Chương 19: Giữ Trọn Bãi Bồi Quê Ngoại

Bác Trưởng thôn Đỗ Văn Tự lặng đi trước lời nói chững chạc của đứa cháu nhỏ. Đôi bàn tay thô ráp đầy vết chai sần của người cựu chiến binh khẽ run lên khi chạm vào mép chiếc túi vải điều nặng trĩu. Bác ngước mắt nhìn Bách, rồi lại nhìn sang cậu thanh niên Hoàng Văn Khiêm đang đứng thẳng lưng với ánh mắt sáng ngời lòng kiên định. Trong gian phòng làm việc đơn sơ thoang thoảng mùi vôi mới, ngọn đèn hoa kỳ hắt ánh sáng vàng ấm áp lên bức tường quét vôi trắng, soi rõ niềm xúc động dâng trào nơi khóe mắt người đứng đầu xóm bãi.

— Tốt lắm… Cháu Bách và gia đình bà Mến làm được việc nghĩa lớn quá! — Giọng bác Tự nghẹn lại, trầm ấm mà rung rung — Mấy năm qua lão Sỏi cậy tiền cậy thế, ép giá siết nợ khiến bà con xóm mình mất ăn mất ngủ, ruộng đất cha ông cứ rơi dần vào tay nó. Giờ có số tiền trích quỹ này của tổ hợp tác, chính quyền thôn sẽ cùng ủy ban xã làm thủ tục hủy bỏ toàn bộ những giấy tờ gán nợ phi pháp ấy ngay sáng mai!

Đúng như lời hẹn, sáng hôm sau, khoảng sân rộng trước trụ sở thôn Bãi Cát rộn rã bước chân người. Nắng thu non trải một dải vàng óng ả như tơ tằm lên những rặng nhãn ven đường. Dưới sự chứng kiến của đông đảo bà con lối xóm cùng đại diện cán bộ ủy ban xã, bác Tự trang trọng đứng trước chiếc bàn mộc phủ khăn vải hoa, cầm từng tập giấy tờ nhà đất cũ kỹ trao lại tận tay năm hộ nghèo trong làng.

Gia đình bác Hạnh thợ cào cáy, thím Ba, vợ chồng bác Vượng, chú Sáu cùng bà cụ Đôn run rẩy đón lấy mảnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từng bị lão Sỏi ép gán nợ bằng thủ đoạn cân đòn mài mòn đáy năm xưa. Bác Hạnh áp tờ giấy đã ố vàng lên ngực áo nâu sờn rách, hai bờ vai vạm vỡ rung lên từng chập, nước mắt ứa ra ràn rụa trên đôi gò má sạm đen vì nắng gió sông Luộc:

— Nhờ ơn bà cụ Mến, nhờ cháu Bách và tổ hợp tác mắm sạch… Ruộng đất của tổ tiên để lại, từ nay chúng tôi không còn sợ bị ai cướp mất nữa rồi!

Thím Ba vừa sụt sịt quẹt ngang mắt vừa nắm chặt bàn tay nhỏ của Bách, giọng nghẹn ngào trong tiếng vỗ tay rầm rộ của cả xóm. Ngay sau đó, vị đại diện ủy ban xã bước lên, trân trọng mở chiếc cặp da màu nâu, rút ra tấm bản đồ địa chính đã được đo đạc chỉnh lý cẩn thận cùng bản quyết định có đóng dấu đỏ chót của huyện. Trước toàn thể dân làng, cán bộ xã dõng dạc công bố quyết định giao quyền sử dụng đất lâu dài cho năm sào ruộng cói ven sông Luộc của gia đình cụ Hoàng Thị Mến, đồng thời giao toàn bộ dải bãi bồi trù phú ngoài đê cho Tổ hợp tác Bãi Cát quản lý, bảo tồn và khai thác lâu dài.

Bách đứng nép bên bà ngoại, ngước nhìn nụ cười phúc hậu đẫm nước mắt của bà và mẹ Loan. Tấm giấy có con dấu đỏ tươi in đậm dòng chữ xác nhận chủ quyền đất đai như một lá bùa hộ mệnh thiêng liêng. Cậu bé siết chặt hai bàn tay nhỏ, cảm nhận một luồng hơi ấm chạy dọc khắp sống lưng. Nỗi đau đớn, u uất của kiếp trước – nơi mảnh bãi bồi bị cướp đoạt, gia đình tan đàn xẻ nghé, mẹ lưu lạc làm thuê, bà ngoại ôm hận nhắm mắt xuôi tay – đến giây phút này đã vĩnh viễn tan biến như lớp sương mù trước ánh ban mai rực rỡ.

