Chương 4: Lõi Sến Đực Và Mộng Khóa

Gió sớm từ mặt sông Luộc thổi thốc vào căn lán mộc che tạm bằng phên nứa, mang theo hơi sương lạnh buốt cùng mùi tanh nồng của bãi phù sa. Cụ Thẩm Doãn Tế ngồi trên khúc gỗ xẻ, ngọn đèn dầu lạc leo lét hắt bóng dáng gầy guộc nhưng vững chãi của cụ lên vách. Cụ chăm chú nhìn mảnh đồng sứt mẻ đặt trên mặt chiếc bàn thợ bết dính mạt cưa, hai ngón tay cái và trỏ chai sần khẽ miết qua từng đường nét chạm khắc.

Đỗ Tràng Niên vừa thở dốc vừa đứng chắn nơi cửa lán, chiếc khố ngắn bết bùn non và vạt khăn chàm ướt đẫm sương đêm. Chàng đặt tiếp mẩu gỗ mục xốp nhặt được bên mép nước cạnh mảnh đồng, khẽ nói:

"Cháu tận mắt thấy thằng Vũ Cát nhận bọc bạc hai mươi nén từ tay kẻ áo choàng đen, rồi nhặt được mảnh này ở doi cát nơi chúng giằng co, ông ạ."

Cụ Tế nghiêng đầu sát ngọn lửa, đôi mày bạc như cước khẽ chau lại. Trên mảnh lệnh bài còn lại một góc thân rồng uốn lượn thắt túi đặc trưng của hoàng tộc vương triều, cạnh đó là nửa chữ Hán sắc lạnh. Đôi mắt lão mộc sư bỗng co rút, giọng trầm xuống như tiếng rìu bổ vào thớ gỗ mục:

"Nửa chữ Kiện... lại thêm hình rồng ba móng của tông thất. Đúng là dấu tích của Chương Hiến hầu Trần Kiện rồi. Hắn đem lòng khiếp nhược, dẫn bộ hạ chạy sang hàng giặc Ô Mã Nhi, nay lại sai lũ tay sai luồn sâu về tận bãi sông này để mưu hại xã tắc."

Cụ cầm mẩu gỗ mục lên, ngón tay hơi bóp nhẹ đã thấy vụn mủn rã rời như tro than trôi sông. Lòng cụ nhói lên một cơn giận bỏng rát. Cụ ngước nhìn Tràng Niên:

"Ba trăm thanh phôi gỗ lòng mức tẩm nhựa sung mà chúng định đưa từ bến Than về tráo vào canh ba đêm mai là mũi dao chí mạng. Nếu để chúng đục rỗng mộng then của ba mươi sáu chiếc thuyền chiến nhẹ, thì ngày quân ta giáp mặt thiết đĩnh giặc trên sông, vách ngăn sẽ toác toàng hoang, bao nhiêu sinh mạng con em Đại Việt đều chìm dưới đáy nước."

Không thể chần chừ thêm một khắc. Cụ Tế đứng dậy, phủi bụi dăm bào bám trên vạt áo chàm nâu, dứt khoát ra lệnh:

"Gọi ngay bọn thằng Đinh, thằng Cửu và mấy đứa thợ ruột vào đây. Phải truyền ngay quy thức mộng ngàm cho chúng nó, tay thợ phải vững thì giặc mới không lay nổi vách thuyền."

Chỉ một lát sau, năm người thợ trẻ khỏe mạnh, da ngăm đen bóng, vẻ mặt thuần hậu đã tề tựu đông đủ bên trong gian lán khóa kín cửa. Cụ Tế bước đến góc lán, nơi xếp những súc gỗ sến đực đỏ thẫm vừa vớt lên từ hố ngâm vôi tôi. Cụ nhấc một thanh phôi gỗ chắc nịch, gõ nhẹ cán đục vào thân gỗ phát ra tiếng kêu “coong coong” đanh gọn như tiếng chuông đồng.

"Các con nhìn kỹ đây," cụ Tế cất giọng đanh thép, từng lời rành rọt. "Thuyền của nước Nam ta vượt được ghềnh thác, cản được đòn húc của tàu giặc là nhờ bảy vách ngăn chia lòng thuyền làm tám khoang kín nước. Nhưng vách ngăn dù bằng gỗ táu, gỗ sến dày ba tấc mà mộng ngàm lỏng lẻo thì gặp sóng lừng cũng bung. Ta truyền cho các con bí pháp mộng ngàm song nha liên hoàn và then cài chốt tràng dùi của tổ tông."

Cụ Tế cầm chiếc rìu bạt sắc lẹm, đôi tay già nua thoăn thoắt đẽo gọt một cách chuẩn xác lạ kỳ. Từng lát dăm mỏng bay ra rào rào. Dưới bàn tay lão luyện, thanh sến đỏ nhanh chóng biến thành một chiếc then hình chóp nhọn vuốt thon dài, bốn cạnh vát đều tăm tắp, đầu to chừng ngón chân cái, vuốt xuôi về đầu nhọn vừa khít đường xoi.

"Đây là chốt tràng dùi!" Cụ Tế giơ cao thanh chốt đỏ au trước ánh mắt thán phục của đám thợ trẻ. "Phải chọn đúng lõi gỗ sến đực đỏ au, ngâm vôi tôi đủ ba tuần trăng cho thớ gỗ đanh lại như sắt nguội. Khi đóng xuyên qua đường ngàm ngậm kép giữa xương sườn và vách thuyền, nước sông ngấm vào sẽ làm thớ gỗ sến nở phồng, ken chặt các khe hở thành một khối đặc khít. Thuyền có bị xé vỏ ngoài thì vách ngăn vẫn đứng vững như bức tường thành, nước không lọt sang khoang bên cạnh được."

Cụ Tế dẫn đám thợ sang khung sườn chiếc thuyền chiến nhẹ đầu tiên vừa được ráp vỏ ngoài nằm trên giàn đà. Cụ chỉ chiếc thước mộc vào các điểm nối hiểm yếu nơi lườn thuyền: