Chương 15: Khai Mở Đáy Áo Quan

Hai bàn tay thô ráp của Biện Bá Cương tì chặt vào mép ván gỗ dâu rừng nứt toạc, dồn sức đẩy mạnh. Một tiếng “kèn kẹt” khô khốc rợn người xé toạc không gian ngột ngạt trong gian điếm canh đê số 4. Tấm nắp ván dâu dày cộp chầm chậm trượt nghiêng trên miệng áo quan, để lộ khoảng trống tối tăm tích tụ oán khí suốt ba mươi tám năm ròng.

Hàn khí cùng mùi bùn ẩm ngai ngái phả thốc lên, nhưng lập tức bị làn khói bồ kết cay nồng quyện hương quế hồi xua tan. Chiếc nắp ván trượt hẳn sang một bên, cảnh tượng dưới đáy áo quan phơi bày trọn vẹn dưới ánh sáng vàng đục của ngọn đèn chai.

Bá Cương sững sờ, sống lưng khẽ rùng mình.

Đó không phải một bộ hài cốt nằm ngay ngắn như người chết bình thường được khâm liệm chu tất. Nằm dưới đáy ván thâm sì là hình hài một bộ xương co quắp, nghiêng hẳn sang bên, hai đầu gối gập sát tận ngực trong tư thế giãy giụa tuyệt vọng. Đau đớn và ghê rợn nhất là mười đầu ngón tay xương xẩu vẫn còn bấu chặt vào thành ván. Nơi ấy, những vết cào sâu hoắm chằng chịt rạch nát mặt gỗ dâu, nhiều kẽ nứt còn găm lại những mẩu móng tay gãy vụn nhuộm đen máu khô đã hóa thạch qua gần bốn thập kỷ.

Nơi cổ tay gầy guộc của bộ cốt chỉ còn trơ trọi những đốt xương xám ngoét lạnh lẽo, vạt áo nâu mục nát như còn vương dấu tích của chiếc vòng bạc mà Bá Cương đang cất trong túi áo chần.

— Thầy ơi... người ta chôn sống cô ấy thật... — Giọng Thảo run bắn lên, bàn tay quấn vải điều cầm ngọn đèn chai chao nghiêng dữ dội.

Bá Cương khẽ nuốt vị cay nồng của lát gừng già nơi cuống họng, vỗ nhẹ vai con: — Đưa đèn sát xuống đây cho thầy. Cẩn thận, chớ để tàn lửa rơi trúng người khuất mặt.

Người thợ già quỳ một gối xuống đất, đón lấy ngọn đèn chai, soi kỹ từng tấc gỗ. Khi luồng ánh sáng vàng vọt rọi sâu vào vùng xương chậu của người thiếu phụ, tim Bá Cương thắt lại. Giữa hai nhánh xương hông cong gập, nằm lọt thỏm trong lớp bùn mịn đầm sen, là những mảnh xương nhỏ bé li ti trắng muốt như những cọng cỏ may mùa đông.

Đó là hài cốt của một hài nhi chưa kịp cất tiếng chào đời. Vòm sọ bé xíu chỉ nhỉnh hơn quả ổi gối hờ trên xương sườn của mẹ, các đốt xương ngón tay nhỏ như gai bồ kết co cụm lại, vĩnh viễn vùi chôn cùng hơi thở nghẹn ngào của người mẹ trẻ trong đêm trừ tịch năm Ất Dậu 1945.

Cả đời làm thợ sang cát bốc mộ, tay từng lội qua hàng trăm đáy huyệt sâu, nhưng chưa bao giờ Bá Cương thấy cay đắng đến nhường này. Oan phụ Thị Loan khi bị dìm xuống bùn sâu vẫn lấy thân mình làm thành lũy, ôm chặt bọc máu thịt vào lòng, tuyệt vọng cào xé ván áo quan cho đến lúc trút hơi thở cuối cùng.

Phía dưới mũi cỗ quan, Nguyễn Khắc Lũy vẫn đang nâng bát gạo muối ngang trán. Tò mò và sợ hãi thôi thúc, hắn run rẩy nhổm dậy, ngước cặp mắt ti hí nhìn vào lòng ván gỗ.

Khoảnh khắc nhìn thấy hai bộ hài cốt nằm co quắp cùng những vết móng tay rạch nát thớ gỗ, mặt Lũy lập tức xám ngoét như tro tàn. Một luồng khí tanh tưởi dội ngược từ lồng ngực lên tận cuống họng.

— Ọe... ọe!

