Chương 22: Gạn Đục Khơi Trong

Tiếng gậy trúc của Thúc tổ dộng nhẹ xuống thềm gạch thất, âm vang trầm đục mà dứt khoát như một hồi chuông cảnh tỉnh giữa gian từ đường tịch mịch. Kỷ Du đứng ghé sát bên mẹ, hai bàn tay siết chặt lấy nếp áo thô màu xám tro. Cậu cảm nhận được bờ vai mảnh khảnh của mẫu thân đang khẽ run lên, nhưng ánh mắt bà không còn vẻ hoang mang sợ hãi như chuỗi ngày chịu tang trước kia, mà đọng lại sự kiên nghị trĩu nặng của người vừa đi qua giông bão.

Dưới nền gạch rêu phong, Kỷ Thuần Nghiệp vẫn dập đầu lia lịa, vạt áo gấm đoạn bát bửu màu tím than đắt tiền giờ đây lấm lem tro bụi và vệt máu rỉ ra từ trán. Tiếng nấc van xin the thé của người chú họ nghe thảm hại đến trơ trẽn, hoàn toàn tương phản với vẻ hống hách vênh vang phe phẩy quạt hổ phách ngày nào.

Cụ Kỷ Đức Viễn dừng bước trước bàn lim, đối diện với hàng linh vị chín đời nghi ngút khói trầm. Cụ đưa mắt nhìn quanh mười hai vị tộc biểu đang đứng nghiêm cẩn hai bên tả hữu. Không gian im ắng đến mức nghe rõ cả tiếng gió bấc rít qua khe liếp cửa sổ và tiếng than đỏ nổ lách tách trong lư đồng.

Bất chợt, cụ Đức Viễn xoay người lại, thân hình quắc thước thẳng tắp như thân trúc giữa trời đông. Đôi mắt tinh anh của cụ nhìn xoáy vào Kỷ Thuần Nghiệp, gậy trúc chỉ thẳng xuống thềm:

“Kỷ Thuần Nghiệp! Ngươi ngẩng mặt lên nhìn hương linh tổ tiên chín đời trên hương án kia mà nghe lão luận tội!”

Kỷ Thuần Nghiệp trán dán chặt xuống nền gạch, run rẩy lắp bắp:

“Thúc phụ… cháu có tội tày đình… xin Thúc phụ mở lượng từ bi…”

“Ngươi còn biết đến từ bi sao?” Giọng cụ Đức Viễn đanh lại, từng lời vang rền: “Tổ tiên Kỷ thị năm đời thanh bạch, dành trọn một trăm mẫu tế điền ven sông Thanh Khê để trích hoa lợi lập nghĩa thương cứu đói mùa giáp hạt, dựng học điền nuôi dạy con em bần hàn. Ngươi là bậc cha chú trong tộc, chỉ vì cờ bạc mà câu kết với Trần Bá Phụng toan xé lẻ đất hương hỏa. Táng tận lương tâm hơn, ngươi thừa cơ phụ tá tu thư, lén cạo sửa nét chữ tiên nhân, tráo chữ ‘Đích tử’ thành ‘Dưỡng tử’ hòng phế bỏ đích tôn, đuổi mẹ con góa bụa ra đường!”

Từng lời luận tội rành rọt như búa gõ vào chuông đồng. Kỷ Du nghe mà ruột gan thắt lại. Những đêm bão gió lén lút bên án thư, những lúc run rẩy trước đao kiếm quan nha, tất cả tủi nhục bấy lâu nay bỗng chốc vỡ òa thành niềm kiêu hãnh khôn xiết khi sự thật được phơi bày trọn vẹn trước tổ tông.

Bô lão Kỷ Thuần Trực bước ra khỏi hàng tộc biểu, giận dữ phất tay áo the:

“Thưa cụ Trưởng từ! Kẻ cậy thế quan nha làm loạn, cạo sửa gia phả, theo hương ước đời thứ ba phải bị xóa tên khỏi phả ký, nọc roi trước sân rồi đuổi khỏi làng Thanh Khê!”

Nghe hai chữ “xóa tên”, Kỷ Thuần Nghiệp hoảng loạn tột độ, lết gối ôm lấy gấu áo the nâu của cụ Đức Viễn, mếu máo dập đầu:

“Thúc phụ tha mạng! Xin Thúc phụ nghĩ đến tình ruột thịt của thân phụ cháu mà rủ lòng thương! Bị xóa tên đuổi khỏi làng, cháu sống không bằng chết, chết cũng không còn mặt mũi nào nhìn tổ tiên!”

Kỷ Du nhìn Thúc tổ. Cụ Đức Viễn hơi nghiêng gậy trúc, ngăn bàn tay của Thuần Nghiệp chạm vào mép áo. Cụ ngước nhìn lên bức hoành phi “Quang tiền thùy hậu”, ánh mắt trầm buồn thoáng nét xót xa. Dẫu sao, đó cũng là đứa cháu họ cùng mang dòng máu Kỷ gia. Cụ thở dài, cất giọng uy nghiêm:

“Gia quy nghiêm cẩn để giữ giềng mối, nhưng đạo trời chuộng đức hiếu sinh. Tiên tổ dạy ta gạn đục khơi trong, mở cho con cháu một lối hoàn lương sám hối. Trước linh vị chín đời, lão không nỡ tống ngươi vào chốn lao tù, cũng không tuyệt tình xóa tên đuổi ngươi khỏi mảnh đất chôn nhau cắt rốn.”

Cụ dõng dạc tuyên phán trước hội đồng bô lão:

“Kỷ Thuần Nghiệp phạm tội cạo phả đoạt quyền, nay bãi bỏ mọi chức phận trong họ. Toàn bộ tư điền của Nhị phòng bị tịch thu sung vào kho nghĩa thương để bồi hoàn tổn hại. Từ hôm nay, ngươi phải rời nhà ngói, lui về giam lỏng sám hối nơi am tranh ven đê, ngày ngày chép kinh cầu siêu, sớm hôm coi sóc miếu bãi bồi, tuyệt đối không được bước vào gian giữa từ đường nửa bước!”

Cả gian từ đường lặng ngắt như tờ, rồi những tiếng thở phào nhẹ nhõm khe khẽ vang lên. Đó là sự phán xử nghiêm minh của gia pháp, nhưng cũng chan chứa tấm lòng bao dung của người giữ lửa nếp nhà.

Thuần Nghiệp khóc ròng dập đầu tạ ơn, rồi vội vã lết hai đầu gối về phía mẹ con Liễu thị, cúi rạp đầu:

“Chị dâu… cháu Du… chú đã sai rồi! Chú u mê nghe lời xúi bậy, suýt làm hại giọt máu duy nhất của anh Cương… Xin chị dâu và cháu rộng lòng tha thứ!”