Chương 22: Điều Tự Hào Nhất

Sáng Chủ nhật đến với hẻm 47 trong bầu không khí rộn rã khác hẳn vẻ trầm lắng sau buổi chiều tiễn gia đình chị Bông. Hạnh bước xuống gác lửng từ sớm, đẩy then cài cánh cửa nhà số 9 nhìn ra khoảng sân chung cuối ngõ. Dưới bóng râm xanh mát của cây trứng cá già, dãy bàn ghế phủ khăn tề chỉnh đã được kê ngay ngắn từ tinh mơ. Những dải cờ đuôi nheo nhiều màu giăng ngang hai bờ tường rêu, khẽ lay động trong ngọn gió sớm mang theo chút hanh hao quen thuộc của phố thị phương Nam.

Từ đầu ngõ, bác Lành sải bước tiến vào sân trong bộ bà ba gấm màu mỡ gà phẳng phiu, mái tóc hoa râm chải ngược gọn gàng. Miệng bác không còn ngậm cọng tăm như thường lệ, thay vào đó là nụ cười rạng rỡ làm hằn sâu những nếp nhăn nơi khóe mắt. Bác xoa đôi bàn tay thô ráp, hồ hởi vỗ vai mấy thanh niên phụ khiêng loa đài:

“Bữa nay ngày trọng đại của xóm mình, phải tươm tất chớ tụi bay!”

Hôm nay, bà Phụng diện bộ bà ba lụa màu lam gọn gàng — chiếc áo Hạnh mua tặng mẹ nhiều năm trước, bấy lâu vẫn nằm yên dưới đáy rương gỗ. Mái tóc bạc của bà được búi gọn sau gáy bằng chiếc kẹp nhựa đen cũ. Dù đôi tay sạm nắng vẫn hằn vệt ố vàng của muối và mắm, nét mặt bà lại phẳng lặng, điềm đạm lạ thường. Cùng bà Loan trong tà áo dài nhung sẫm màu, bà Phụng bước ra thềm, mỉm cười đón tiếp đoàn đại biểu Hội Di sản Ẩm thực TP. Hồ Chí Minh và đại diện Sở Văn hóa vừa đến đầu ngõ.

Bà con lối xóm kéo đến đứng chật kín khoảng sân gạch tàu dưới tàn cây trứng cá. Những gương mặt từng trĩu nặng âu lo suốt mấy tháng ròng đối mặt với nguy cơ giải tỏa giờ đây rạng rỡ niềm vui thuần phác. Dưới vòm lá mát rượi, chiếc micro nhỏ bật lên, âm thanh vang rõ khắp ngõ ngách thân quen.

Đại diện Sở Văn hóa cùng vị giáo sư thuộc Hội Di sản Ẩm thực trang trọng bước lên trước dãy bàn chủ tọa. Giọng đọc dõng dạc công bố quyết định đưa nghề làm mắm ruốc truyền thống của cộng đồng người Huế di cư vào danh mục kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể của thành phố, đồng thời trao tấm bằng vinh danh Nghệ nhân dân gian tiêu biểu cho bà Trương Thị Diễm Phụng.

Một tràng pháo tay giòn giã vang dội khắp khoảng sân nhỏ. Bác Lành vỗ tay đỏ ửng hai lòng bàn tay, miệng reo to trong phấn khích:

“Giỏi lắm bà Phụng ơi! Cả hẻm mình thơm lây nhờ bà đó!”

Mấy chị phụ nữ trong xóm đứng cạnh nhau, mắt lấp lánh niềm kiêu hãnh. Sau chuỗi ngày ròng rã cùng ký đơn khiếu nại bảo vệ từng tấc đất ngõ sâu, sự công nhận này không chỉ dành riêng cho người thợ già nhà số 9 mà trở thành chỗ dựa tinh thần cho cả một cộng đồng người lao động nghèo.

Khi tiếng vỗ tay dần lắng xuống, người dẫn chương trình trân trọng mời đại diện gia đình lên phát biểu.

Hạnh vuốt lại nếp áo sơ mi, chậm rãi bước lên phía trước. Cô đứng cạnh chiếc bàn gỗ mộc mạc nơi mẹ bao năm qua vẫn đặt những hũ mắm ruốc 200 gam và 500 gam mang sắc tím than óng ả. Cầm tập hồ sơ bìa cứng trên tay, Hạnh dõng dạc cất lời:

“Kính thưa quý vị đại biểu, thưa toàn thể bà con. Gia đình tôi xin trân trọng thông báo: Cục Sở hữu Trí tuệ đã chính thức thụ lý hồ sơ và cấp giấy chứng nhận nộp đơn hợp lệ đối với nhãn hiệu mắm ruốc truyền thống của gia đình. Kể từ nay, sản phẩm của mẹ tôi được pháp luật bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, giữ trọn quy trình ủ chượp thủ công mà không bị bất kỳ dây chuyền công nghiệp nào làm mai một.”

Những tiếng trầm trồ vang lên khắp sân. Đúng lúc ấy, ở rìa đám đông, Trần Minh Khải chậm rãi bước vào trong bộ âu phục chỉn chu. Đại diện của Green Mekong Foods không còn mang theo chiếc cặp da đựng những bản hợp đồng tiền trăm triệu, mà ôm trên tay lẵng hoa tươi rực rỡ tiến đến trước mặt hai mẹ con.

Khải trao lẵng hoa chúc mừng bà Phụng rồi chủ động chìa tay về phía Hạnh, nụ cười thoáng chút bùi ngùi:

“Chúc mừng cô Phụng, chúc mừng Hạnh. Hôm nay tôi đến đây với tư cách một người trân quý ẩm thực truyền thống, không phải một đại diện đi tìm kiếm thương vụ.”

Anh khẽ nhìn qua khung cửa khép hờ nhà số 9, nơi chiếc chum sành đen bóng nép mình góc bếp suốt hơn ba thập kỷ, rồi hạ giọng chân thành: