Chương 8: Hương Mắm Thơm Lừng Góc Chợ Huyện

Bách siết nhẹ bàn tay gầy guộc của bà ngoại, khẽ mỉm cười trấn an: — Bà cứ tin ở cháu, mắm nhà mình phơi đủ nắng sương, chắc chắn đã ngấu men rồi ạ.

Cậu bé hít một hơi thật sâu, hai bàn tay nhỏ thoăn thoắt gỡ nút lạt giang mềm dẻo buộc quanh vành miệng chiếc chum cái. Lớp lá chuối khô giòn rụm kêu sột soạt dưới từng ngón tay rồi rơi dần xuống thềm gạch. Khi Bách cẩn thận vén ba lớp vải màn xô trắng tinh sang một bên, một làn hương kỳ diệu bỗng chốc từ miệng chum sành cuộn trào bung tỏa, lan ngợp khắp gian sân gạch.

Đó là mùi thơm ngầy ngậy, bùi bùi của thính nếp cái hoa vàng rang vừa tới độ quyện chặt lấy vị ngọt thanh của thịt và gạch cáy đã ngấu men nỏ nắng, thoảng chút hơi ấm cay nồng của gừng già cùng vỏ quýt khô. Tuyệt nhiên không còn một mảy may mùi bùn tanh nồng hay vị nặc khé của nước ót muối mới. Làn hương mắm chín đậm đà, thuần khiết tựa như gói trọn cả nắng gió phù sa bãi bồi, theo làn gió nam hè bay bổng qua rặng cúc tần xanh mướt trước ngõ. Mấy bác nông dân xóm Bãi Cát đi làm đồng muộn ngang qua, ai nấy đều phải khựng bước, ngẩn ngơ hít hà đầy thèm thuồng: — Nhà bà Mến làm cái gì mà thơm nức mũi thế này? Cứ như có cỗ to đầu làng ấy nhỉ!

Niềm hy vọng như ngọn lửa bừng sáng xua tan mọi nỗi u ám bấy lâu trong gian nhà tranh vách đất. Suốt đêm ấy, cả nhà Bách chập chờn thao thức trong niềm rạo rực khôn nguôi.

Rạng sáng hôm sau, khi vầng dương đỏ ối vừa nhô lên khỏi rặng bần ngoài bãi sông Luộc, rải những vệt nắng ban mai vàng ruộm xuống khoảng sân gạch, Bách cùng bà ngoại và u Loan tề tựu bên chiếc chum cái. Nắng sớm rọi thẳng vào lòng chum sành da lươn sâu thẳm, phản chiếu dòng mắm cáy sánh đặc óng ánh sắc đỏ sậm cánh gián pha ánh vàng mật ong tuyệt đẹp. Nước mắm trong veo, không một gợn vẩn đục, từng giọt nhỏ xuống từ chiếc muôi tre quánh dẻo, mượt mà như mật ong rừng mùa hoa vải.

Bà Mến run run đưa ngón tay gầy guộc chấm vào dòng mắm sóng sánh rồi đặt nhẹ lên đầu lưỡi. Đôi mắt già nua của bà khẽ chớp. Vị mặn dịu đầu tiên vừa chạm vào đã lập tức tan biến, nhường chỗ cho vị ngọt bùi sâu lắng lan tỏa ngập tràn khoang miệng, đọng lại một cảm giác ngầy ngậy, ngọt lịm tận chân răng.

Bà ngoại đứng lặng đi, hai bờ vai gầy rung lên bần bật. Nước mắt rưng rưng ứa ra từ khóe mắt chằng chịt nếp chân chim: — Trời Phật thương tình phù hộ... Bách ơi, đúng là phong vị mắm cáy của ông ngoại và dòng họ Hoàng nhà mình rồi con ạ! Đã bao nhiêu năm trời nghèo khó, bà mới lại được nếm thứ mắm ngon đến thấu ruột thấu gan thế này!

U Loan đứng cạnh cũng sụt sùi lau nước mắt, nụ cười rạng rỡ lần đầu tiên nở trên khuôn mặt hốc hác, nhợt nhạt vì lo âu.

Bách nhìn bà và u, trong lòng dâng lên niềm tự hào khôn xiết. Nhưng cậu hiểu rõ, đây mới chỉ là bước khởi đầu. Hạn chót trả món nợ ba trăm nghìn đồng của lão Sỏi đã cận kề, chỉ có biến thứ mắm thượng hạng này thành tiền mặt mới giữ được năm sào ruộng cói.

Cậu quay sang giục giã: — U với cậu Khiêm giúp cháu chiết mắm đi ạ. Hôm nay phiên chợ huyện, mình phải mang sang bán sớm thì mới kịp!

Dưới bàn tay thoăn thoắt của ba người, thứ mắm cáy sánh đặc được múc qua phễu tre, cẩn thận rót đầy vào hai chiếc vò sành da lươn sạch bóng. Miệng vò được bọc kín bằng lá chuối tươi xanh mướt, chằng dây lạt giang chắc nịch. Mẹ Loan còn lúi húi ra vườn sau hái một rổ rau muống bãi bồi ngọn mập mạp, mướt mát, luộc nhanh trên bếp củi rồi vớt ra rổ xảo nan thưa để ráo nước, mang theo làm đồ nếm thử.

Cậu Khiêm vạm vỡ gánh đôi vò sành nặng trịch lên vai, bước chân thoăn thoắt bấm sâu xuống mặt đường đất. Bách xách rổ rau muống xanh ngắt và chiếc làn tre đựng mấy chiếc bát chiết yêu men lam cổ của ông ngoại, cùng u Loan hối hả rảo bước theo bóng cậu xuống bến sông, kịp đón chuyến đò ngang sớm nhất sang chợ huyện.

Chợ huyện những năm đầu Đổi Mới nhộn nhịp khác thường. Tiếng chuông xe đạp Phượng Hoàng leng keng chen lẫn tiếng mặc cả, tiếng bước chân thình thịch và tiếng rao hàng của các bà, các chị xôn xao cả một góc đê sông Luộc.

Bách nhanh mắt chọn một khoảng đất bằng phẳng, thoáng đãng ngay cạnh lối rẽ vào dãy hàng bán thịt và rau quả. Cậu trải tấm chiếu cói nhỏ, đặt hai vò sành xuống đất rồi mở nút lá chuối. Cậu rót thứ mắm cáy sánh đặc, đỏ au màu cánh gián ra chiếc bát chiết yêu men lam, đặt ngay cạnh rổ rau muống luộc xanh mướt.

Làn hương thơm bùi, ngầy ngậy của mắm chín vừa hé ra đã như có phép lạ, lập tức cuốn lấy khứu giác của người qua lại. Đứng giữa đám đông ngược xuôi, Bách không hề rụt rè mà đon đả cất giọng trong trẻo, lễ phép mời chào: — Mắm cáy bãi bồi sông Luộc gia truyền đây các bà, các bác ơi! Mắm ủ chum sành nỏ nắng sáu mươi ngày, sánh như mật ong rừng, thơm bùi ngọt đậm! Xin mời các bác cứ nếm thử một ngọn rau chấm mắm, không ngon không vừa miệng cháu không lấy tiền ạ!