Chương 21: Hương Mắm Bãi Bồi Vang Danh Tỉnh Xứ

Gà gáy le te gọi sáng từ bến sông, xua tan màn sương mỏng manh còn vương trên rặng cúc tần và bờ móng nhà mới. Khí xuân đầu năm se lạnh phả vào từng hơi thở, nhưng trong gian chái tạm nhà bà ngoại Mến, hơi ấm đã bừng lên từ ngọn đèn hoa kỳ thắp dầu hỏa và nồi khoai luộc bốc khói nghi ngút.

Mẹ Loan ân cần dằn lại chiếc khăn vuông trên đầu cho bà Mến, cẩn thận nhét gói cơm nắm muối vừng vào chiếc làn cói rồi dặn dò: — Đường lên thị xã xa xôi, u với cậu Khiêm đi đứng cẩn thận. Con ở nhà trông nom thợ xây móng, lòng dạ cứ hướng cả theo đoàn mình đấy.

Cậu Khiêm đã dắt sẵn hai chiếc xe đạp Thống Nhất ra khoảng sân gạch ráo sương. Ba chiếc vò sành da lươn Thổ Hà năm lít chứa mắm cốt chín tháng được cậu bọc kín bằng rơm nếp vàng óng, chằng buộc chắc nịch vào giá đèo hàng một chiếc, chiếc còn lại để cán bộ đoàn huyện đèo hai bà cháu. Bách bước lại gần, bàn tay nhỏ khẽ miết lên từng tấm nhãn giấy giút dán ngay ngắn trên thân vò. Dòng chữ mực tím do chính tay cậu nắn nót đêm qua hiện rõ cam kết: “Không pha phẩm màu - Không dùng hóa chất - Không pha nước lã”. Nhìn cậu Út và bà ngoại, lòng Bách dâng trào niềm tin tưởng tuyệt đối.

Ba bà cháu cùng đoàn đại biểu nghệ nhân của huyện hăm hở lên đường. Bánh xe đạp quay đều trên con đường đất đỏ gồ ghề ven đê sông Luộc, vượt qua những cánh đồng lúa xuân đang thì con gái mơn mởn, hướng thẳng về thị xã Thái Bình.

Quá nửa buổi sáng, thị xã bừng lên trong sắc cờ hoa chào mừng hội chợ làng nghề truyền thống toàn tỉnh. Dòng người tấp nập đổ về quảng trường trung tâm như trẩy hội. Dưới các dãy lán tre lợp lá gồi, trăm thứ đặc sản tụ hội: chiếu cói Tiền Hải dệt hoa, đồ đồng chạm bạc Đồng Xâm sáng choang, bánh cáy Làng Nguyễn thơm lừng mùi mứt bí.

Gian hàng danh dự của đoàn huyện nhà nằm ở vị trí đẹp ngay lối vào khu vực ẩm thực dân gian. Bách nhanh nhẹn cùng cậu Khiêm trải phẳng tấm vải mộc sạch tinh lên chiếc bàn tre, trân trọng đặt ba vò mắm cáy Bãi Cát ở vị trí nổi bật nhất.

Bà Mến cẩn thận tháo lớp dây lạt giang và nút lá chuối khô ở miệng vò sành đầu tiên. Cậu Khiêm đỡ lấy, nghiêng vò rót dòng mắm cốt sóng sánh vào chiếc bát chiết yêu men lam cổ đặt giữa bàn. Từng giọt mắm cáy sánh đặc, màu đỏ sậm cánh gián óng ả như mật ong bãi bồi, phản chiếu ánh nắng xuân lấp lánh. Bách lấy đôi đũa tre gắp từng ngọn rau muống bãi bồi xanh mướt luộc giòn bày quanh đĩa sứ, điểm thêm vài lát ớt chỉ thiên đỏ tươi vào bát mắm cốt.

Một làn hương ngậy bùi, nồng ấm pha chút ngọt dịu của thính gạo nếp rang lập tức lan tỏa khắp gian hàng. Mùi vị mộc mạc mà đượm đà ấy nhanh chóng níu bước chân dòng người tham quan dừng lại.

— Kìa, mắm gì mà thơm lạ thơm lùng thế này? — Màu đỏ cánh gián tự nhiên đẹp quá, không hề có váng hay cặn đen như mắm chợ!

Tiếng xôn xao khen ngợi nổi lên không ngớt. Bách lễ phép múc từng thìa mắm nhỏ ra những chiếc chén sứ trắng, hai tay kính cẩn mời các cụ già và khách qua đường nếm thử cùng ngọn rau muống luộc. Vừa đưa miếng rau chấm đẫm mắm cáy vào miệng, một bác trung niên sành ăn đã vỗ đùi tấm tắc: — Bùi ngọt lịm tận chân răng! Vị mặn rất đằm, nuốt trôi qua họng vẫn thấy ngọt sâu nơi cuống lưỡi, không hề có vị gắt chát của muối xót!

Đúng lúc ấy, Hội đồng giám khảo gồm các chuyên gia ẩm thực cao niên cùng lãnh đạo Ty Thương nghiệp bước vào gian hàng. Đi cùng đoàn có ông Nguyễn Văn Hưng, người từng về Bãi Cát ký hợp đồng năm trăm chum. Thấy Bách và bà Mến, ông Hưng mỉm cười khích lệ.