Chương 16: Vị Chua Thấu Lòng Quan

Ánh mắt sắc lẻm của vị tân quan Huyện lệnh tựa mũi dùi đảo qua một lượt, khiến bầu không khí trong huyện đường lặng phắc như tờ. Mã Bá Hộ vội vã sụp lạy, chuỗi hạt gỗ sưa trên tay va vào thềm đá tanh tách, trong khi tên Ba Búa nép sát phía sau, đầu cúi gằm không dám thở mạnh.

Cụ Ý đứng thẳng lưng ở gian giữa, tay chống gậy trúc vững vàng, hai con trai Văn Triệu và Văn Hưng cung kính quỳ hai bên. Ngay cạnh bàn công án, lại mục họ Trịnh khẽ hắng giọng, tay nâng cuốn sổ dày bước lên nửa bước, cúi mình bẩm báo:

“Khởi bẩm phụ mẫu chi dân. Sáng nay Mã gia có đơn tố cáo nhà họ Thẩm cậy đông ức hiếp kẻ cô thế. Đêm qua, gia nhân Ba Búa của Mã gia đi tuần mép sông xem xét cọc thuyền, chẳng may trượt chân rơi xuống bãi bùn gần chòi rạ bến Vôi. Gia đình này không những chẳng cứu vớt, trái lại còn vu cho người ta tội phóng hỏa, xúm vào đánh đập thương tích rồi tự tiện trói gô giam giữ trái phép suốt nửa đêm. Hành vi ấy ngang nhiên coi thường kỷ cương phép nước, cúi xin quan lớn nghiêm trị để giữ nghiêm phép công!”

Lời vừa dứt, Mã Bá Hộ liền dập đầu lia lịa, giọng mếu máo kêu oan:

“Trịnh lại mục nói rất phải! Bẩm quan lớn soi xét, lão già này một lòng làm ăn lương thiện, đứa người ở chỉ sơ sẩy bước hụt chân mà suýt nữa mất mạng dưới tay phường hung bạo. Xin đèn trời soi xét cho nỗi oan khuất này!”

Nghe những lời đổi trắng thay đen trơ tráo, Văn Hưng hai tay siết chặt thành nắm đấm, gân xanh nổi cuồn cuộn trên trán nhưng nhớ lời mẹ dặn liền cắn răng nén giận.

Cụ Ý khẽ nâng vạt áo nâu, bước lên một bước, cúi đầu thi lễ rồi rành rọt thưa:

“Bẩm quan lớn, lời xằng bậy của Mã gia và Trịnh lại mục chỉ là trò giấu đầu hở đuôi. Một kẻ trượt chân lội bùn bắt ếch hay xem cọc đò, cớ sao trong tay lại nắm chặt đóm nứa tẩm dầu quấn giẻ? Cớ sao cạnh bụi nứa sau chòi của mẹ con già này lại bỏ dở cả một thùng dầu trẩu nồng nặc tanh tao, kèm theo đãy bùn cống rãnh toan đổ hoại chum giấm mưu sinh của xóm đò? Toàn bộ tang chứng rành rành ấy, đêm qua lý trưởng xóm Vôi đã thân hành đến tận nơi xem xét cẩn thận và lập biên bản giấy trắng mực đen có đủ dấu triện.”

Vừa nói, cụ Ý vừa ra hiệu cho Văn Hưng dâng lên chiếc khay gỗ đặt sẵn tờ biên bản của lý trưởng, cùng mảnh vải quấn đóm nứa còn sặc mùi dầu trẩu do nha dịch thu giữ từ sáng sớm mang vào.

Chưa đợi Mã Bá Hộ kịp mở miệng phân bua, phía ngoài sân chầu, lão ngư Trần Thất cùng mười mấy bạn chài đồng loạt quỳ sụp xuống, tiếng đồng thanh tố cáo rền vang:

“Xin quan lớn minh xét! Dân chài bến Nhật Lệ chúng tôi đêm qua chính mắt thấy tên Ba Búa cầm đuốc toan châm vào vách nứa chòi rạ. Mã Bá Hộ cậy tiền đút lót, bấy lâu nay tự ý lập trạm chặn sông, ép mỗi chuyến đò nộp năm mươi đồng tiền kẽm thuế cọc bến, thuyền buôn nhỏ lẻ nào không theo liền bị đám tay sai ném đá đâm thủng mạn. Chúng muốn đốt chòi họ Thẩm để cướp bến Vôi, đuổi cùng giết tận dân nghèo kiếm miếng cơm qua ngày!”

Tiếng dân chài đồng thanh tố cáo như sóng cuộn tràn vào huyện đường khiến sắc mặt viên lại mục họ Trịnh xám ngoét. Mã Bá Hộ mồ hôi vã ra như tắm, lưng áo the xanh ướt đẫm một mảng lớn.

Quan Huyện lệnh cầm tờ biên bản của lý trưởng xóm Vôi đọc kỹ, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn lim. Chợt ngài khẽ chau mày, một tay ôm lấy chấn thủy, sắc mặt thoáng tái đi vì một cơn đau quặn nơi bụng trên. Cụ Ý dán mắt quan sát từng nét biến chuyển trên gương mặt vị chủ tọa. Thấy môi ngài khô nẻ, hơi thở nặng nề, lại nghe tiếng nấc nghẹn ngắt quãng, cụ liền nhận ra đây là chứng vị quản hàn trướng lâu ngày, do tỳ vị hư hàn gặp lúc lao tâm tiết trời giao mùa mà tích tụ trướng khí.

Chờ cho tiếng xì xào lắng xuống, cụ Ý cúi mình cung kính cất lời: