Chương 8: Đạo Nghệ Khơi Mầm

Tiếng đá mài “xoèn xoẹt” chợt ngưng bặt nơi bờ giếng khơi. Hạ Vĩnh Duật khẽ nghiêng đầu, đôi tai tinh tường nhạy bén của người luyện khí dưỡng tức trăm năm lập tức bắt trọn tiếng lau sậy cọ xát bất thường ngoài mép nước. Lão không vội đứng lên, chỉ chậm rãi nhúng lưỡi thép mỏng vào chậu gốm da chu, mắt lạnh lùng liếc về dải sình lầy phủ đầy sương mờ.

Một cái bóng đen lếch thếch vừa thụt lùi xuống triền bùn, tiếng bập bõm lội nước trốn chạy mau chóng chìm lỉm vào tiếng sóng vỗ ì oạp mạn thuyền xa xa.

“Muốn rình mò mẻ hoa của lão này sao? Lũ sâu mọt họ Phó chừng như chưa biết sợ.”

Cụ Duật lẩm bẩm trong miệng, ánh mắt lóe lên tia nhìn quắc thước rồi trở lại vẻ thâm trầm thường nhật. Lão dùng mảnh lụa mềm lau khô lưỡi dao ngà, cất gọn vào tráp gỗ trắc rồi ung dung rảo bước trở vào sân trong. Lúc này, bóng đêm đã sập xuống, nhưng ngọn đèn dầu lạc đặt trên chiếc chõng tre nơi góc hiên hắt ra quầng sáng vàng dịu ngọt, soi tỏ gian nhà ngói vảy cá ấm êm.

Sáng hôm sau, khi màn sương sớm trên mặt sông Đáy vừa tan theo ráng hồng đầu ngày, cụ Duật đã bày biện xong chiếc bàn gỗ con dưới mái hiên Vọng Thủy. Trên bàn đặt một đĩa gốm mộc, hai củ thủy tiên giống đã bóc sạch lớp đất khô ngoài vỏ, bên cạnh là con dao tỉa cán ngà voi gia bảo và chiếc đục nhỏ lưỡi cong như móng chim sẻ.

Bà Lan bưng chiếc rổ tre đựng mớ giẻ xô trắng tinh vừa giặt qua nước sôi đem ra hiên. Thấy chồng ngồi ngay ngắn trước khay hoa, bà toan lui bước xuống bếp thì cụ Duật đã cất giọng gọi với:

“Bà nó lại đây. Ta đã hứa truyền lại ngón nghề khơi mầm này, hôm nay trời quang mây tạnh, vừa khéo là lúc thích hợp nhất để hạ nhát dao đầu tiên.”

Bà Lan khẽ giật mình, hai bàn tay thô ráp hơi siết mép áo nâu chần bông dày dặn:

“Ông nhà… Già này tay chân vụng về, quanh năm chỉ quen cầm liềm cắt rạ, xới đất bãi bồi, dao ngà quý giá nhường ấy lỡ tay làm hỏng củ hoa thì thiếp mang tội lớn.”

Cụ Duật mỉm cười, khóe mắt ánh lên nét bao dung đôn hậu. Lão kéo chiếc ghế đẩu bằng gỗ mít đặt cạnh mình, ôn tồn bảo:

“Gọt thủy tiên không cậy ở sức mạnh hay sự hoa mỹ cầu kỳ, mà cốt ở cái tâm nhẫn nại, tịnh như mặt nước giếng khơi. Bàn tay bà biết bấm từng ngọn rau dại, biết xoa bóp từng rễ thuốc nam cứu mạng ba trăm củ hoa đêm trước, cớ sao lại không gọt nổi một nhát dao thanh tao?”

Nghe những lời chí tình của chồng, cõi lòng bà Lan phẳng lặng như mặt hồ không gợn sóng. Bà e ấp ngồi xuống bên cạnh cụ, đón lấy chuôi dao tỉa cán ngà mát lạnh từ tay lão nghệ nhân.

“Bà giữ cán dao vát nghiêng một góc chừng nửa phân,” cụ Duật nghiêng người, ngón tay khô gầy nhưng ấm áp khẽ chạm nhẹ vào mu bàn tay ráp của vợ, kiên nhẫn nắn chỉnh từng ngón tay. “Củ thủy tiên tựa như đứa trẻ bọc trong nhiều lớp tã gai. Lớp vỏ lụa màu cánh gián bên ngoài tuy dai nhưng lại rất giòn. Mũi dao chỉ lướt nhẹ trên bề mặt, rạch một đường hình cánh cung từ gốc lên đỉnh chóp, cốt sao lột được lớp màng mỏng tang ấy mà tuyệt đối không được chạm vào bao lá nõn nà bên trong.”

Bà Lan nín thở, tập trung toàn bộ tâm trí vào đầu mũi thép mỏng. Hơi thở đều đặn và sự trầm tĩnh toát ra từ cụ Duật như truyền thêm sức mạnh cho bà. Lưỡi dao ngà lướt êm ru, phát ra tiếng “xoẹt” thật khẽ. Từng mảnh vỏ lụa nâu sẫm dần tách rời, để lộ ra những bẹ lá trắng muốt, căng mọng như ngọc thạch giấu mình trong đá sỏi.

Cụ Duật chăm chú quan sát, trong mắt ánh lên niềm vui thầm kín:

“Tốt lắm. Giờ đến công đoạn khơi mầm. Nhát dao này phải uốn lượn theo chiều cong tự nhiên của kẽ lá, mở rộng khoảng trống để ánh nắng và sương ấm lọt vào tim hoa. Bà nhìn chỗ mầm xanh nhú chừng hạt thóc này xem, nếu mũi dao chệch một ly, bao hoa sẽ chột ngay tức khắc.”