Chương 23: Đá hoa cương định cõi bờ

Tiếng hò reo hòa cùng tiếng bước chân rầm rập của đoàn thợ đá kéo Trần Cảnh Nghiệp trở về với thực tại.

Chàng vội bước nhanh tới trước, cùng Nông Văn Pẩu và các tráng đinh người Tày ghé vai đỡ lấy một đầu đòn khiêng bằng gỗ nghiến. Phiến đá hoa cương xanh ngắt nguyên khối nặng nghìn cân, được đục đẽo từ mỏ đá thượng du của đại ngàn, bề mặt chuốt phẳng lì như gương, tỏa ra hơi lạnh tinh khôi của sương sớm biên thùy.

Dưới sự giám sát cẩn trọng của Giám đạc sơn xuyên Phù Khắc Chương và Khâm sai Lê Văn Uyển, toán thợ đá ghìm chặt dây thừng, từ từ hạ phiến đá xuống cạnh hố khai quật. Nơi đáy hố, tảng đá yểm móng thời Thuận Thiên vuông vức bốn thước vẫn nằm sừng sững, đồ án hoa văn mây lửa cùng dòng chữ triện cổ sau hơn sáu mươi năm chôn sâu dưới lòng đất như đang lặng lẽ ngóng đợi sự tiếp nối của hậu thế.

“Cảnh Nghiệp, so quả dọi và kim bàn!” — Cụ Chương chống gậy lim, trầm giọng căn dặn.

“Thưa thầy, con rõ!” — Cảnh Nghiệp kính cẩn đáp lời.

Chàng quỳ một gối xuống gờ đá, bàn tay thoăn thoắt buông quả dọi đồng thau. Dây chỉ mảnh treo quả dọi rủ thẳng tắp, mũi nhọn hướng chuẩn xác vào tâm điểm chữ thập khắc chìm trên tảng yểm móng. Mặt kim bàn hai mươi bốn phương vị chỉ đúng trục Tý – Ngọ, không sai lệch dẫu một phân li.

Toán thợ đá người Kinh và người Tày hiệp lực dùng đòn bẩy và dây chão lớn từ từ dựng đứng phiến hoa cương. Mộng đá được đục đẽo tinh vi ăn khớp hoàn hảo vào lòng khối đá cổ bên dưới, phát ra một tiếng va chạm trầm đục, vững chãi tựa bàn thạch. Trên thân cột mốc hoa cương cao sáu thước, những nét chữ đại tự sắc sảo vừa được thợ khéo hoàn tất tạc khắc: “Hồng Đức nhị thập nhất niên phong cương tiêu thạch”.

Giữa thanh thiên bạch nhật, tiếng reo hò dậy đất của hàng trăm tráng đinh Thất Tuyền, binh sĩ triều đình và dân bản xứ đồng loạt vang lên, chấn động cả thung lũng Phấn Lĩnh.

Khâm sai Lê Văn Uyển bước lên gờ đất cao bên cột mốc mới. Tấm áo bào đỏ thêu hoa văn của bậc đại thần phần phật tung bay trong gió sớm. Ông rút từ tay thị vệ phong chiếu thư gấm vàng, đĩnh đạc cất giọng tuyên đọc:

“Phụng thiên thừa vận, Hoàng đế chiếu viết: Nay bờ cõi hạt Lạng Sơn đã được nhật quy định chuẩn, mốc cũ Thuận Thiên được khai quật trùng tu. Triều đình chuẩn y thu hồi toàn bộ thung lũng mỏ sa khoáng Phấn Lĩnh vào công khố quốc gia, nghiêm cấm mọi hành vi tư nhân chiếm đoạt, buôn lậu qua biên ải! Lại lệnh cho quân dân sở tại lập tức triệt hạ các lò luyện quặng phi pháp của thương điếm Vạn Ký; trả tự do cho toàn bộ phu mỏ bị xích xiềng, trích bạc công quỹ cấp phát lộ phí, an trí ruộng vườn để muôn dân an cư lạc nghiệp!”

Tiếng chiêng đồng vang lên dõng dạc. Lời tuyên đọc vừa dứt, hàng trăm phu mỏ đang quỳ dưới chân đồi òa khóc nức nở. Những đôi bàn tay chai sần, rớm máu vì nhiều năm bị bọn cai ngục hành hạ nay đã vĩnh viễn trút bỏ gông xiềng, run rẩy vái lạy về hướng kinh thành Thăng Long. Khói đen từ các lò luyện quặng lậu bị dập tắt hoàn toàn, nhường chỗ cho sắc trời thu trong trẻo.

Cảnh Nghiệp đứng lặng bên tảng mốc hoa cương sừng sững. Gió biên ải lồng lộng thổi qua vạt áo chàm, mang theo hương thơm ngai ngái của cỏ cây và đất ẩm. Lồng ngực chàng phập phồng, sống mũi cay xè khi ngước nhìn từng nét chữ son khắc trên đá xanh.

Chàng quỳ sụp xuống trước chân mốc, hai tay dập đầu sát nền đất lạnh.

Cụ Phù Khắc Chương khẽ bước tới, bàn tay già nua run rẩy đặt lên vai học trò: “Cảnh Nghiệp, con sao thế?”

Cảnh Nghiệp ngẩng đầu lên, trong khóe mắt chàng lấp lánh ngấn lệ nhưng ánh mắt rực sáng niềm kiêu hãnh: “Thưa thầy... thưa Khâm sai đại nhân! Hôm nay, trước cột mốc thiêng liêng của nước nhà, con xin được bộc bạch một điều sâu kín bấy lâu. Tổ phụ của con chính là viên thổ ty họ Trần từng trấn giữ dải biên thùy này năm xưa. Hơn sáu mươi năm trước, khi giặc phương Bắc tràn sang toan xô đổ mốc phong cương thời Thuận Thiên, ông nội con cùng toàn thể gia quyến đã liều chết huyết chiến, lấy máu mình nhuộm đỏ chân mốc đá để giữ vững tấc đất quê hương.”