Lũy buông rơi chiếc bát sành, ngã ngửa ra nền đất rồi vội vã bò sụp xuống, nôn thốc nôn tháo. Từng bãi mật xanh mật vàng trào ra tanh nồng. Chứng tích tội ác dã man của người cha quá cố Lý Hào phơi bày trần trụi đã giáng một đòn chí mạng, đập tan hoàn toàn chút tàn tích sĩ diện và quyền thế của vị Chủ nhiệm Hợp tác xã.

Hắn run rẩy dập đầu xuống đất, trán nện chan chát vào gạch mộc, tiếng khóc nấc vỡ òa hòa lẫn lời van xin thảm thiết: — Cô Loan ơi... oan hồn mẹ con cô dưới suối vàng chứng giám... Thầy tôi ác nghiệp tày trời, chôn sống cướp đất... Tôi là phận con cái mang tội câm nín bao che suốt ba mươi tám năm qua... Xin cô rủ lòng thương xót, xin tha mạng cho thằng Tiến... Bao nhiêu tội lỗi nghiệt ngã xin trút cả lên đầu tôi đây này!...

Lũy đập đầu đến mức trán toác máu, hòa cùng nước mắt giàn giụa trên gương mặt nhăn nhúm vì kinh hãi.

Ngay bên cạnh, Khắc Tiến quỳ bất động. Chàng trai mười tám tuổi sau cơn phát cuồng cào xé da thịt nay đã hoàn toàn tỉnh táo. Dưới lớp băng gạc trắng quấn quanh cổ và cằm, hai dòng lệ nóng hổi lăn dài qua đôi gò má sưng húp. Cậu run rẩy nhìn vào cỗ quan gỗ dâu, rồi chầm chậm cúi rạp người dập đầu theo cha. Cơn co giật từng chập hành hạ thân xác cậu suốt mấy ngày qua đã tan biến hoàn toàn khi oán khí tích tụ gần bốn thập kỷ bắt đầu lắng xuống trước sự thật được phơi bày.

Hai người dân quân xóm Đông đứng gác nơi cửa bạt từ nãy đến giờ đều chết lặng. Người đội trưởng dân quân từ từ tháo chiếc mũ cối bạc màu kẹp vào nách, thở dài một tiếng xót xa: — Trời đất ơi... người cùng một làng một xã, cớ sao năm ấy Lý Hào lại có thể nhẫn tâm chôn sống cả mẹ lẫn con người ta đến nông nỗi này... Tội ác tày trời này dẫu ba mươi tám năm qua đi thì trời xanh cũng không dung thứ.

Mấy người dân quân cùng bà con xã viên đứng quanh đều lặng người nghẹn ngào, đồng loạt nghiêng mình cúi đầu mặc niệm cho hai sinh linh oan khuất của thời tao loạn năm 1945. Không gian trong điếm canh đê chỉ còn tiếng sụt sùi sám hối của kẻ có tội và tiếng gió đông rít qua rặng phi lao ngoài sông Đáy.

Bá Cương hít sâu một hơi, đón lấy tấm vải điều đỏ tươi mà Thảo vừa mở ra. Bằng tất cả sự cẩn trọng và lòng tôn kính của người thợ già giữ trọn đạo lý ba đời, ông nghiêng mình, hai tay nâng dải lụa điều nhẹ nhàng phủ lên hai bộ hài cốt. Sắc đỏ tươi thắm như ngọn lửa sưởi ấm nỗi lạnh giá nơi đáy ván, che đi những vết thương xé lòng của người thiếu phụ bạc mệnh.

Ông trầm giọng khấn nhỏ: — Ngậm cười nơi chín suối nhé cô Loan. Chân tướng đã rạng, tội ác đã phơi bày, nợ máu nợ ruộng đều phải trả đủ trước bàn dân thiên hạ. Hãy an lòng ôm con yên giấc, chờ đêm lành tôi đưa hai mẹ con sang gò cao đón nắng ấm ngàn thu.

Tấm lụa điều vừa phủ kín bộ hài cốt thì ngoài trời, luồng gió bão gầm rít bỗng chốc dịu hẳn lại.

Đúng lúc ấy, từ phía chân đê rộn lên tiếng bước chân chạy huỳnh huỵch trên bùn ướt. Cánh cửa liếp điếm canh bật mở, một tiếng reo mừng từ ngoài cửa vọng vào xua tan không khí ảm đạm: — Bác Biện ơi! Chú Khoái với anh Dần ở xóm trong vừa dứt hẳn cơn sốt mê man rồi! Hai người họ tỉnh lại rồi, đã có thể tự ngồi dậy húp bát cháo hoa to tướng, đang hỏi thăm ngoài này đấy bác ơi!

Bá Cương nghe vậy liền ngẩng đầu lên, thở hắt ra một hơi nhẹ nhõm, ánh mắt đục mờ ngời lên tia sáng ấm áp.