm lỉm lại vào dòng nước đen ngòm. Mũi xuồng ba lá lướt khẽ, lách qua khe hẹp giữa hai cọc cừ tràm đóng chéo chữ thập rồi tấp vào một gò đất nhỏ nhô cao giữa bãi sậy. Nơi đây nền đất xám xịt khô ráo hơn mặt đầm, sừng sững bên trên là phế tích một lò than hầm tràm cũ kỹ. Vòm lò đắp bằng đất sét trộn rơm mục đã sụp lở phân nửa, cỏ dại cùng dây leo dại bò phủ xanh rờn trên những mảng gạch nung ám khói đen thui lùi, trơ trọi giữa trời gió buốt.

Cụ Thuận chống gậy bước lên bờ, đôi bàn chân trần quen nếp bấm sâu vào nền đất nện chắc nịch. Đôi mắt từng trải của cụ đảo quanh những mảnh gạch vụn và những vết cọc gỗ mục chôn quanh lò. Ký ức đen tối dồn dập ùa về khiến lồng ngực cụ dâng lên một nỗi xót xa tê tái. Đây nào phải cái lò than dân dã bình thường. Năm xưa, bọn cai đồn điền dựng nó lên ở chốn heo hút này vừa để hầm tràm, vừa làm trạm canh gác tàn bạo giam giữ và tra tấn những người phu trốn trại. Những thanh gỗ tràm làm giá cùm chân vẫn còn chôn sâu dưới lớp cỏ, đầu cọc thâm sì rỉ máu khô từ bốn mươi năm trước như còn in hằn dấu vết đòn roi khốc liệt.

“Chỗ này… ngày trước là nơi róc thịt lột da của phu đắp đê,” Giọng cụ Thuận thảng thốt rơi vào khoảng không tĩnh mịch, tay cụ khẽ xoa nhẹ lên mảng tường lò sứt sẹo: “Ai bước chân vô đây coi như một đi không trở lại.”

Thằng Đạt đỡ Út Mót bước lên gò, đem theo om than đượm và giỏ thảo mộc. Út Mót khẽ đưa mắt ngó quanh vòm lò u tối. Bất chợt, ánh mắt cô gái dừng lại ở một hốc gạch sụt lún sát chân tường vùi sâu dưới lớp tro than mục xám ngắt. Cô ngồi thụp xuống, lấy mũi ngón tay bới nhẹ lớp tro khô tơi xốp, run run nhặt lên một mảnh cật tre dẹp chỉ dài bằng gang tay.

“Cụ Xa… anh Đạt, coi nè!” Út Mót khẽ reo lên, giọng run rẩy ngập tràn xúc động.

Cụ Thuận bước lại gần, đón lấy mảnh nẹp tre từ tay cô gái. Mặt tre ngâm tro lâu năm đã ngả màu vàng sậm, nhưng trên đó vẫn còn vết khắc bằng mũi dao nhọn chưa kịp trọn vẹn: một hàng chữ ngay ngắn mang nét sổ thẳng dứt khoát. Cụ nheo mắt ngắm nhìn, nhận thấy từng nét gọt sắc sảo ấy giống hệt nét chữ trong cuốn sổ ghi chép ngày công cắt cói của Năm Tước mà Út Mót vẫn cất kỹ nơi đầu giường ở nhà.

“Chính chữ của tía con rồi…” Nước mắt Út Mót ứa ra, giọng nghẹn lại: “Ba năm trước tía vô đầm lầy này, té ra từng trú chân ở lò than cũ. Tía con còn sống hay đã…”

Cụ Thuận đặt bàn tay thô ráp xoa đầu cô gái nhỏ, ánh mắt đượm vẻ xót thương khôn cùng:

“Đừng nản lòng con gái. Có vết tích người đi trước tức là lòng hiếu nghĩa của con đã chạm tới đất trời. Cha con là thợ cói can trường, chú Năm ắt đã lần theo dấu vết oan khiên năm xưa để tìm đường giải thoát cho bà con khuất mặt khuất mày.”