Chương 17: Phân Tầng Thấu Quang

Hơi sương lạnh buốt của dòng sông Lục phả qua khe liếp gian nhà chính khi hồi chuông sớm từ ngôi chùa cổ phía đầu trấn vừa điểm. Cụ Quách Tố Nhàn đứng bên chõng tre, dõi mắt trông theo bóng dáng Mai nương gánh đôi bồ nan quạt phế liệu, bên trong giấu kín chiếc tráp gỗ đào bọc vải thô, thoăn thoắt bước ra ngõ đê dẫn về phía bến đò ngang.

Tiếng then cổng khẽ cài lại. Cụ Quách quay vào trong, khẽ cất lời gọi:

— Cháu Du, khêu thêm bấc đèn dầu trên án thư lại đây. Trời sắp tỏ rồi, xưởng ta nổi lửa quấy lại âu hồ, không để lỡ mất tiết trời êm dịu này.

Tiêu Kính Du bước ra từ chái đông, sắc mặt vẫn còn vương nét nhợt nhạt sau những canh giờ căng thẳng, vết xước nơi cổ đã khô mày. Hắn cung kính cúi đầu:

— Dạ, Cụ bà. Cháu đã gạn xong nước mưa trong chum sành, than hoa dưới bếp cũng bén đượm rồi ạ.

Khoảng sân gạch của xưởng Diệp Lạc dần bừng lên trong ánh rạng đông. Mấy chị em thợ quạt chia nhau quét dọn hiên nhà, khung nan tre dài năm thước của chiếc quạt đại bản Bách Niên An Lạc được khiêng đặt ngay ngắn trên chiếc sập gụ giữa gian xưởng. Mùi hồ nếp cái hoa vàng quyện với nước cốt củ sắn dây đun liu riu tỏa hương ngòn ngọt, ấm sực khắp gian phòng, xua tan nỗi âu lo lẩn khuất trong từng kẽ liếp.

Cụ Quách ngồi xuống chiếc ghế mây con quen thuộc, đặt lên mặt bàn phẳng phiến đá mài nhẵn thín. Từ chiếc túi vải chàm bên hông, cụ cẩn trọng lấy ra nửa khối đá hoa bọc đồng giả tạo cùng bức mật chiếu ngụy tạo — những thứ cụ đã giữ kín từ đêm Kính Du lén đem vào giấu nơi kho chái tây. Kế đó, cụ trải phẳng tờ văn khế cổ mang dấu triện son nội đình bảy mươi năm trước.

Cụ Quách ngước mắt nhìn Kính Du, từ tốn nói:

— Cháu Du, lại gần đây. Trước khi phết hồ bồi lớp giấy thứ nhất lên khung quạt bách niên, già muốn cháu tận mắt nhìn thấu lớp giấy này. Nghề quạt nan bồi giấy dó trọng nhất ở chữ “thấu”. Nan tre phải thẳng, giấy bồi phải phẳng, và lòng người thợ thì không được mờ ám.

Kính Du bước tới bên bàn, hai bàn tay đan chặt vào nhau, chăm chú nhìn từng vật phẩm bày trước mắt.

Cụ Quách nâng ngọn đèn dầu hạt đỗ lại gần, khẽ tách mép một tờ giấy dó Kinh Bắc loại mỏng như cánh ve. Bàn tay cụ gầy guộc nổi rõ từng khớp xương, vậy mà khi miết lên mép giấy lại êm ru, nhẹ nhàng tựa hồ lông ngỗng lướt trên mặt nước. Cụ đặt tờ văn khế cổ bảy mươi năm trước lên trên ngọn đèn.

Dưới ánh lửa vàng rực xuyên qua từng thớ sợi dướng trắng ngà, dấu triện son phượng hoàng nội đình hiện lên rực rỡ, đường nét chim loan múa lượn thanh thoát, từng góc cạnh triện son ăn sâu vào xơ giấy cổ, dẫu trải qua bảy mươi năm sương gió vẫn ngời ngời khí tiết trang nghiêm.

Đoạn, cụ Quách đặt bức mật chiếu ngụy tạo cùng nửa khối đá hoa bọc đồng kề sát bên. Dưới ánh sáng thấu quang, những vết lem luốc của mực son pha tạp lập tức lộ rõ. Nét khắc trên mặt đá hoa bọc đồng thô thiển, đường diềm phượng hoàng cụt ngủn, xơ giấy dó mới nhuộm khói giả cổ bị mực đọng thành từng vệt thâm đen, bết dính loang lổ.