Chương 3: Tấc Đất Tổ Tiên

Cụ Kỷ Đức Viễn vừa rảo bước tới chái hiên thì bắt gặp Kỷ Du đứng sững trước cánh liếp mở toang. Dưới ánh trăng suông buốt lạnh, ánh mắt cụ sa sầm nhìn theo bóng đen vừa khuất sau bờ giậu dâm bụt. Nơi chân thềm, vệt bùn còn ướt nhoẹt kéo dài về phía hoa viên Nhị phòng.

“Du nhi!”

Tiếng gọi trầm ấm của cụ Đức Viễn vang lên giữa đêm vắng. Kỷ Du giật mình, vội giấu con dao đồng cùng phong thư sáp đỏ sau vạt áo:

“Thúc tổ... có kẻ vừa lén rình ngoài cửa sổ thư phòng của cha cháu. Dấu chân kia...”

Cụ Đức Viễn đặt bàn tay ấm áp lên vai Kỷ Du, nheo mắt nhìn vệt bùn còn vương chút rêu xanh. Thấy đáy tráp gỗ hương bật mở trong thư phòng, cụ khẽ gật đầu:

“Con hãy cất kỹ con dao đồng và bức thư tuyệt bút sát ngực. Nhị phòng đã rắp tâm đoạt đất thì không từ thủ đoạn nào. Càng lúc này, tâm con càng phải tĩnh như nước giếng từ đường. Đêm nay hãy cài then chợp mắt, sớm mai theo lão ra bến sông.”

Kỷ Du cúi đầu vâng dạ, siết chặt bức thư của cha vào ngực áo, sắc mặt dần trấn định trước phong thái vững chãi của Thúc tổ.

Sáng sớm hôm sau, khi tiếng gà gáy canh năm vừa dứt, sương mù trắng xóa còn giăng kín sông Thanh Khê. Gió thu từ triền đê thổi vào se sắt, cuốn theo mùi cỏ may ngai ngái quyện với hơi nước nồng đượm mùi phù sa.

Cụ Đức Viễn chống cây trúc trượng, dẫn Kỷ Du đứng trên bờ đất cao nhìn xuống cánh đồng Bách Mẫu Điền trải dài tít tắp. Dưới ánh bình minh le lói qua rặng tre ngà, dòng sông cuộn chảy đỏ quạch bồi đắp cho dải phù sa màu mỡ. Năm mươi mẫu ruộng bãi bồi ngoài bến xanh mướt ngô khoai, năm mươi mẫu ruộng trong đồng lúa vụ mùa đang uốn câu trĩu hạt. Xa xa, từng làn khói bếp từ những mái lều tranh bốc lên, xen lẫn tiếng í ới của đám trẻ con xóm nghèo cắp tráp lá cọ sang trường nghĩa học đầu làng.

Cụ Đức Viễn chỉ đầu gậy trúc về phía cánh đồng mênh mông:

“Du nhi, một trăm mẫu ruộng tế điền này không phải tự nhiên mà có. Năm đời trước, Thủy tổ Kỷ gia cùng tiền nhân chân lấm tay bùn, khai hoang lấn bãi, đổ bao mồ hôi xương máu mới ngăn được con nước dữ, giữ lại dải đất này cho đời sau.”

Kỷ Du đứng nghiêm cẩn bên cạnh, chăm chú dõi theo từng luống cày. Cụ Đức Viễn thở dài, giọng trầm xuống:

“Thủy tổ trước lúc lâm chung đã khắc sâu di huấn: ‘Tế điền bất khả phân, gia phả bất khả mông’. Nghĩa là ruộng hương hỏa ngàn đời cấm tuyệt đối chia chác bán buôn, gia phả cấm kỵ sửa chữa tẩy xóa. Hoa lợi từ một trăm mẫu ruộng này, mỗi vụ trích sáu phần vào nghĩa thương cứu tế kẻ già yếu, cấp thóc gạo mùa giáp hạt; bốn phần nuôi thầy đồ dạy chữ cho con em bần hàn. Nhờ tấc đất này mà nếp nhà Kỷ thị năm đời thanh bạch. Đích tôn phải gánh vác lấy tấc đất hương hỏa ấy để che chở cho trăm họ.”

Nhìn vẻ mặt nghiêm cẩn của đứa cháu mười sáu tuổi, cụ biết từng lời răn dạy đã thấm sâu vào lòng dạ thiếu niên. Kỷ Du nghẹn ngào:

“Thúc tổ, cháu đã hiểu. Dù phải liều mạng, cháu quyết giữ trọn di huấn Thủy tổ, không để tấc đất này rơi vào tay kẻ bất nghĩa.”

Đúng lúc ấy, dưới triền đê bỗng vang lên tiếng bước chân rậm rịch.

Kỷ Thuần Nghiệp áo the hoa, tay cầm quạt hổ phách, đang dẫn năm sáu tộc biểu chi thứ rảo bước tới. Thấy cụ Đức Viễn và Kỷ Du, gã khựng lại một thoáng rồi cười đon đả:

“Kìa, Thúc phụ tuổi cao mà sao lại ra đồng sớm thế? Cháu đang định cùng các vị tộc biểu sang từ đường thưa chuyện lớn với Thúc phụ đây!”

Cụ Đức Viễn vịn gậy trúc, ánh mắt tinh anh nhìn thấu đám đông, điềm đạm hỏi:

“Chú Nghiệp dắt tộc biểu ra tận bờ ruộng tế điền, có chuyện gì hệ trọng?”