Chương 7: Ẩn Số Khảo Hạch Khóa Chuẩn

Ngọn đèn dầu trong sương phòng Đô sát viện lay động theo từng nhịp thở trầm ngâm của Thôi Thuần Trực. Trước mắt vị lão thần tám mươi bảy tuổi, cuốn “Nhật ký kiểm lương” bọc da dê mở rộng trên mặt bàn gỗ lim, từng trang giấy bản ngả màu rơm rạ đượm hương mực nho phơi bày những cột số xuất nhập được Chu Hoài An ghi chép bền bỉ suốt hai năm ròng. Những con số chênh lệch tròn trặn đến quái gở giữa thuyền tải lương và cửa lẫm hiện lên rõ rệt dưới ánh sáng vàng dịu, tựa như lưỡi dao sắc lột trần thủ đoạn dối trá của bọn tham quan.

Thôi Hạc nhẹ nhàng nghiêng đĩa dầu lạc, dùng chiếc que tre khêu bấc đèn cho gian phòng thêm sáng tỏ. Chu Hoài An khẽ cựa mình bên mép giường, những vết thương sau lưng do ngọn roi gân bò ngâm nước muối vẫn còn âm ỉ nhức nhối, nhưng ánh mắt chàng đã dồn trọn về phía chồng hồ sơ phủ bụi mà cụ Thôi sai lính Cấm quân mang từ kho thư tịch sang. Đó là các bản sao sổ bộ xuất nhập của Hộ bộ lưu tại Đô sát viện qua các năm.

Cụ Thôi ngước mắt nhìn Hoài An, giọng trầm đĩnh đạc: – Hoài An, con ghi chép cẩn trọng thế này suốt hai năm qua, hẳn đã sớm nhận ra những con số trên giấy lệnh và thực tế nơi kho lẫm chưa từng ăn khớp với nhau?

Hoài An chắp tay, ngữ điệu nghẹn ngào nhưng khảng khái: – Thưa Cụ, tiểu chức làm chân thư lại canh kho, ngày ngày tận mắt thấy phu phen bốc dỡ từng bao lương, tai nghe tiếng thóc rơi rào rạt xuống hộc đong. Giấy tờ Hộ bộ đưa xuống bao giờ cũng đủ nghìn thạch vạn hộc, nhưng khi đong vào lẫm lại vơi đi trông thấy. Ban đầu tiểu chức ngỡ là do đường xa hao tổn, nhưng ghi chép dồn lại qua từng con trăng mới thấy sự tình quái gở khôn cùng.

Cụ Thôi khẽ thở dài, tay lần giở tập quy chế đóng chỉ điều đã ố vàng đặt bên cạnh. Đó là cuốn “Thường Bình thương khảo hạch khóa chuẩn” do chính cụ tham gia biên soạn ba mươi năm trước thời tiên đế.

– Hạt thóc không phải là khối sắt, hòn đá, – cụ Thôi cất giọng chậm rãi, giảng giải cho hai người trẻ tuổi. – Ngũ cốc thu vào kho nghĩa thương trải qua ngày nắng đêm mưa, ắt phải có hao ngót tự nhiên. Hạt thóc phơi sương se lại, hơi ẩm bốc đi thì nhẹ bớt; chưa kể chuột bọ gặm nhấm, chim chóc mổ rơi vãi trong lúc chuyển vận. Bởi thế, tiên đế cùng triều đình mới định ra khảo hạch khóa chuẩn: mỗi quý lưu kho, lượng thóc chỉ được phép hao hụt tự nhiên tối đa hai phần trong mỗi trăm phần.

Cụ dừng lại một nhịp, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn lim: – Hai phần trong mỗi trăm phần ấy là định ngạch nhân từ mà phép nước châm chước cho nỗi vất vả của người coi kho, là dung sai lượng thứ cho sự biến thiên của đất trời. Cứ một nghìn thạch lưu kho qua ba tháng ròng, hao hụt không quá hai mươi thạch thì coi là đạt chuẩn mực, quan viên không bị trách phạt. Nhưng lũ sâu mọt đã biến ân điển ấy thành chiếc khiên che đậy lòng tham không đáy.

Nghe đến đây, Chu Hoài An nắm chặt hai bàn tay, lồng ngực phập phồng căm phẫn: – Cụ dạy chí phải! Trần chủ sự đã bám vào chính định ngạch ấy để làm trò ma quỷ. Xin Cụ nhìn vào các bản trình báo của Hộ bộ trong suốt tám quý gần đây. Bất kể là tiết xuân ẩm ướt thóc hút ẩm trương nở, hay tiết hè nắng cháy da người khiến hạt thóc khô kiệt, quý nào Trần Bách Hựu cũng cho thủ kho lập báo cáo khai man hao hụt chạm đúng kịch trần: cứ một trăm thạch là báo mất đúng hai thạch!

Chu Hoài An gượng đau nhổm người dậy, chỉ ngón tay vào cột số son mà chàng đã cẩn thận chép lại: – Trời mưa phùn hay trời hạn hán, chuột nhiều hay chuột ít, con số hao tổn của gã chưa từng lệch nửa thăng! Hắn đè đúng mức trần hai phần trong mỗi trăm phần mà triều đình cho phép để bòn rút. Mùa ẩm thóc không ngót, hắn báo ngót hai phần; vụ nào thóc thực hao một phần, hắn cũng đôn lên cho đủ hai phần để chia chác. Suốt mấy năm liền, chỉ riêng việc khai khống định ngạch lưu kho này, bọn chúng đã bỏ túi hàng ngàn thạch thóc cứu đói của triều đình!

Thôi Hạc đứng bên nghe mà tròn xoe mắt, tức giận nghiến răng: – Thảo nào bọn chúng giàu sang nứt đố đổ vách! Gian manh đến thế là cùng, lấy lệ luật triều đình làm bình phong che chắn tội ác!

– Đó mới chỉ là móng vuốt nhỏ thò vào bòn rút kho Thường Bình, – nét mặt cụ Thôi bỗng đanh lại, đôi mày bạc nhíu chặt khi lật tiếp sang những trang sau của cuốn nhật ký. – Điều khiến ta kinh tâm động phách chính là những chuyến thuyền tải cập bến Vạn Phước.