Chương 10: Bột Trắng Thau Phèn

Những tiếng nổ tanh tách từ sâu trong lòng ba bễ lò vòm dập dồn như tiếng pháo đón xuân, xua tan nỗi âu lo trĩu nặng của buổi sớm mai. Cụ Vân Chiêu Khôi chống chiếc gậy tre đứng vững chãi trên nền cát ẩm, giơ cao bàn tay gầy gò ra hiệu cho bà con tạm lùi lại để tránh luồng hơi nóng bỏng rát. Sức nóng hầm hập phả qua các khe thông gió, quấn theo mùi nồng ngai ngái của bùn rơm khô và tàn tro rễ đước quyện chặt vào nhau.

Đợi đến khi tiếng vỏ sò vỡ rạn lách tách thưa dần, chỉ còn những sợi khói lam mảnh mai lượn lờ quanh vách đất, cụ Khôi mới quay sang bảo Trần Chấn:

“Chấn này, con cùng anh em lấy đòn tre cạy nhẹ lớp bùn rơm ở cửa bễ. Cẩn thận tay chân, gạt từ trên xuống dưới, chớ giẫm chân trần vào tro than!”

Trần Chấn quệt vệt bùn bết nơi gò má rám nắng, sang sảng đáp lời rồi cùng trai làng cầm sào tre xông tới. Từng mảng bùn sét trộn rơm khô cong giòn rụm rơi lả tả xuống đất. Khi cửa lò mở toang, một luồng nhiệt trắng mờ ùa ra, mang theo hơi ấm xua tan cái giá lạnh của đêm dông bão vừa dứt.

Cả bãi cát ven sông Hàm Giang nín thở, hàng chục ánh mắt đổ dồn vào vòm lò sâu hun hút.

Trước mắt bà con, không còn thấy đâu những lớp vỏ sò huyết xù xì, những mảnh vỏ điệp sắc nhọn xám xịt ngày nào. Dưới sức hun đượm của than hồng suốt đêm dài, từng lớp vỏ sò dày cộp đã biến thành những khối bột vôi trắng muốt, phồng xốp như bọt sóng biển ban trưa. Trần Chấn khẽ đưa đầu gậy tre chạm nhẹ vào một tảng vỏ nung, khối vôi lập tức vỡ vụn thành từng mảng bột mịn màng, tơi xốp, tỏa hơi ấm dịu dàng giữa làn sương sớm.

“Thành... thành bột trắng thật rồi!”

Bác Ba Còng run run đưa đôi bàn tay chai sần quệt nước mắt. Tiếng reo hò rộn rã bùng lên khắp bờ sông, xua tan bao nhọc nhằn, cay đắng của một đêm dầm mình trong mưa gió giữ lò.

Thím Hai Lành vội vã bưng tới một chiếc chậu sành đựng gàu nước giếng trong vắt vừa gánh từ thôn ra. Cụ Khôi đỡ lấy gáo dừa khô, cẩn thận xúc một tảng vôi nung đặt vào thúng nện bùn khô ráo, rồi từ tốn dội nước lên trên.

Ngay khoảnh khắc dòng nước mát chạm vào tảng vôi trắng, một tiếng xèo lớn vang lên rộn rã. Khối vôi bỗng cựa mình phồng to, sôi lên sùng sục như nồi cháo nở trên bếp than đượm, khói trắng bốc lên cuồn cuộn ngút ngàn. Chỉ trong chớp mắt, tảng đá thô ráp rã tan hoàn toàn thành thứ bột vôi tôi dẻo quánh, trắng nõn nà như bột gạo giăng ngày hội.

Bé Mận nép sát bên vạt áo cụ Khôi, đôi mắt đen láy mở to kinh ngạc:

“Ông nội Khôi ơi, đá biển biết sôi, lại biến thành bột trắng mịn như bột bánh nữa này!”

Đưa bàn tay thô ráp xoa nhẹ lên chỏm tóc củ tỏi của con bé, đôi mắt già nua của cụ Khôi ánh lên vẻ trìu mến:

“Đó là cái lý nhiệm màu của đất trời đấy cháu ạ. Vỏ sò dưới biển sâu gom hết tính nồng ấm của cõi mặn, nay mượn lửa hun thành vôi, chính là phương thuốc quý để chữa lành đồng đất làng mình.”

Cụ ngẩng đầu nhìn khắp lượt bà con xóm nghèo, cất giọng sang sảng mà khoan thai:

“Tro vôi đã chín, con nước ngọt cũng đã về đầy ngòi rãnh. Bây giờ bà con chia nhau gánh vôi xuống đồng, cứu lấy ba mẫu ruộng!”

Mặt trời dần nhô lên khỏi rặng phi lao, dát ánh vàng óng ả xuống ngọn sóng Hàm Giang. Phía con mương trục rộng ba thước, dòng nước ngọt mát lành từ thượng nguồn sau khi phá đập đổ về, gặp đỉnh triều cường cuồn cuộn dâng cao. Nước ngọt hòa cùng con nước lớn ăm ắp lấp đầy từng nhánh mương xương cá, dâng lên ngập ngang bắp chân trên ba mẫu ruộng sau lều thím Lành.

Thế nhưng mặt ruộng lúc này vẫn đục ngầu một màu đỏ quạch như máu trâu, lớp váng gỉ sắt vàng ệch nổi dập dềnh bốc lên mùi chua gắt nồng nặc.