Chương 6: Lần theo tiếng nước ngầm

Đáy suối Vó Boong cạn trơ cát bỏng sau đêm tháng Năm ấy dường như chỉ là khúc dạo đầu cho chuỗi ngày nghiệt ngã. Bước sang tháng Sáu năm 1983, cái nắng nung người đổ ụp xuống thung lũng Nà Pùng như chảo gang trên bếp trấu. Đất đai khô khốc nẻ toác thành những khe rãnh ngoằn ngoèo tựa mu bàn chân người già nứt nẻ vì sương muối. Hai sào dong riềng đỏ vừa bén rễ non nớt, lá tía bắt đầu xoăn tít lại, mép lá ngả vàng rũ rượi trong luồng gió lào hầm hập.

Mới sáng sớm tinh mơ, trước giờ kẻng điểm danh của đội sản xuất, thằng Tỏ đã cùng mấy trai bản quẩy đôi thùng gỗ chạy đôn chạy đáo ngược xuôi. Chúng vét từng vũng nước đục ngầu, sủi bọt vàng khè còn sót lại nơi trũng sâu dưới chân cầu khỉ để gánh về. Nhưng đất cát khô khát nuốt chửng từng gáo nước tưới chỉ trong chớp mắt. Tỏ đặt phịch đòn gánh xuống mép bờ ranh, hai bả vai hằn đỏ vệt dây thừng, mồ hôi tứa ra cay xè khóe mắt. Nó thở dốc, giọng nghẹn lại:

“Không xuể đâu ông nội ơi! Nước tù dưới vũng cạn sạch rồi, bùn sền sệt bốc mùi tanh ngắt. Đổ vào gốc nào là đất nứt há mồm nuốt chửng gốc ấy. Cứ đà này, chưa tới cữ trưa thì hai sào mầm non cháy thành than hết!”

Cụ Mâu Thế Trực chống cây gậy trúc đực đứng lặng trên gờ đất mùn. Đôi mắt tinh anh của cụ nheo lại, nhìn chồi non đang oằn mình chống chọi với hơi nóng bốc lên hừng hực. Ở tuổi chín mươi tư, cụ hiểu rõ tính nết của từng mạch đất, ngọn gió xứ Mường này. Cụ đưa tay vuốt chòm râu bạc dài chạm ngực, khẽ lắc đầu:

“Đừng múc cái thứ nước tù đục ngầu ấy nữa. Củ dong đỏ ưa sạch, ngậm nước bẩn là thối rễ non ngay. Suối chết trên mặt cát, nhưng ruột núi đá vôi Khau Vang thì không bao giờ cạn mạch.”

Nói rồi, cụ quay người, chống gậy trúc lạo xạo bước ngược lòng suối trơ sỏi cuội xám ngoét. Tỏ vội vã nhấc chiếc xà beng han gỉ rảo bước theo sau.

Cụ Trực dẫn cháu đi sâu vào hẻm núi, nơi vách đá tai mèo dựng đứng như bức tường thành khổng lồ ngăn ánh mặt trời chói chang. Dưới chân vách đá sừng sững, rêu phong bám dày một màu xanh thẫm se khô. Cụ dừng lại trước một vòm đá rạn nứt, khom lưng xuống, áp sát tai vào phiến đá hoa cương mát lạnh.

Không gian tĩnh lặng như tờ, chỉ có tiếng gió rít qua rặng nứa đầu nguồn. Cụ nín thở, lắng nghe từng nhịp chuyển động sâu kín của lòng núi. Ầm ĩ nơi trần gian là nắng lửa, nhưng sâu thẳm trong kẽ đá dày ba thước kia, một âm thanh róc rách, rầm rì mơ hồ đang chuyền qua từng thớ đá. Mạch nước ngầm vẫn âm thầm tuôn chảy, bị khối đá vôi sụt lở từ vụ lũ năm trước bít chặt miệng mó.

Đôi mắt cụ Trực bừng lên tia sáng ấm áp. Cụ đứng thẳng dậy, đầu gậy trúc gõ cộc cộc vào một kẽ nứt hình chân chim chạy dọc phiến đá hoa cương:

“Nó nằm ở đây! Nước khe trong vắt đang ngộp thở dưới bụng đá. Thằng Tỏ, gọi mấy đứa thằng Luân, thằng Thiết mang búa tạ với nêm gỗ lại đây!”

Chỉ một loáng sau, bốn năm thanh niên vạm vỡ trong bản đã có mặt. Nhìn tảng đá hoa cương to như lưng trâu nằm chắn ngang chân vách, thằng Thiết lắc đầu ngao ngán:

“Khối đá này nặng cả tấn, xà beng cạy sao nổi hả cụ Trực? Khéo dùng búa đập mạnh làm sập cả vòm đá tai mèo bên trên thì vùi lấp hết.”

Cụ Trực mỉm cười, giọng trầm ấm nhưng dứt khoát rành rọt:

“Đá cứng mấy cũng có đường thớ của nó. Người vùng cao không phá đá bằng sức trâu, mà phải mượn thế chẻ đá. Chúng mày nhìn cái kẽ nứt này xem, nó chạy dọc theo mạch thở của núi. Thằng Tỏ cắm mũi xà beng vào đúng góc nghiêng này, đệm nêm gỗ nghiến vào kẽ hở rồi mới giáng búa. Đánh ba nhịp nông, một nhịp sâu, lựa theo thớ rạn mà tách ra, tuyệt đối không được nện bừa vào vòm đá bên trên kẻo đá lở rụng đầu.”

Thằng Tỏ gật đầu chắc nịch. Nó nhổ bãi nước bọt vào lòng bàn tay gân guốc, ghì chặt mũi xà beng vào khe nứt sâu hoắm. Tiếng búa tạ bổ xuống đanh gọn vang dội vào vách núi: “Boong! Chan chát!”. Nêm gỗ nghiến cắn ngập vào thớ đá, tách dần kẽ hở từng phân một. Mồ hôi văng ra từ những bờ vai trần cuồn cuộn dưới ánh nắng sớm le lói lọt qua vòm cây.

Đúng lúc ấy, Đinh Thị Thảo cùng hai cô gái trong xóm thoăn thoắt quảy đôi sọt nứa đi tới. Chiếc váy chàm cạp hoa văn Mường đẫm bụi đất, nhưng nụ cười của cô vẫn tươi rói. Đặt chiếc ấm tích bọc rơm xuống tảng đá phẳng, Thảo cất giọng trong trẻo: