Chương 10: Chiếc bẫy trong ngày hội xên bản

Trang giấy can mỏng vẽ luồng tán xạ hình phễu vẫn nằm lặng thinh bên cuốn lịch vạn niên đóng bìa cậy. Cảnh Doãn Hạc khẽ khép hai hàng mi bạc, lắng tai nghe tiếng gió bấc rít qua khe cửa sổ trạm vô tuyến. Ba ngày ngắn ngủi tựa như một cái chớp mắt giữa cõi nhân sinh, nhưng lại là ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết của hơn ba trăm đồng bào dưới thung lũng bản Mo.

"Chú em ở lại trông coi ba chiếc máy galvanometer." Cụ Hạc vỗ nhẹ lên vai Quỳ, giọng trầm ấm mà đanh chắc. "Hễ thấy kim đo ở trạm nào rung quá ba vạch thì lập tức ghi chép cẩn thận vào sổ nhật trình. Già này phải xuống bản Mo một chuyến. Có những mối họa ta không thể chỉ ngồi trên đỉnh đồi mà đoán định được."

Quỳ vội đứng thẳng người, gật đầu dứt khoát:

"Dạ, xin thầy cứ yên lòng. Cháu sẽ bám sát từng nhịp dao động của kim đo, tuyệt đối không rời bàn máy nửa bước."

Cụ Hạc bước ra khỏi trạm bưu điện, chống gậy trúc men theo lối mòn dốc đá tai mèo phủ đầy sương muối. Nhờ phương pháp điều tức dưỡng sinh hơn một thế kỷ, hơi thở của cụ nhịp nhàng hòa vào khí áp rừng già, từng bước chân thoăn thoắt, nhẹ tênh trên thảm lá mục mà không hề hụt hơi.

Qua khỏi dốc Cổng Trời, thung lũng bản Mo hiện ra phẳng lặng dưới lòng chảo đá vôi. Tiếng chày giã gạo nhịp năm nhịp ba vang lên rộn rã, hòa cùng tiếng trẻ nhỏ cười đùa ríu rít quanh các bậc thang gỗ. Khắp các nếp nhà sàn san sát nhau, bà con người Thái đang tất bật quét dọn, dựng lại hàng rào tre, treo những chùm quả dâu da phơi khô và dải vải thổ cẩm ngũ sắc lên hiên nhà để chuẩn bị cho ngày hội xên bản cầu mùa lớn nhất trong năm. Trên gương mặt lam lũ của những người phụ nữ thắt dải thắt lưng xanh, nụ cười rạng rỡ lấp lánh như hoa ban đón nắng, họ hoàn toàn chẳng hề hay biết dải phễu khói độc ngầm trên triền kho muối đang chực chờ chồm xuống đầu ngọn gió.

Cụ Hạc ghé chân vào khoảng sân rộng trước nếp nhà sàn bề thế nhất bản. Già bản Lò Văn Bun – một cụ ông ngoài bảy mươi tuổi, quấn khăn chàm đen, râu tóc bạc phơ – đang đứng chỉ tay đốc thúc đám thanh niên dựng dàn củi tế giữa sân. Vừa thấy cụ Hạc chống gậy bước tới, già Bun liền bỏ dở công việc, niềm nở bước xuống cầu thang đón khách:

"Ô kìa, cụ thợ bưu điện đấy ư! Ngọn gió lành nào đưa cụ ghé thăm bản Mo sớm thế này? Mời cụ lên nhà uống chén nước chè dây cho ấm bụng."

Cụ Hạc mỉm cười đĩnh đạc, chắp tay đáp lễ:

"Chào chủ bản. Già này đi kiểm tra đường dây thép qua triền núi, sẵn dịp ghé qua thăm bà con. Thấy bản làng rộn rã quá, cữ hội xên bản năm nay ắt hẳn chuẩn bị rất chu tất."

Hai bậc cao niên cùng bước lên sàn gỗ. Già Bun rót một bát nước chè rừng sóng sánh sắc vàng, hồ hởi vuốt chòm râu mỏng:

"Dạ, ơn trời đất và tổ tiên che chở, mùa màng năm nay ngô lúa đều chắc hạt. Lại thêm quan Tuần phủ Đào Bá Hậu trên tỉnh chiếu cố thương xót dân nghèo vùng cao. Hôm qua, quan đích thân sai hai cỗ xe ngựa chở xuống tặng bản ta mười bao than củi hầm cùng ba hòm sáp thơm để đốt sưởi đêm hội cầu mùa. Từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến nay, bản Mo mới thấy quan lớn hào phóng đến vậy."

Ánh mắt cụ Hạc hơi chùng xuống, trực giác tinh tường lập tức lóe lên một mối nghi hoặc sâu sắc. Cụ Hạc nhấp một ngụm trà nóng, giọng điệu vẫn giữ vẻ thong thả, tự nhiên:

"Quan Tuần phủ vốn quen thói bận rộn nơi công đường, bỗng dưng lại có nhã ý đoái hoài đến tập tục đốt lửa sưởi của bà con, quả là chuyện hiếm thấy. Chẳng hay số than củi và sáp thơm ấy hiện đang cất giữ ở đâu, chủ bản có thể cho già này ngắm qua một chút được chăng?"

"Có gì khó đâu cụ! Đều là đồ lễ vật của quan trên ban phát, tôi cho cất kỹ ở gian chái hồi dưới chân bàn thờ tổ tiên để chờ giờ hành lễ." Già Bun chất phác đáp, rồi dẫn cụ Hạc tiến về phía góc nhà sàn.