Chương 2: Kỷ Vật Năm Bảy Hai

Gió bấc thốc mạnh qua cánh cổng sắt hoen rỉ khiến tiếng trò chuyện của toán kỹ sư ngoài ngõ dội thẳng vào khoang tai. Cụ Giáp siết nhẹ ngón tay quanh thành chén gốm, giữ cho ngọn khói mỏng không tản đi trước cơn lạnh đột ngột. Bên cạnh cụ, Tuấn vẫn đứng chết lặng, ánh mắt dán chặt vào tấm áo bảo hộ màu cam đang lập lờ qua khe liếp.

Chưa đầy nửa phút sau, tiếng bước chân huỳnh huỵch nện trên nền gạch vỡ vụn đã áp sát hiên nhà. Cánh cổng gỗ kêu cọt kẹt một tiếng dài, bóng dáng đậm đà của ông Nghiêm hiện ra sau làn sương muối bảng lảng. Chiếc áo ghi lê bảo hộ cài lệch một nấc cúc, tay ông cầm cuốn sổ bìa da mạ chữ vàng đã sờn rách bốn góc, ngón tay cái run rẩy đè nghiến lên mép giấy chi chít những dòng gạch xóa.

— Bác Giáp! Bác đã nghe cái gì chưa? — Ông Nghiêm thở hắt ra từng luồng khói trắng, giọng nói sang sảng thường ngày giờ nghẹn lại, khàn đặc vì hụt hơi. — Đội công trình họ cắm mốc đỏ ngay trước mép rãnh thoát nước nhà em rồi. Họ bảo ngàm tín hiệu tự động đời mới cần dải lưu không rộng, dứt khoát phải mở thêm ba mét từ tim ngõ. Ba mét thì bay trọn dãy nhà cấp bốn bên số chẵn, còn dải tập thể thợ nguội của mình cũng mất toi nửa gian tiền sảnh!

Tuấn giật thót mình, vội nép người vào cạnh chiếc xe máy, đôi mắt lộ vẻ bàng hoàng như vừa nghe thấy một bản án định sẵn.

Cụ Giáp khẽ đặt chén trà sen xuống chiếc bàn con kê bên vách gỗ, đưa tay vỗ nhẹ lên bờ vai áo gió của Tuấn:

— Cháu cứ dắt xe sang dãy hiên bên kia đi. Chút nữa tôi mang đồ nghề sang tăng xích sau, chớ để lòng ngõ bề bộn lúc này.

Tuấn lí nhí vâng lời rồi lủi thủi đẩy chiếc xe cà tàng băng qua ngõ, bóng dáng gầy guộc chìm dần vào làn mưa phùn giăng mắc. Cụ Giáp bấy giờ mới quay sang ông Nghiêm, khẽ kéo chiếc ghế đẩu bằng gỗ nghiến lại gần:

— Chú Nghiêm ngồi xuống đã. Làm chén nước cho ấm cổ rồi hẵng giãi bày. Có chuyện gì mà chân nọ xọ chân kia thế?

Ông Nghiêm ngồi phịch xuống ghế, đặt cuốn sổ lên đầu gối, hai bàn tay đan chặt vào nhau đến mức các đốt ngón tay trắng bệch:

— Bác bảo em bình tĩnh làm sao được! Mấy chục hộ hưu trí ở đây toàn anh em công nhân xưởng đầu máy, bám trụ từ thời chiến tranh phá hoại đến giờ. Lương hưu ba cọc ba đồng, con cháu đứa đi làm ăn xa, đứa chật vật mưu sinh. Giờ giải tỏa sạch thì những thân già này biết dạt về đâu? Chẳng lẽ ngành đường sắt quên sạch công sức mấy đời người đổ mồ hôi xương máu trên từng thanh thép này rồi ư?

Cụ Giáp nhìn thẳng vào đôi mắt vằn đỏ vì mất ngủ của người cựu bảo vệ xí nghiệp. Đôi mắt cụ trong trẻo, sâu thẳm như mặt hồ mùa đông, không gợn lên một nét hoảng loạn. Cụ chậm rãi lắc đầu, giọng nói trầm ấm đượm chất giọng Hà Nội cổ:

— Chú từng đứng chốt tuần tra thời bom gầm đạn rú, lạ gì cái nguyên tắc sống còn của đường tàu. Tín hiệu có thông suốt thì toa xe mới không trật bánh, ngàm ray có ăn khớp thì sinh mạng hành khách mới được bảo toàn. Ngành đường sắt xưa nay đặt an toàn lên trên hết, người thợ mình hiểu điều đó hơn ai hết. Nhưng chú tin tôi đi, không ai nỡ gạt bỏ những bàn tay từng mở đường đâu. Dự án đo đạc là việc chuyên môn của họ, còn phương án sắp xếp phải thấu tình đạt lý. Mình chưa biết rõ bản thiết kế chi tiết thế nào, chớ vội hốt hoảng mà làm xáo trộn lòng dạ bà con.

Sự điềm tĩnh của người thợ cả tám mươi tám tuổi như một chiếc mỏ neo nặng chịch thả xuống tâm trạng đang chao đảo của ông Nghiêm. Cựu bảo vệ xí nghiệp trút một hơi thở dài sườn sượt, đôi vai xuôi xuống, giọng chùng lại:

— Vâng... Thôi thì bác nói thế em cũng tạm yên lòng phần nào. Giờ em phải chạy xuống cuối ngõ dặn mấy nhà bên ấy chớ có to tiếng với đội kỹ sư trẻ, kẻo lại sinh chuyện rắc rối trước Tết.

Khi tiếng bước chân vội vã của ông Nghiêm khuất hẳn sau khúc quanh, gian nhà nhỏ chìm vào khoảng lặng quen thuộc. Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả lắc treo tường điểm từng nhịp khô khốc, quyện với hơi lạnh se sắt len qua khe liếp nứa.

Cụ Giáp đứng dậy, bước chầm chậm vào góc gian nhà trong. Nơi ấy, dưới bóng tối mờ mờ của chiếc bàn thờ ám khói hương, đặt một chiếc rương gỗ lim cũ kỹ, góc bọc sắt đã lên ten đồng xanh ngắt. Chiếc rương này đã theo cụ qua hai cuộc kháng chiến, chứng kiến biết bao đợt sơ tán bom đạn.