Chương 8: Bảy Bộ Chõ Đất Đỏ Lửa

Gió bão từ mé sông thốc tới làm chao đảo rặng dừa nước, quất những hạt mưa xối xả rát rạt vào mặt mọi người. Cụ Ba Khiêm vội đưa tay che chắn miệng gáo dừa con đựng dòng nước lọc trong veo vừa hứng được, mắt nhìn về phía hai chiếc lu năm mái men da lươn vừa hoàn thành giàn lọc. — Mau, thằng Đước! Lấy mấy tấm phên nứa với lá dừa nước đậy kín miệng lu lại, kiếm mấy hòn đá tảng dằn chặt lên nghen con! Đừng để nước mưa ngập bùn xối ngược vô trong, uổng hết công sức lọc nãy giờ! Bảy Đước dạ rân, lập tức cắm ngập lưỡi phảng vào bờ đất khô, cùng mấy trai làng khuân đá hộc, kéo phên tre che chắn kỹ càng miệng lu. Những giọt nước lọc trong veo đầu tiên được thím Năm Lệ cẩn thận trút vào chiếc khạp da lươn sạch, đậy nắp kín mít rồi bưng tuốt vào chái lều Vòng Xanh.

Cụ Ba đứng trên gò đất, nhìn màn mưa dầm dề phủ trắng xóa cù lao. Hơi sình lầy bốc lên lạnh buốt thấu xương. Cụ biết rõ, bão lớn đổ bộ kéo theo nước ngập dâng cao, muỗi đòn xóc sẽ theo con nước tràn vào từng vách lá của bốn mươi hai nóc chòi. Khí ẩm lạnh kích phát chứng ngã nước và làm đờm dịch trong cuống họng người già, con nít nghẽn đặc lại như hồ dán. Chiếc chõ nhỏ ở chòi lá chẳng thể nào kham nổi cho hàng trăm con người đang thoi thóp khắp mé cồn. Muốn đánh bạt khí lạnh đầm lầy, phải có lượng lớn tinh dầu tràm nguyên chất. Thứ dầu thơm cay nồng ấy vừa dùng xông thông đường thở, vừa thoa khắp cổ tay cổ chân xua đuổi đàn muỗi hung dữ đang chực chờ chích người truyền bệnh. Cụ Ba quay sang đám trai làng đang ướt sũng, cất giọng sang sảng át tiếng gió rít: — Chú em nào chạy nhanh, tẻ ra các hướng tới từng nóc chòi gom hết chõ hông xôi đất nung về đây cho già này! Nói rõ với bà con là Cụ Ba mượn nấu thuốc cứu cả xóm, qua đợt dịch già sẽ trả lại nguyên vẹn từng cái!

Mấy thanh niên không ngần ngại, chia nhau xắn quần đùi cộc lội bùn bì bõm chạy đi. Dân cù lao quanh năm cơ hàn, cái chõ gốm Lái Thiêu hai tầng là vật quý dùng hông xôi hay hấp củ khoai mùa giáp hạt. Nghe tin Cụ Ba cần chõ chế thuốc xua tà khí ngã nước cứu lấy xóm làng, chẳng ai bảo ai, từng nhà đều sốt sắng mang tới. Chỉ tàn một tuần hương, trên gò đất Vòng Xanh đã tập hợp hơn chục chiếc chõ. Cụ Ba đích thân bước lại gõ nhẹ từng chiếc, lắng tai nghe tiếng “coong coong” thanh thoát kiểm tra độ nứt vỡ. Cụ tỉ mỉ lựa ra đúng bảy bộ chõ gốm hai tầng lành lặn nhất, thân đáy dày dặn, chịu lửa tốt và men nâu còn nguyên vẹn.

Bảy Đước vừa phụ mẹ khiêng mấy bó củi tràm khô rang từ chái bếp ra, thấy Cụ Ba ngồi bên đống nứa tép già, liền sà xuống hỏi nhỏ: — Cụ Ba, gom nhiều chõ vậy rồi mần sao lấy được giọt dầu hả cụ? Nấu xông từng nồi như hôm cứu em Lành thì sao xuể cho cả xóm? Cụ Ba mỉm cười đôn hậu, cầm con dao bài gọt vát đầu một lóng nứa tép: — Con dòm đây. Tinh dầu nằm trong túi lá tràm, gặp nước sôi sẽ hóa hơi bay lên cùng khói nước. Nếu để khói thuốc tỏa ra trời thì uổng phí hết tinh chất. Ta phải dẫn luồng hơi chui qua ống nứa dài, ép nó gặp lạnh để ngưng đọng thành từng giọt dầu lỏng. Cụ chỉ vào mấy thân chuối hột vừa đốn nằm ngổn ngang mé gò: — Rọc đôi thân chuối hột, khoét rỗng ruột xốp làm máng dài. Đặt ống nứa tép nằm lọt lòng máng, rồi múc nước lạnh dưới mương đổ ngập thân nứa. Hơi tràm nóng hổi chạy trong ruột nứa gặp nước mát bên ngoài sẽ lập tức co mình lại, rỏ xuống từng giọt dầu thơm ngát. Bảy Đước sáng bừng mắt thán phục. Thằng nhỏ vớ lấy dao bài, thoăn thoắt chẻ nứa, thông mắt và khoét rãnh máng chuối theo lời cụ dặn. Đôi bàn tay chai sạn thoăn thoắt nắn từng khớp nối nứa, khít khao như thợ mộc lành nghề. Cụ Ba lại dạy đám trai lấy đất sét non nhào tro bếp dẻo quánh, trát kín mít xung quanh vành miệng chõ và kẽ ống nứa cắm xuyên qua nắp, không để hở một kẽ móng tay.