Chương 10: Dòng Dầu Tràm Đầu Tiên

— Bể đê rồi! Mau cứu người ở Vòng Đỏ, bà con ơi!

Tiếng thét thất thanh của chú Ba Thơ vừa dứt, Cụ Ba Khiêm đã quăng phắt chiếc giẻ lau bồ hóng xuống đất, xắn vội gấu quần bà ba đen lên tận bẹn. Giữa bóng đêm mịt mùng hơi nước, dòng lũ đục ngầu từ sông Cái Lớn gầm réo cuồn cuộn, xé toạc một mảng rào nứa cuối gió rồi chồm thẳng vào sàn chòi nơi bốn người thợ chài cùng đám trẻ nhỏ đang nằm run rẩy.

— Đước! Chú Ba Thơ! — Cụ Ba hét lớn, giọng đanh thép lấn át cả tiếng sóng vỗ bì bọp — Hai chú cháu dẫn mấy anh em vác bao bố dồn đất sét với cọc tràm ra chẹn ngay chỗ vỡ! Thím Năm, gom hết mền khô đưa mấy đứa nhỏ lên sàn sấy cao ráo, tuyệt đối không để người bệnh ngâm nước lạnh!

— Dạ! Con nghe rồi Cụ Ba!

Thằng Bảy Đước quăng cây phảng xuống mé vách, cùng ba bốn trai làng lao thẳng vào dòng nước ngập ngang thắt lưng. Bùn lầy quánh đặc dưới chân níu lấy từng bước chạy, nhưng chẳng ai dám chậm một giây. Từng cây cọc tràm vót nhọn được cắm phập xuống mép bờ sạt lở, từng bao bố dồn chặt bùn non và vỏ tràm mục được quăng xuống ken kín miệng hổng. Nước lũ lồng lộn dâng lên đập vào ngực đám thanh niên thâm tím vì lạnh, bọt nước bắn tung tóe mù mịt.

Ở bên trong khu Vòng Đỏ, Cụ Ba Khiêm lội bì bõm tới từng chiếc chõng tre. Nước sông lạnh buốt đã mấp mé mép vạt giường nứa. Cụ cúi xuống, luồn đôi tay gầy guộc nhưng rắn rỏi xốc nách một gã thợ chài đang mê sảng vì ngã nước, cất giọng trầm ấm:

— Ráng bám chắc lấy vai già này, chú em! Sắp lên chỗ khô rồi, đừng buông tay nghen!

Thím Năm Lệ cùng mấy phụ nữ xóm cù lao ùa vào, người đỡ lưng, kẻ bế trẻ, thoăn thoắt chuyền tay nhau đưa từng người bệnh lên giàn sấy lúa cao hơn mặt nước cả sải tay. Dưới sàn gỗ tràm vững chãi, than đượm từ mấy lò nung nhỏ được thím Năm che chắn cẩn thận, tỏa ra hơi nóng râm ran xua bạt luồng khí lạnh thấu xương của đầm lầy.

Hơn một tuần hương vật lộn nghẹt thở với sóng dữ, bức tường bao đất sét cùng hàng cọc tràm ken dày đã chặn đứng được dòng nước ngoan cố. Đê vỡ được hàn gắn, khu Vòng Đỏ được giữ vững an toàn trong gang tấc. Mọi người tựa lưng vào thân cây thở dốc, bùn sình bết đen từ đầu đến chân nhưng ánh mắt ai nấy đều lấp lánh niềm vui sống sót.

Gió bão ngớt dần khi sao mai le lói nơi chân trời đầm lầy U Minh. Những vệt rạng đông màu lòng đỏ trứng gà rọi xuống mặt sông phù sa phẳng lặng. Mùi bùn tanh và uế khí dần nhường chỗ cho một làn hương the nồng, ngai ngái quen thuộc bốc lên từ gò đất cao Vòng Xanh.

Cụ Ba Khiêm gạt mồ hôi trên trán, rảo bước về phía bảy bộ chõ đất nung Lái Thiêu.

Suốt đêm giông gió, nhờ có bệ đất nện cao ba tấc và mái lá chằng néo kỹ lưỡng, ngọn lửa củi tràm dưới bảy đáy lò vẫn cháy đượm hồng. Nước sôi sùng sục bên trong tầng đáy, đẩy luồng hơi nóng cuồn cuộn xuyên qua lớp lá tràm bánh tẻ, sả chanh và hương nhu tươi giã dập. Hơi thơm the ngát theo các ống nứa tép luồn qua máng thân chuối ngập nước mát, gặp lạnh lập tức ngưng tụ thành từng giọt chất lỏng lóng lánh.

Dưới đầu ngọn nứa cong cong, từng giọt dịch trong suốt rơi xuống chiếc ve sành đặt sẵn:

“Tách... tách... tách...”

Cụ Ba Khiêm nín thở cúi xuống, hai bàn tay run run nâng ve sành lên sát mắt. Trên mặt lớp nước cất trong veo nổi lên một ngấn chất dầu màu vàng nhạt óng ả, sánh như mật ong non. Mùi thơm the cay nồng ấm lập tức xộc thẳng vào cánh mũi, làm bừng tỉnh cả đầu óc đang mệt mỏi rã rời sau đêm thức trắng.

— Chảy rồi... Dầu tràm ngưng tụ thành công rồi bà con ơi! — Cụ Ba thốt lên, khóe mắt già nua ươn ướt.

Bảy Đước cùng đám trai làng ùa tới quanh giàn chõ đất, tròn xoe mắt nhìn những giọt dầu tràm nguyên chất đầu tiên của xứ cù lao. Thằng nhỏ reo tướng lên:

— Trời đất coi kìa! Vàng ươm luôn nè Cụ Ba! Hít một hơi mà lồng ngực con thông thống, ấm ran cả bụng dạ!

— Giữ củi lửa đều tay nghen con — Cụ Ba dặn dò, đoạn lấy chiếc lông ngỗng sạch nhẹ nhàng gạn lấy lớp váng tinh dầu nổi trên mặt nước cất, chia nhỏ vào mấy lọ gốm da lươn — Giờ già này đem thuốc đi cứu người, tụi con canh chừng đừng để cạn nước đáy lò.