Niềm vui nối tiếp niềm vui. Chỉ ba ngày sau, bến sông Luộc lại một phen náo nức chưa từng có. Tiếng trống hội từ đình làng rộn rã gióng lên từng hồi giòn giã thúc giục bước chân dân làng đổ dồn ra mép nước. Dưới bến phù sa, một chiếc đò máy lớn của Ty Thương nghiệp tỉnh rẽ sóng cập bến, mũi đò va vào cọc tre kêu lên những tiếng lách cách vui tai.

Một trăm chiếc chum sành Hương Canh da lươn đầu tiên của Tổ hợp tác, chứa đầy mắm cáy ngấu đủ sáu mươi ngày nắng hè sương thu, đã sẵn sàng lên đường. Miệng chum bọc kỹ bằng lớp lá chuối khô buộc lạt giang đều tăm tắp, bên ngoài dán vuông giấy điều đỏ thắm. Cậu Út Khiêm cùng cánh thanh niên xóm bãi cởi trần trùng trục, da bóng nhẫy mồ hôi, thoăn thoắt chuyền tay nhau đưa từng chiếc chum mắm xuống khoang đò để vận chuyển mắm sạch lên thị xã phục vụ nhân dân toàn tỉnh.

Mỗi khi một chiếc nắp chum khẽ hé để kiểm tra lần cuối, hương mắm ngầy ngậy, thơm nức mùi gạo nếp rang và gừng già lại bay sực vào không gian, quyện lấy làn gió mát rượi thổi từ lòng sông. Đám trẻ con trong làng, dẫn đầu là thằng Tũn với cái bụng tròn lẳn, vừa chạy lăng xăng trên bờ vừa vỗ tay reo hò ầm ĩ:

— Mắm sạch làng mình đi thị xã rồi! Mắm bà Mến đi tỉnh rồi chúng mày ơi!

Chuyến đò từ từ tách bến, kéo một hồi còi dài vang vọng khắp triền đê, chở theo giọt mồ hôi, niềm tự hào và khát vọng vươn lên của những người nông dân một nắng hai sương nơi bãi bồi châu thổ.

Kinh tế khấm khá từ những mẻ mắm thơm ngon khiến diện mạo xóm Bãi Cát đổi thay từng ngày. Khoản tiền tạm ứng từ hợp đồng lớn cùng thu nhập ổn định từ việc đánh bắt cáy đỏ theo quy chuẩn đã nhanh chóng len lỏi vào từng nếp nhà tranh. Không còn cảnh chạy ăn từng bữa hay thấp thỏm lo chủ nợ đến gõ cửa đòi tiền thuốc men.

Ngõ xóm rộn rã hẳn lên bởi tiếng chuông xe đạp kính coong. Nhà bác Hạnh hãnh diện dắt về chiếc xe đạp Thống Nhất màu cánh gián mới cáu cạnh, khung xe còn nguyên lớp dầu bóng thơm lừng. Nhà thím Ba rước về chiếc quạt tai voi cánh cao su xanh ngọc bích của Liên Xô, chạy êm ru phả làn gió mát rượi xua đi cái oi nồng sau những buổi cào cáy mệt nhoài. Những hộ khác trong tổ hợp tác cũng rậm rịch mua vôi quét lại hàng rào, cơi nới chuồng trại và mua thêm đàn lợn giống béo tròn.

Tại khoảng sân gạch nhà ngoại Mến, không khí lại càng thêm ấm áp. Mẹ Loan ngồi bên chiếc chõng tre, tỉ mẩn ghi chép từng con số tiền cáy, tiền muối vào cuốn sổ tay bìa cứng. Mẹ ngẩng lên nhìn bà Mến đang ngồi nhặt mấy tàu lá chuối khô, nụ cười hiền hậu rạng ngời trên khuôn mặt đã bớt đi vẻ hốc hác, lo toan: