Chương 16: Ươm Mầm Hợp Tác Xóm Bãi

Bà Mến cúi nhìn đứa cháu ngoại, nụ cười hiền từ làm những nếp chân chim nơi khóe mắt xô lại ấm áp. Bà siết nhẹ bàn tay nhỏ nhắn của Bách, khẽ gật đầu: — Đi về thôi con, nắng trưa đứng bóng rồi.

Bốn bóng người rảo bước dọc con đường đê trải đầy hoa cỏ may bên dòng sông Luộc đỏ phù sa. Về tới sân gạch trước căn nhà tranh vách đất ba gian, Bách kéo chiếc chõng tre dưới bóng rào cúc tần, lễ phép rót bát nước vối mời bà ngoại và mẹ.

Cậu Khiêm gác chiếc đòn gánh vào chái bếp, phe phẩy nón mê cười hả hê: — Phen này lão Sỏi rũ tù! Nhìn bộ mặt xám ngoét của lão lúc bị tống lên xe, em hả dạ lắm chị Loan ạ!

Mẹ Loan thở phào, nét âu lo hằn sâu trên gò má gầy dường như đã tan biến, nhưng ánh mắt vẫn thoáng chút băn khoăn: — Lão Sỏi bị bắt, đất bãi bồi giữ được rồi. Nhưng làng mình nhiều nhà túng thiếu quá, lỡ mai này lại sa chân vào bẫy kẻ xấu thì sao?

Bách đặt bát nước vối xuống mặt chõng tre, ngước nhìn mẹ và bà ngoại, giọng rành rọt: — U nghĩ phải đấy ạ. Cái nghèo cứ bám riết thì người ta khó lòng yên ổn. Nay nhà mình tìm lại được hương vị mắm xưa, bạn hàng thị xã lại tin tưởng, cháu muốn bà với u truyền dạy bí quyết rang muối Diêm Điền và tỉ lệ thính nếp cho các hộ nghèo trong làng. Mọi người cùng làm mắm sạch đem bán, có thế bãi bồi quê ngoại mới thật sự bình yên.

Mẹ Loan giật mình, ngập ngừng nhìn mẹ già: — Bách ơi, nghề mắm là vốn liếng hương hỏa ông ngoại để lại. Truyền hết ra ngoài... liệu có đặng không con?

Bà Mến mỉm cười đôn hậu, bàn tay thô ráp khẽ xoa đầu cháu ngoại. Ánh mắt bà nhìn khoảng vườn cúc tần xanh ngắt, giọng trầm ấm: — Loan này, thằng Bách nó nghĩ sâu sắc lắm. Tấc đất bãi bồi chỉ vững bền khi cả làng cùng ấm no, không ai bị cái nghèo xô đẩy vào đường cùng. Mình giữ bí quyết mà xóm giềng lầm than thì chum mắm nhà mình có ngon mấy cũng lẻ loi. Cứ nghe theo cháu, chia sẻ cái tâm làm nghề cho bà con, trời phật chẳng để ai thiệt đâu con.

Nghe lời gan ruột của mẹ già, mẹ Loan rơm rớm nước mắt gật đầu.

Cữ xế chiều, dưới bóng mát rào cúc tần, mười hộ dân nghèo xóm Bãi Cát tề tựu đông đủ bên sân gạch nhà bà Mến. Có bác Hạnh thợ cào cáy, thím Ba góa bụa, vợ chồng bác Vượng, chú Sáu... Ai nấy đều mặc áo nâu vá vai, bàn tay lấm lem bùn đất. Ngồi quây quần trên những chiếc đòn gỗ, nét mặt họ vẫn còn e dè trước lời mời bất ngờ của cụ Mến.

Bách bưng chiếc mâm đồng đặt ấm nước vối mời từng người, rồi đĩnh đạc đứng cạnh bà ngoại. Giọng cậu bé chín tuổi vang lên rõ ràng giữa khoảng sân yên ắng: — Thưa các bác, các cô chú! Cáy đỏ sông Luộc là hạt ngọc trời ban. Nhà cháu mời mọi người tới đây để cùng lập tổ mắm sạch, giúp nhau làm ăn ngay thẳng. Nhưng muốn giữ nghề lâu dài, việc đầu tiên là phải bảo tồn nguồn cáy bãi bồi.

Bách nhìn thẳng vào từng ánh mắt chăm chú dõi theo: — Từ nay, các gia đình đi săn cáy tuyệt đối tuân theo quy tắc: chỉ bắt cáy đỏ trưởng thành, mai cứng thịt chắc. Cáy non nhỏ bằng ngón tay út, hoặc cáy cái đang ôm bọc trứng vàng dưới yếm, bắt buộc phải thả lại bãi bùn để chúng sinh sôi. Tuyệt đối không bắt cạn. Bắt tiệt cáy con là tự bẻ gãy chén cơm của con cháu mai sau!