Chương 22: Nét Đục Vờn Mây Trắng

Dưới quầng sáng vàng ấm của ngọn đèn dầu lạc, cụ Cảnh Thuần Đức khẽ nâng bàn tay phải của Cảnh Minh Khiêm lên. Cụ áp lòng bàn tay gân guốc, ấm nóng của mình phủ trọn lên những ngón tay thon dài của đứa cháu đích tôn, cùng nắm chặt lấy cán gỗ trắc của chiếc đục ve mũi nhọn. Lưỡi thép tôi xanh biếc khẽ tì lên mặt sống sừng trâu mộng đực, nơi vệt vân ngọc mắt mèo đang chìm sâu dưới làn sắc hổ phách trầm mặc.

Cụ Đức khẽ nghiêng đầu, giọng trầm êm như tiếng gió lướt qua rặng tre: — Nín thở một khắc, cháu Khiêm. Đừng vội hạ lực bằng cánh tay. Nghề đẽo sừng khác với nghề chạm đá hay nề mộc. Đá cứng thì búa nặng, gỗ mềm thì đục thẳng, còn sừng trâu già là tinh khí của đất trời, dẻo quánh mà đượm độ đàn hồi. Cổ tay phải lỏng như cành liễu trước gió, nhưng đầu ngón tay phải ghìm chắc như gốc tùng.

Nói rồi, cụ Đức khẽ đẩy nhẹ cổ tay cháu nội. Mũi đục ve bén ngọt trượt nhẹ một đường cong mềm mại trên bờ sống sừng. Một dải dăm sừng mỏng tang, xoăn tít như sợi tơ vàng khẽ cuộn tròn rơi xuống mặt bàn gỗ lim. Nét rạch đầu tiên thanh mảnh tựa sợi chỉ nước, mở ra đường viền thanh thoát của một áng mây non đang uốn mình men theo vầng trăng khuyết.

Khiêm khẽ rùng mình một thoáng trước độ êm ngọt của lưỡi thép, đôi mắt ngời lên niềm say mê bừng nở. Cậu ngước nhìn cụ Đức, khẽ thưa: — Cháu hiểu rồi, thưa ông nội. Sừng trâu có chiều thớ xuôi ngược, nếu dùng sức thô bạo thì dăm sừng sẽ bị xơ rách, nét chạm sẽ cộc cằn mất vẻ thanh nhã.

— Phải đấy, con. — Cụ Đức mỉm cười gật đầu, buông tay để cháu tự làm chủ mũi đục. — Thớ sừng uốn đến đâu, tâm người thợ phải nương theo đến đó. Mây vờn trăng là nét mây mềm nâng đỡ ánh sáng tròn đầy, không phải sợi dây trói buộc vầng trăng.

Minh Khiêm hít một hơi dài, nét mặt trở nên tĩnh lặng. Chàng trai trẻ khẽ nghiêng người, chăm chú dõi theo từng đường nét phác thảo ghim bên cạnh. Chiếc đục ve trong tay Khiêm chuyển động nhịp nhàng, từng nhát đẩy êm ru, nhẹ nhàng mà chuẩn xác đến từng li. Mũi đục lướt qua đến đâu, những tầng mây xếp lớp mềm mại dần hiện rõ hình hài, bồng bềnh uốn lượn ôm lấy vòng cung trăng khuyết trên sống lược. Từng thớ sừng ánh ngọc mắt mèo lộ ra dưới lưỡi đục mịn màng như lụa, không một vết xước dăm, không một đường phạm lỗi.

Đứng bên cạnh, cụ Đức khẽ vuốt chòm râu bạc như cước, lòng ngập tràn niềm thanh thản. Bàn tay của Khiêm đã đạt đến độ thuần thục của một tay thợ tài hoa, biết tiết chế cương nhu, gửi trọn tâm huyết vào chất sừng cổ xưa cụ gìn giữ suốt bảy mươi lăm năm qua.

Từ gian chái, tiếng cưa tay rọt rẹt vang lên đều đặn. Ông Cảnh Thuần Phúc cặm cụi bên bễ than hoa gáo dừa, ghìm chặt từng khúc sừng trâu mộng đực vừa vớt từ bể nước thảo mộc ra. Lưỡi cưa sắc ngọt lia qua từng lóng sừng, rồi ông đưa phôi vào chiếc vam gỗ nghiến, ép phẳng phiu từng bản lược thô cho đơn hàng một trăm chiếc của Maurice Laurent. Nét mặt ông Phúc ngời lên vẻ an định, thuần hậu của người con đã tìm lại cội nguồn nếp nhà.

Nghe tiếng bễ than lách tách, ông Phúc lau vội tay vào vạt áo cánh nâu, bước lên gian trên. Ông nâng niu chiếc ấm đồng da lươn, châm thêm tuần nước chè sen nóng hổi vào chén mắt trâu bên góc bàn thợ: — Thưa thầy, thầy uống chén trà cho ấm giọng. Con cưa xong mẻ lóng thứ hai rồi, các phôi sừng đều ngấu nước thảo mộc, dẻo và đượm màu lắm ạ.

Cụ Đức ngẩng lên nhìn con trai, ánh mắt chan chứa tình thương: — Cứ thong thả thôi anh Phúc. Làm đồ thủ công quý ở cái tâm chu đáo, đừng vội ép lửa mà hỏng độ đàn hồi của sừng. Uống ngụm trà sen rồi ra phụ mẹ anh một tay.

— Dạ, con vâng lời thầy. — Ông Phúc kính cẩn lui gót.