Chương 6: Hộp gỗ mun của nội

Cụ Lương đứng lặng bên bậu cửa, làn gió sông Châu Đốc thổi vào làm tà áo bà ba nâu bạc phếch dán chặt vào tấm lưng còng. Trước mắt cụ, hai mảnh bát gốm da lươn nằm tách biệt trên nền ván sàn, ba chiếc chốt đồng thau cũ xỉn màu vẫn bám chặt trên từng mảnh vỡ, trơ trọi như những chiếc xương cá gãy nhịp.

Nghĩa vẫn đứng nép vào vách liếp, chiếc nạng gỗ kẹp chặt dưới nách run bần bật theo từng nhịp thở ngắt quãng. Gương mặt gã trắng bợt, đôi môi mím chặt không thốt nổi nửa lời, ánh mắt dán trân trân xuống nền nhà như vừa trông thấy một vực sâu tăm tối. Phía bên kia, Trọng đứng sững, đôi bàn tay buông thõng siết chặt mép quần vải thô đến trắng bệch các đầu ngón tay. Nỗi bàng hoàng và sự hối hận muộn màng như sợi dây thừng siết nghẹn lồng ngực hai người đàn ông.

Cụ Lương không mắng, cũng không cất một tiếng thở than. Cụ chỉ từ tốn bước qua bậu cửa. Đôi dép cao su bước nhẹ tênh, không gây ra một tiếng động nhỏ giữa gian nhà im ắng đến ngột ngạt.

Đến bên mâm cơm đổ nát, cụ già tám mươi chín tuổi chầm chậm hạ gối, quỳ xuống nền ván. Khớp xương gối già nua khẽ kêu lách cách. Cụ với tay lấy chiếc nón lá rách treo trên cột nhà đặt sang một bên, rồi đưa hai bàn tay gầy guộc run rẩy nhặt từng mảnh gốm.

Mảnh thứ nhất mang hai chiếc chốt đồng xưa cũ. Mảnh thứ hai mang một chiếc chốt đơn côi. Cụ áp hai bờ mép vỡ lại với nhau. Vết nứt ngọt sớt, vừa khít như một vết thương cũ vừa bị rạch toạc ra lần nữa. Đầu ngón tay thô ráp, sần sùi của cụ khẽ miết qua chỗ khuyết nơi chân đinh thứ tư—nơi mà hơn bốn mươi năm trước cụ từng hẹn với người vợ quá cố rằng khi nào cuộc sống yên ổn, gia đình thuận hòa thì sẽ tự tay đóng nốt mũi đinh đồng cuối cùng để chiếc bát được lành lặn trọn vẹn.

Bụi men gốm trắng mịn dính vào kẽ móng tay cụ Lương, lạnh ngắt. Cụ khẽ nâng hai mảnh gốm đặt cẩn thận vào lòng bàn tay, rồi dùng vạt áo chấm nhẹ từng hạt bo bo cháy sém vương vãi, cẩn thận gom từng hạt một thả vào lòng chiếc nón lá rách. Mỗi hạt bo bo rơi xuống lòng nón phát ra tiếng kêu khe khẽ, nhưng đối với Trọng và Nghĩa, âm thanh ấy như từng nhát búa tạ nện thẳng vào tâm can.

Trọng run giọng, bước lên nửa bước:

“Cha… con…”

Cụ Lương không ngẩng lên, bàn tay nhặt hạt bo bo cuối cùng vẫn không hề ngừng lại. Cụ chỉ khẽ lắc đầu, một cái lắc đầu nhẹ như làn khói mỏng tan giữa trưa vắng, ngăn mọi lời giải thích hay thú tội.

Đứng dậy khỏi sàn nhà, cụ Lương bưng hai mảnh bát gốm đi về phía góc tủ thờ. Nơi đó có chiếc hộp gỗ mun sẫm màu, bóng loáng dấu vết thời gian. Cụ mở nắp hộp, nhẹ nhàng đặt hai mảnh bát vào tấm vải điều lót sẵn bên trong. Ánh mắt đục mờ của cụ dừng lại thật lâu nơi vệt nứt trơ trọi, ngón tay khẽ vuốt ve vệt rạn một lần nữa trước khi đậy nắp lại. Tiếng then gỗ gài vào ổ khóa phát ra một tiếng “cạch” khô khốc, dứt khoát như khép lại một khoảng trời đau đớn.

Cụ Lương quay lại, nhìn quanh gian nhà. Bé An và thằng Bình vẫn nép chặt sau cánh cửa buồng, hai đôi mắt thơ dại ngơ ngác đẫm nước mắt vì sợ hãi.

“An, Bình,” cụ Lương cất tiếng, giọng trầm ấm và phẳng lặng như mặt nước sông lúc đứng gió, không gợn một chút giận dữ. “Lại đây với nội.”

Hai đứa trẻ rụt rè bước ra, lí nhí bước chân trần trên ván sàn, né tránh ánh nhìn của hai người cha đang chết lặng bên cột nhà. Cụ Lương ngồi xuống chiếc đôn gỗ mun quen thuộc trước hiên, kéo hai đứa cháu nhỏ lại sát bên lòng. Cụ với tay lấy từ trong giỏ mây ra một cuộn dây đồng thau cũ đã ngả màu xỉn, dùng chiếc kìm mỏ nhọn cắt ra từng đoạn ngắn chừng nửa lóng tay, rồi đặt chiếc đe đồng nhỏ lên đùi.

“Nội chỉ cho hai đứa mài chốt,” cụ Lương vừa nói vừa cầm chiếc giũa thép mỏng đưa cho bé An, rồi đặt một đoạn đồng vào tay thằng Bình. “Đồng thau cứng cỏi nhưng muốn uốn thành chốt ghim gốm sành thì phải giũa cho vuông góc, mài cho trơn mép. Chốt mà sắc nhọn quá, đóng vào chỉ tổ làm toác thêm vết nứt của đồ vật.”

Bé An run run cầm lấy chiếc giũa, còn thằng Bình giữ chặt đoạn đồng trên mặt đe. Cụ Lương đặt bàn tay thô ráp của mình lên bàn tay nhỏ nhắn của cháu gái, cầm tay cháu đưa đẩy nhịp nhàng.