Chương 6: Thước Mộc So Đo, Tìm Thớ Gỗ Lành

Nét chì gỗ miết trên mặt ván xù xì kêu sàn sạt trong tĩnh mịch của căn chòi lá. Từng đường cong của buồng gió khép kín, trục quay đặt tâm sai, vị trí bốn cánh quạt cùng phễu nạp và ba ngả cửa thoát hạt dần hiện lên rõ rệt dưới ánh đèn dầu ảo leo lét. Cụ Cù Hạo Nhiên buông cây bút chì, khẽ thổi một hơi dài làm bay đi lớp bụi gỗ mỏng bám trên mặt ván.

Trời vừa hưng hửng rạng bên dòng sông Nước Trong. Làn sương sớm bảng lảng còn chưa tan trên những ngọn tre thì tiếng bước chân huỳnh huỵch ngoài ngõ đã kéo theo giọng vang rền quen thuộc của thợ cày Trần Lực:

— Cụ Cù ơi! Cháu Nhiên ơi! Hai ông cháu đã dậy chưa?

Cụ Cù mỉm cười đôn hậu, đưa tay đẩy tấm liếp nứa bước ra hiên:

— Già này với bé Nhiên thức từ lúc gà gáy rồi. Chú Lực vào đây, uống ngụm nước chè tươi cho ấm bụng rồi xem cái này.

Trần Lực sải bước vào chòi, gương mặt phong trần lộ rõ vẻ phờ phạc, khóe mắt thâm quầng sau một đêm trằn trọc vì nỗi lo mất đất. Nhưng khi vừa cúi xuống chiếc bàn tre, nhìn thấy những nét vẽ chi tiết rành rọt trên tấm ván thô, đôi mắt người thợ cày liền mở to ngơ ngác:

— Cái này… là hình vẽ cái gì thế cụ? Trông như chiếc cối xay lúa cổ xưa của các cụ ngày trước vậy?

Cụ Cù thong thả rót bát nước chè xanh trao cho Trần Lực, cất giọng từ tốn:

— Đây là cỗ quạt hòm sảy thóc. Chú nhìn kỹ xem, bốn cánh quạt gỗ này được gắn vào một trục quay tay đặt hơi lệch tâm trong buồng kín. Khi quay tròn, nó sẽ cưỡng bức không khí tạo thành luồng gió thổi ngang cực mạnh và đều đặn. Thóc nhiễm nấm trút từ phễu xuống gặp luồng gió ngang. Hạt mẩy trơn láng thắng được sức cản sẽ rơi thẳng xuống cửa một. Hạt lép dạt vào cửa hai. Còn lũ nấm rỉ sắt xốp rỗng cản gió sẽ bị thổi văng ra cửa thoát trấu ngoài cùng.

Trần Lực cầm bát nước chè trên tay mà quên cả uống, đôi lông mày rậm rạp nhíu chặt lại:

— Bác Cù ơi, máy lọc lượng tử bạc triệu của cậu Tần Khải quét hàng triệu phép tính còn cháy khét lẹt, người ta bảo con nấm này tinh vi như ma quỷ. Mấy mảnh ván ghép lại mà thật sự phân loại nổi sao bác?

— Máy móc của cậu kỹ sư đó hỏng vì quá ỷ lại vào điện tích với khối lượng phân tử, — Cụ Cù khẽ cười, giọng nói đượm vẻ hóm hỉnh. — Còn ngọn gió đồng quê thì mù chữ, nó chẳng biết hạt lúa nặng mấy nano-gram, nó chỉ biết hạt nào trơn láng thì nó trôi qua, hạt nào xù xì vướng víu thì nó cuốn bay đi mất. Cái lý của tự nhiên xưa nay vẫn đơn sơ như vậy đấy chú à.

An Nhiên đứng bên cạnh cũng sốt sắng tiếp lời:

— Chú Lực tin ông cháu đi! Đêm qua cháu dùng kính vi mô đo đạc rồi, lực cản khí động học của hạt nhiễm nấm lớn gấp sáu lần hạt lúa lành! Chỉ cần luồng gió trong hòm thổi đều, chắc chắn thóc mẩy sẽ tách sạch ra hoàn toàn!

Nhìn vẻ quả quyết của cụ Cù cùng ánh mắt rực sáng của cô cháu gái, nét ủ rũ trên mặt Trần Lực bỗng giãn ra, nhường chỗ cho vẻ phấn chấn bộc trực. Anh đặt phịch bát nước chè xuống bàn, vỗ đùi đánh đét: