Chương 21: Sừng Quý Về Phố Cổ

Gió đêm se lạnh luồn qua những chậu trà mi đẫm sương nơi giếng trời. Cụ Cảnh Thuần Đức khẽ xoay phôi sừng trâu mộng đực trên những ngón tay dạn dày sương gió, để vạt trăng đầu tháng soi tỏ từng thớ sừng óng ánh sắc hổ phách pha xanh ngọc mắt mèo. Đứng bên chiếc chõng tre, Cảnh Minh Khiêm cẩn thận giữ mép tờ giấy bổi vẽ đồ án mây vờn trăng non, đôi mắt sáng chăm chú dõi theo từng cử chỉ của người thợ già.

Cụ Đức cúi nhìn từng nét mực tàu đen nhánh. Đường vẽ của Khiêm phóng khoáng, dải mây uốn lượn mềm mại nhưng vẫn giữ được thế ôm ấp vững chãi vầng trăng khuyết. Cụ khẽ gật đầu, cất giọng trầm ấm: — Nét vẽ này của cháu rất khéo. Người xưa đẽo lược chuộng dáng đôn hậu để giữ cái bền của nếp nhà. Cháu đưa nét mây bồng bềnh của tuổi trẻ vào, dáng lược liền thanh thoát tựa gió cuốn mây trôi. Ta giữ cái mộc mạc làm gốc, lấy sự mềm mại làm duyên, thế mới thật là thuận theo tự nhiên.

Khiêm kính cẩn thưa: — Dạ, thưa ông nội, cháu chỉ sợ những đường uốn lượn này khi đưa lưỡi đục vào sẽ phạm phải thớ sừng.

— Sừng trâu mộng có linh tính riêng của nó, cháu à. — Cụ Đức vỗ nhẹ lên vai cháu đích tôn, ánh mắt ngời lên nét từ hòa — Người thợ không dùng sức ép uốn gượng vật liệu, mà phải nương theo chiều thớ mà tỉa tót. Tâm mình tĩnh thì đường đục mới thanh, lòng mình yêu kính người dùng thì mũi ve mới không bao giờ xước phạm. Đêm đã khuya rồi, cháu cất bản vẽ rồi đi nghỉ cho lại sức, ngày mai xưởng mình còn nhiều việc lớn phải lo.

Khiêm cung kính cuộn tờ giấy bổi rồi lui vào chái đông. Cụ Đức cẩn thận đặt phôi sừng báu vào chiếc tráp gỗ lim, cài then chắc chắn rồi mới khép cánh cửa gỗ bước vào buồng trong.

Sớm hôm sau, khi tiếng chuông chùa Trấn Quốc thảng hoặc ngân dài qua màn sương thu bảng lảng, cụ Đức đã thức dậy từ lúc trời còn tờ mờ sáng. Cụ nhóm bếp than hoa ở góc sân sau, tỉ mỉ chưng một bát nước chanh đào với mật ong rừng cho ấm nóng. Hương thơm thanh khiết của vỏ chanh quyện lẫn vị ngọt đượm của mật ong rừng bốc lên nghi ngút, xua tan cái se lạnh sớm thu của phố cổ.

Cụ bưng chiếc bát sứ hoa lam vào buồng, khẽ khàng đỡ cụ bà Ngọc Trâm ngồi dậy, cẩn thận vén lọn tóc cước mềm mại cài ra sau vành tai bà: — Trâm ơi, sớm nay trời trở gió hanh, mình uống chút nước chanh đào mật ong cho ấm cổ, nhuận giọng nhé.

Cụ Trâm đón lấy chiếc bát từ tay chồng, đôi mắt cười híp lại đầy vẻ êm đềm: — Ông cứ chăm bẵm tôi như trẻ nhỏ. Sớm nào cũng nước ấm, cháo nóng thế này, tôi lại đâm ra lười biếng mất thôi.

— Cả đời bà vì tôi, vì đàn con mà tần tảo sương gió, nay đến lượt tôi săn sóc bà chứ. — Cụ Đức ngồi xuống bên mép phản gỗ, nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn phủ đồi mồi của vợ, ánh mắt chan chứa niềm thương xót và cưng chiều son sắt — Uống xong, tôi dìu bà ra thềm hiên sưởi nắng sớm.

Hai vợ chồng già bước ra hiên nhà, cùng ngồi bên bậc cửa gỗ phủ vạt nắng sớm vàng như tơ non. Cụ Trâm nhấp từng ngụm nước ấm, khẽ ngả đầu vào vai cụ Đức, cùng ông ngắm những cánh trà mi chúm chím nở ngoài giếng trời. Họ thủ thỉ nhắc lại những ngày đầu mới cưới bảy mươi lăm năm về trước, khi cụ Đức dắt tay người con gái Tràng An đoan trang về căn nhà số hai mươi tám phố Hàng Lược lập nghiệp. Mùi dăm sừng hơ lửa than ngày ấy cũng ấm áp, ngọt lành y hệt như sớm mai hôm nay.

Đến giữa trưa, khi ánh mặt trời rọi thẳng xuống lòng đường lát đá cuội, ngoài ngõ bỗng rộn lên tiếng lách cách của bánh xe. Chiếc xe lôi chở đầy ắp hàng từ từ đỗ lại trước thềm nhà số hai mươi tám.