Chương 8: Khí Động Cưỡng Bức Giữa Lòng Hòm Kín

Luồng gió mát lành từ lòng hòm gỗ phả ra làm bay bay những sợi tóc mai lòa xòa trước trán An Nhiên, mang theo vị chát ngọt dịu của nhựa mít tươi. Cụ Cù Hạo Nhiên buông lỏng tay quay, khoé mắt hằn nếp chân chim nheo lại thành một nụ cười đôn hậu khi nhìn thấy vẻ ngỡ ngàng thích thú của cô cháu gái và anh thợ cày vạm vỡ.

— Gió cuộn đều và chắc lắm rồi! — Cụ Cù gật đầu hài lòng, tiếng cụ trầm ấm giữa khoảng sân đầy nắng. — Giờ ta đóng nốt cái phễu nạp hạt trên nóc cùng ba ngả cửa thoát bên dưới là cỗ quạt thành hình trọn vẹn.

Trần Lực xoa hai bàn tay thô ráp vào vạt áo, hăm hở xốc lấy mấy tấm ván mít mỏng đã được cụ Cù vạch mực sẵn. Dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ của cụ, ba người bắt tay vào hoàn thiện những bộ phận cuối cùng. Cụ Cù chỉ bảo An Nhiên cách căn chỉnh bốn tấm ván ghép nghiêng, đóng mộng mang cá để tạo thành một chiếc phễu nạp thóc hình chóp cụt ngược đặt ngay ngắn trên đỉnh buồng quạt. Ngay dưới đáy phễu, cụ khéo léo chừa một khe rãnh nhỏ vừa khít để lùa vào một tấm ván trượt mỏng. Tấm ván trượt này đóng vai trò như một chiếc then cài, chỉ cần kéo ra đẩy vào là có thể điều tiết dòng hạt rơi xuống buồng gió nhanh hay chậm tùy ý.

Phía dưới thân hòm, cụ Cù tiếp tục dùng đục bạt khoét mở hệ thống ba cửa thoát hạt phân tầng riêng biệt. Cửa thứ nhất đặt thẳng ngay dưới khe rơi của phễu nạp, cửa thứ hai vát chéo dịch về phía trước một khoảng vừa tầm, còn cửa thứ ba là một ô trổ rộng chếch thẳng ra đuôi hòm quạt.

Trong lúc cụ Cù dùng vồ gỗ gõ nhẹ cố định các then cài, An Nhiên bỗng rút chiếc thước dây nhỏ trong túi tạp dề ra đo đạc. Cô cẩn thận áp thước vào độ dốc của máng trượt, đo chiều dài buồng nén khí, rồi lẩm nhẩm tính toán trên thanh cảm ứng cầm tay. Đôi mắt tròn xoe của cô sinh viên mở lớn từng chút một, gương mặt lộ rõ vẻ sửng sốt tột cùng.

— Lạ lùng thật đấy ông nội ơi! — An Nhiên thốt lên, ngón tay run run chỉ vào màn hình hiển thị những đồ thị luồng khí uốn lượn. — Độ vát của máng trượt đúng bốn mươi lăm độ, tiết diện buồng thu gió hẹp dần theo tỷ lệ vàng… Mọi thông số ông đẽo gọt hoàn toàn bằng mắt trần và nhát đục mà lại khớp sít sao với phương trình vi phân khí động học hiện đại mà thầy giáo dạy trên giảng đường!

Nhìn cháu gái kinh ngạc đến mức hai má đỏ bừng, cụ Cù bật cười ha hả. Cụ đưa bàn tay gân guốc thô ráp xoa nhẹ mái tóc cô bé: — Các nhà bác học thời nay dùng máy tính lượng tử tính toán chữ nghĩa phức tạp, còn các cụ thợ mộc ngày xưa thì dùng mắt nhìn dòng nước trôi, nhìn ngọn gió lượn qua kẽ lá mà đúc rút. Vật thể nào cũng phải nương theo trời đất mà chuyển động, cháu à. Cái lý ấy ở ngàn năm trước hay ngàn năm sau thì cũng chỉ là một mà thôi.

Trần Lực đứng bên cạnh, ngước mắt nhìn ba ô cửa khoét so le dưới gầm hòm, gãi đầu băn khoăn: — Thưa bác Cù, con cày bừa quen chân nhưng nhìn cái hòm này vẫn thấy lạ quá. Sao dưới đáy lại khoét tận ba cửa thế kia? Thóc trút vào một lỗ thì nó cứ rơi tuột xuống một chỗ chứ sao lại rẽ ngả được ạ?

Cụ Cù thong thả phủi lớp mùn cưa vương trên áo bà ba nâu sồng, bước lại gần bên hông cỗ máy: — Bí quyết nằm ở luồng gió cưỡng bức cắt ngang dòng hạt rơi tự do, chú Lực à. Khi An Nhiên kéo tấm ván trượt, thóc từ phễu sẽ rào rào trút xuống thành một bức rèm hạt mỏng. Lúc ấy, tay quay quạt gió thổi ngang sườn bức rèm đó.