Chương 20: Ngỗng rẽ dòng phù sa

Dưới ánh nắng hanh vàng sau giông bão, tà lụa vàng phủ trên khay gỗ khẽ lay động theo từng bước chân ung dung của Khâm sai đại thần. Cụ Tô Hoài Trạch nheo nheo đôi mắt đã trải qua hơn một thế kỷ rưỡi, nhổ toẹt một bãi bã trầu đỏ quạch xuống gốc đa già mé công đường, khoái chí nhìn vị đại thần kinh kỳ nhẹ nhàng mở cuộn giấy điều dát vàng.

Hào mục mười tám thôn cùng dân chúng xóm Hào Bùn nín thở, ngóng từng cử động nhỏ nhất nơi thềm nha. Khâm sai dừng bước ngay cạnh bàn công án, cất giọng dõng dạc sang sảng tựa tiếng chuông đồng:

— Phụng thiên thừa vận, hoàng đế chiếu viết: Tri huyện Thanh Trì Trần Nhật Minh tuổi trẻ chí cao, giữ lòng cương trực, một dạ vì dân. Trước cạm bẫy cường hào không lùi bước, giữa gian nan bão lũ chẳng sờn lòng, xuất sắc trừ bỏ mọt nước hại dân Đỗ Trọng Cát, chấn hưng kỷ cương nha môn. Nay trẫm ban chiếu biểu dương, thưởng ba trăm lượng bạc làm quỹ cứu tế bổ sung, chuẩn y việc tịch thu toàn bộ ruộng đất Đỗ gia sung công để phân chia công điền, lập tức trả lại khế đất cho phường thợ gốm và lương dân xóm Hào Bùn!

Bác Chấn thợ gốm cùng cô Mận run rẩy quỳ sụp xuống thềm gạch, nước mắt giàn giụa nhỏ ướt vạt áo nâu. Dân chúng ngoài cổng nha reo hò vang dậy như sấm ran, tiếng vỗ tay rầm rập như trống trận ngày hội. Nhật Minh quỳ gối chỉnh tề, hai tay nâng cao tiếp nhận sắc chỉ, vạt áo màu cánh kiến phấp phới trong ngọn gió mát lành sau cơn giông bão.

Nhưng Khâm sai chưa dừng lại ở đó. Người khẽ vuốt chòm râu dài, ánh mắt hiền từ đảo qua gốc đa nơi cụ Tô đang chống roi ngắm cảnh, rồi nhìn sang Đại Tướng Quân đang nghểnh mào đen đứng bệ vệ cạnh mé thềm:

— Lại ban thưởng cho cụ già bách niên Tô Hoài Trạch, tuổi cao đức trọng, thấu tỏ lẽ đời, nuôi dưỡng nghĩa khí chốn đồng quê. Nay ban thưởng một chum rượu cúc ngự chế để bồi bổ thân thể. Riêng bầy thủy cầm mười tám con canh giữ bờ hào, lập đại công tóm giặc nước, phá mưu gian, triều đình đặc cách ban danh hiệu “Bảo Vệ Canh Hào Đệ Nhất Binh”, cho phép tự do kiếm ăn trên khắp các đầm sen, bến đò trong huyện mà không ai được xua đuổi!

Một tràng cười ồ vui sướng, sảng khoái vỡ òa khắp sân huyện nha. Cụ Tô ngửa cổ cười ha hả, nếp nhăn nơi khóe mắt xô lại thành từng gợn sóng hóm hỉnh. Lão bách niên bước tới, chẳng chút e dè chốn quyền quý, vỗ nhẹ vào chum sành bọc gấm điều do lính thị vệ dâng lên, hít hà một hơi dài:

— Đội ơn đức kim thượng! Rượu ngự thơm lừng thế này, tối nay lão già này phải chia cho thằng tướng mào đen vài giọt nếm thử mới được!

Đại Tướng Quân dường như hiểu tiếng người, ngực phồng tròn xoe, giương đôi cánh xám phành phạch một hồi rồi cất tiếng khè vang dội, khiến cả Khâm sai lẫn dân làng đều thích thú vỗ tay tán thưởng.

Khi bóng nắng nghiêng về phía rặng tre tây, công đường bãi phiên, cũng là lúc không khí nhộn nhịp chuyển hẳn ra bãi đất bồi ven đê bến Lũng. Năm chiếc thuyền đinh hoa phù dung bị tịch thu nay được kéo sát bờ, mở toang các khoang chứa. Toàn bộ năm trăm hộc thóc giống nếp cánh tiên hạt nào hạt nấy tròn mẩy, đuôi chấm đỏ tươi nguyên vẹn dấu triện đỏ vuông vức, bắt đầu được đưa lên bờ phân phát.

Cụ Tô ngồi vắt vẻo trên bờ cỏ bến đò, tay phe phẩy cọng rơm khô, mắt dõi theo từng dòng người tấp nập. Trần Nhật Minh không hề ngồi trên ghế bành bưng tách trà như các bậc quan phụ mẫu thuở trước. Chàng đã cởi bỏ chiếc mũ cánh chuồn cứng nhắc, trút luôn bộ quan phục thụng thịnh, chỉ vận chiếc áo nâu sồng mượn tạm của dân chài, ống quần xắn cao quá đầu gối lấm lem bùn non.