Chương 15: Thảo Dược Khử Hàn

Thấy sắc mặt cụ Hạ Vĩnh Duật bỗng tái đi, Doãn Tố Lan vội buông mảnh vải xô trên tay, bước nhanh tới bên cạnh chiếc đôn gỗ. Ngọn đèn dầu lạc chao nghiêng trong luồng gió lạnh rít qua kẽ cót tre, soi rõ từng sợi rễ non vừa nhú nơi rốn củ thủy tiên thượng phẩm đang cong gập, đầu rễ tơ thâm tím lại như vừa bị lửa than đốt cháy sém.

“Ông nhà, để tôi xem nào!”

Bà Lan khẽ nghiêng mình, đưa ngón tay chạm nhẹ vào giọt nước còn đọng nơi đầu ngón tay khẳng khiu của cụ Duật. Giọt nước mát lạnh nhưng bám rít một cách kỳ lạ. Không chút chần chừ, bà đưa đầu ngón tay chấm nhẹ lên đầu lưỡi nếm thử. Vừa chạm vào, một vị chát xót buốt nhói kèm mùi hôi khen khét bốc lên tận sống mũi khiến cuống họng bà thắt lại. Bà chau mày, đưa mắt nhìn thẳng vào lớp váng xám nhờ nhờ đang lững lờ trôi trên mặt chum sành đựng nước giếng khơi.

“Thế nào hả bà nó?” Giọng cụ Duật trầm xuống, đáy mắt chan chứa vẻ bàng hoàng xen lẫn xót xa khôn xiết. “Nước này ban chiều múc lên vốn trong vắt, cớ sao rễ non vừa nhúng qua đã thun lại thế kia?”

Bà Lan nhổ ngụm nước bọt chát đắng sang bên mép thềm gạch, trầm giọng quả quyết:

“Nước giếng trong chum đã bị người ta hạ độc rồi ông ạ! Kẻ gian không bỏ độc chết người, mà rắc một lượng lớn phèn khô nghiền mịn hòa với bột than chì. Phèn khô gặp hàn khí mùa đông sẽ rút cạn tân dịch, làm se quéo lớp màng mỏng manh ngoài vỏ rễ, còn muội than chì sẽ bịt kín lỗ thở của mầm hoa. Nếu ngâm thêm tàn một nén hương nữa, toàn bộ ba trăm củ ngọc này sẽ thối rữa từ trong ruột mà hỏng hết!”

Lời bà Lan vừa thốt ra khiến A Cát đứng cạnh đó giật nảy mình. Cậu bé nắm chặt chiếc gáo dừa, mặt cắt không còn hạt máu, lắp bắp:

“Cháu… cháu thề là lúc chập tối ra giếng khơi múc nước, cháu đậy nắp gỗ rất kỹ! Chắc chắn lúc lũ người họ Phó đào rãnh phèn ngoài bờ rào, có đứa đã lén lẻn vào góc hiên trà rắc bột độc vào chum!”

“Không phải lỗi tại cháu đâu, A Cát,” cụ Duật thở dài một tiếng, đặt củ hoa đang co rúm rễ xuống khay sành, đôi bàn tay già nua run rẩy vì phẫn uất. “Lòng dạ lũ cường hào hiểm độc hơn loài rắn rết. Chúng biết rõ đêm nay trời rét đậm, ta cần nước giếng ấm để tắm rửa cho rễ hoa nên mới giở trò bẩn thỉu này.”

Nhìn lão nghệ nhân trăm tuổi sững sờ trước cơ nghiệp mấp mé bờ vực thẳm, lòng bà Lan quặn thắt. Nghĩ đến món nợ khống bốn mươi lượng bạc treo lơ lửng trên đầu, nghĩ đến ba trăm sinh mạng người dân xóm vạn chài đang rên xiết vì chướng khí dịch bệnh, bà Lan hít sâu một hơi gió lạnh để lấy lại bình tĩnh. Xuất thân từ gia đình nhiều đời bốc thuốc lá nam ven sông Đáy, ngón nghề thảo mộc gia truyền bỗng trỗi dậy mạnh mẽ trong tâm trí bà.

“Ông nhà chớ nản lòng!” Bà Lan đặt bàn tay ấm áp của mình lên mu bàn tay gầy gò của chồng, ánh mắt ánh lên vẻ kiên nghị lạ thường. “Độc của phèn chua và than chì cốt làm nghẽn mạch khí huyết của hoa. Tôi có phương thuốc giải độc khử hàn này, tuy dân dã nhưng chắc chắn sẽ cứu được mầm ngọc.”

Bà quay sang dặn dò cậu bé mồ côi:

“A Cát, cháu mau chạy xuống bếp, nhóm ngay một bếp củi to, đun cho bà một nồi nước sôi thật lớn! Nhớ lấy nồi đồng sạch, không được dính chút dầu mỡ nào nghe cháu!”

“Dạ, cháu đi ngay đây ạ!” Cậu bé vâng dạ rành rọt, thoăn thoắt chạy bay xuống gian bếp chái.

Bà Lan vội vã bước vào gian buồng trong, mở chiếc hòm gỗ mộc lấy ra bọc rễ thảo dược khô mà bà luôn trân quý giữ gìn từ ngày rời chòi vịt. Đôi bàn tay thoăn thoắt bốc ra từng nắm rễ cỏ tranh khô trắng ngà thơm mùi nắng bãi bồi, vài nắm lá cam thảo đất phơi khô đượm vị ngọt thanh, cùng một củ gừng già cay nồng to bằng bàn tay người lớn. Bà đặt gừng lên thớt gỗ nghiến, dùng chiếc chày gỗ mộc đập giập chan chát cho tơi tả xơ gừng, tỏa ra thứ hương thơm nồng nàn, ấm sực khắp gian phòng.

Đợi khi nồi nước sôi sùng sục trút ra chiếc chậu đồng lớn và nguội bớt chỉ còn ấm như nước tắm trẻ sơ sinh, bà Lan thả toàn bộ số thảo mộc vào. Rễ cỏ tranh giúp tiêu trừ nhiệt độc ứ đọng và tẩy sạch cặn bẩn; cam thảo đất tạo lớp màng ngọt mát bọc lấy thân rễ bị tổn thương; gừng già phả hơi ấm xua tan hàn khí buốt giá do phèn chua ngưng tụ. Chậu nước nhanh chóng chuyển sang màu vàng nhạt sóng sánh, bốc lên làn khói thơm dịu ngọt, ngát mùi cây cỏ đồng nội.

“Ông Duật, mình bắt đầu thôi ông!” Bà Lan khẽ gọi.