Chương 9: Tiếng chuông Ngự sử đài

Rời khỏi phủ Thượng thư, bóng dáng Khang Triệu Nghị khuất dần sau rặng liễu rủ ven hồ. Lời đe dọa chôn thây nơi ngục tối phủ Phụng Thiên của Trịnh Hoài Lương vẫn như vương lại trong làn gió mai, nhưng bước chân cụ già bách niên không hề chùn lại. Từng nhịp thở thanh tịnh giúp lồng ngực cụ nhẹ nhõm, gạt bỏ mọi sự nhiễu loạn chốn quan trường. Rẽ qua phố Hàng Lọng, cụ nhắm thẳng hướng bắc thành, nơi cổng Ngự sử đài thâm nghiêm đứng sừng sững dưới tàng xà cừ cổ thụ.

Tiếng chuông đồng trên chòi gác Ngự sử đài vừa gióng một hồi dài báo sang giờ Tỵ. Khang Triệu Nghị dừng chân trước thềm đá xanh, chỉnh đốn lại vạt áo sam thanh bạch đã sờn mép rồi giơ cao tấm thẻ bài ngà phụng sự bảy triều vua. Nha viên gác cổng thoáng nhìn hoa văn rồng mây khắc nổi trên ngà voi ngả màu hổ phách, thái độ lập tức cung kính, vội vã chạy vào bẩm báo.

Chưa đầy một tuần hương sau, cụ được dẫn vào sảnh nghị sự chái đông. Căn phòng bài trí giản dị với giá sách chất đầy luật điển, phía sau chiếc bàn gỗ lim mộc mạc là viên Giám sát Ngự sử Phan Vĩnh Diệp trong bộ quan phục lục phẩm nghiêm trang. Vị quan trẻ chừng ba mươi lăm tuổi, mày kiếm mắt sáng, ngẩng lên nhìn vị tiền bối tóc bạc như cước, vội rời ghế chắp tay hành lễ:

“Khang lão trượng quang lâm, bản ngự sử chưa kịp nghênh đón từ xa. Mời lão trượng an tọa.”

Khang Triệu Nghị đáp lễ rồi ngồi xuống ghế mây đối diện. Cụ mở lời thẳng thắn:

“Ngự sử đại nhân hẳn đang bận rộn việc triều chính, song hạ quan mạo muội đến đây là vì mạng sống của mười mấy người thợ lò số bảy và phẩm vị đồng tiền Đại Việt đang bị chà đạp.”

Nụ cười nhạt trên môi Phan Vĩnh Diệp thoáng chùng xuống. Viên ngự sử với tay lật mở xấp công văn đóng dấu son đỏ chót của Bộ Hộ đặt trên góc bàn, ánh mắt lộ rõ vẻ dè dặt:

“Vụ việc mẻ tiền mười vạn văn bị giòn vỡ tại Ti Đúc Tiền, Hộ Bộ đã gửi trát báo sang Đài từ sớm nay. Sổ sách ghi chép rất rõ ràng: quặng đồng đỏ cấp phát từ kho chái tây đạt chuẩn mười phần nguyên chất, giấy tờ niêm phong và dấu khảo tích đều nguyên vẹn. Trách nhiệm làm hỏng mẻ đúc, hao hụt công quỹ hoàn toàn do thợ cả Trần Bá Lĩnh non tay hỏa hầu, nóng vội tra khuôn khi nhiệt chưa thấu. Lão trượng bảo có oan khuất, nhưng nha môn định tội xưa nay chỉ căn cứ vào văn khế giấy tờ rành rành.”

Khang Triệu Nghị không vội phân trần. Cụ từ tốn đưa tay vào ống tay áo rộng, lấy ra hai mảnh tiền đồng vỡ thu được từ chợ Đông và mảnh tiền nứt đôi ở lò số bảy, đặt nhẹ nhàng lên mặt bàn lim.

“Ngự sử đại nhân xin hãy nhìn kỹ.” Cụ chỉ ngón tay dạn dày dấu tích than lửa vào mặt cắt xám xịt của mảnh kim loại. “Đồng đỏ nấu đúng phép khi nguội có sắc tía thắm, dẻo dai vững chắc. Còn đây, ngài xem những lỗ rỗ li ti như hoa cải này, thân tiền nhẹ bấc, cạnh viền sứt mẻ vụn nát. Đó là vết tích của xỉ kẽm bở rệu và chì tạp chất bị nấu lẫn vào. Hợp kim tiền tệ của triều đình định rõ tám mươi lăm phần đồng đỏ, mười phần thiếc, năm phần chì dẻo. Nay lượng đồng đỏ nguyên chất trong các mẻ tiền này đã bị bòn rút hơn bốn phần mười khối lượng, thay bằng xỉ quặng phế phẩm.”

Phan Vĩnh Diệp nhíu mày, cầm một mảnh tiền vỡ lên ngắm nghía dưới ánh sáng rọi qua khung cửa sổ. Viên ngự sử gõ nhẹ mảnh kim loại xuống mặt gỗ lim, chỉ nghe thấy tiếng lộp bộp câm lặng, hoàn toàn không có âm vang lanh lảnh tựa khánh ngọc của tiền chuẩn.

Khang lão trầm giọng nói tiếp, từng lời rành rẽ như khắc vào đá:

“Trần Bá Lĩnh cùng toán thợ già lò số bảy đã kéo bễ giữ lửa suốt bốn mươi năm qua, từng ngọn than nghiến, từng sắc lửa xanh đỏ trong lò họ đều thấu rõ như lòng bàn tay. Lửa than nghiến chỉ có thể làm bay hơi tạp chất chứ không thể biến đồng đỏ nguyên chất thành thứ bùn khoáng xám ngoét này được. Sổ kho ghi quặng cấp nguyên vẹn, nhưng dấu sáp niêm phong nơi kho chái tây thực chất đã bị cạy phá rồi dán đè bằng sáp mỡ lợn dập chữ giả. Kẻ rút ruột năm vạn lượng bạc trắng từ kho đồng quốc gia đang ép thợ già nhận tội để xóa sạch dấu vết trước kỳ thanh sát của triều đình.”