Chương 12: Mười Chín Chữ Ký

Nắng chiều hắt những vệt vàng vọt lên bờ tường loang lổ của hẻm bốn mươi bảy. Ông Lành ngồi dựa lưng vào cột gỗ trước hiên nhà số bảy, miệng ngậm chiếc tăm tre, hai mắt nheo lại ngó ra khoảng sân chung cuối ngõ. Dưới bóng tán trứng cá già, bà Loan tất bật khuân từng chồng ghế nhựa xếp thành hai hàng dọc. Tiếng chân ghế kéo lê sàn gạch tàu kêu ken két, hòa lẫn tiếng quạt gió từ mấy căn nhà cấp bốn phả ra hầm hập.

“Bà Loan này, kê thêm mấy cái ghế đẩu tròn góc kia nữa đi. Tối nay đông đủ cả thảy hai mươi hai nóc gia đó.” Ông Lành đảo đầu tăm qua khóe môi, cất giọng khàn đặc nhắc chừng.

Bà Loan quệt mồ hôi trán, ngẩng lên đáp: “Tui tính rồi. Bàn trà để giữa sân, ai tới trước ngồi trước, ai tới sau thì đứng vịn tường mà nghe.”

Ánh mắt ông Lành lướt qua bậu cửa nhà số chín. Cánh cửa gỗ sơn xanh khép hờ, phảng phất hương mắm ruốc ngấu chín đằm sâu trong làn gió. Trưa nay tạt qua, bà Phụng đã đưa cho ông coi chiếc điện thoại cục gạch ố vàng hiện mấy dòng tin nhắn của con Hạnh gửi từ Hà Nội: dặn mẹ giữ kỹ cái chum sành. Ông Lành biết mấy chữ vụng về ấy đã nhổ bớt chiếc gai nhọn cắm sâu trong lòng bà bạn già suốt bao năm qua. Chuyện mẹ con coi như tạm yên, còn việc của cả con hẻm thì tối nay mới thật sự bắt đầu.

Đúng bảy giờ tối, con hẻm bốn mươi bảy rộn rã hẳn lên. Cả hai mươi hai hộ gia đình không thiếu một ai, lục tục kéo nhau ra khoảng sân gạch tàu dưới tàng trứng cá. Người già phe phẩy quạt nan, cánh đàn ông bồn chồn rít thuốc lá cháy đỏ trong bóng tối, mấy chị bồng bế con nhỏ ngồi chen chúc trên những chiếc ghế nhựa. Mùi mồ hôi, mùi thuốc lào, mùi canh chua chiều muộn quyện quánh vào nhau tạo nên một bầu không khí ngột ngạt, căng thẳng.

Bà Loan gõ nhẹ chiếc muỗng kim loại xuống mặt bàn gỗ: “Thưa bà con chòm xóm! Tối nay tổ dân phố mình họp đột xuất là vì chuyện sống còn của con hẻm. Mấy bữa trước tui với ông Lành, chị Phụng đã lên phường xem hồ sơ giải tỏa. Bây giờ để ông Lành, người từng nắm việc giấy tờ, trình bày rõ cho bà con nghe.”

Tiếng xì xào tức khắc lắng xuống. Hai mươi hai cặp mắt đổ dồn về phía chiếc bàn con kê giữa sân.

Ông Lành nhổ chiếc tăm tre giắt lên vành tai. Ông chậm rãi đứng dậy, mở chiếc cặp da sờn rách, rút ra tờ giấy A4 đặt dưới ánh đèn tuýp nhợt nhạt mắc tạm trên cành cây:

“Thưa bà con,” ông Lành hắng giọng, cất lời rành rọt. “Cái thông báo thu hồi đất của quận dán ở đầu ngõ mấy bữa trước ngó qua tưởng ngay ngắn nhưng thực chất lại sai bét về quy trình. Mấy bữa trước, tui với bà Phụng đã tận mắt dòm thấy hồ sơ lưu trên phường. Toàn bộ hồ sơ dự án mở rộng đường Phan Văn Trị đoạn qua hẻm mình hoàn toàn không có biên bản họp tổ dân phố theo mẫu quy chuẩn lấy ý kiến nhân dân, cũng chẳng có danh sách biểu quyết công khai của cộng đồng cư dân. Thứ duy nhất họ kẹp vào đó chỉ là một mảnh giấy viết tay của ba hộ ngoài mặt tiền.”

Một làn sóng xôn xao rộ lên giữa đám đông. Có tiếng đập đùi đánh đét, tiếng bàn tán xao xác.

Ông Lành giơ cao tờ dự thảo đơn kiến nghị, tiếp tục nói lớn: “Luật Đất đai với quy chế dân chủ ở cơ sở quy định rành rành: muốn thu hồi đất để chỉnh trang đô thị thì bắt buộc phải tổ chức họp dân công khai, lấy ý kiến đồng thuận và lập biên bản có chữ ký của đại diện tổ dân phố cùng các hộ bị ảnh hưởng. Đằng này họ bỏ qua cả hẻm, coi hai mươi hai nóc nhà ở đây như người vô hình. Cái đơn này tui và bà Loan đã soạn sẵn, chỉ rõ việc thiếu biên bản họp dân hợp lệ và yêu cầu Ủy ban nhân dân quận phải tạm dừng thủ tục thu hồi để kiểm tra lại tính pháp lý. Ai đồng ý thì ký tên điểm chỉ vô đây, sáng mai tui với bà Loan đại diện nộp thẳng lên phường và quận!”

Anh Tú, chủ căn nhà số hai nằm sát miệng ngõ, đứng bật dậy, nét mặt cau có đầy bất an: “Khoan đã bác Lành! Mấy ông trên quận có quyền có chức, giấy trắng mực đen dấu đỏ chót chứ đâu phải trò đùa. Bây giờ mình ký đơn khiếu nại tập thể, lỡ mấy ổng phật ý rồi làm khó dễ, cắt điện cắt nước hay trừ bớt tiền bồi thường thì ai chịu cho tụi tui? Ba hộ đầu hẻm tụi tui mất trắng đất mặt tiền, đang trông chờ tiền đền bù để tính đường làm ăn. Các hộ sâu bên trong cùng lắm chỉ bị thụt vô một chút, mấy người đâu có mất trắng như tụi tui mà hiểu!”

Hai hộ kế bên nhà anh Tú cũng rụt rè gật đầu phụ họa. Không khí giữa sân chung chùng hẳn xuống. Mấy người ngồi phía sau ngập ngừng dáo dác nhìn nhau, những cánh tay định chìa ra lấy bút bỗng khựng lại giữa chừng.

Chị Bông bán bánh mì ngồi ở góc tường bất thần đứng phắt dậy. Chị buông đứa con gái nhỏ xuống đất, hai mắt đỏ rực: “Chú Tú nói vậy mà nghe được hả? Nhà chú có tiệm tạp hóa mặt tiền, có của ăn của để nên chú chỉ mong lãnh tiền cho lẹ rồi dọn đi chỗ khác. Còn mẹ con tui thì sao? Cả cái cơ nghiệp nuôi hai đứa nhỏ ăn học chỉ trông vào cái tủ bánh mì kê nhờ nơi đầu hẻm này mười mấy năm trời. Hẻm mà bị san phẳng không kèn không trống, tiền đền bù cho căn nhà cấp bốn ọp ẹp của tui được mấy cắc bạc, rồi mẹ con tui dắt nhau đi đâu mà sống? Ở đây bà con còn thương, mua giùm ổ bánh mì. Ra chung cư hay dạt về vùng ven, ai cho tui buôn bán nuôi con?”