Chương 3: Tiếng trống kêu oan xóm Hào Bùn

Cụ Tô Hoài Trạch đứng bên ngạch cửa công đường, khẽ nhổ toẹt bãi trầu đỏ thắm xuống rãnh nước rồi nheo đôi mắt tinh quái nhìn ra cổng lớn. Tiếng dùi nện vào mặt da trống rách bươm nghẹn ngào vẫn dội lên từng hồi tức tưởi, át cả tiếng van lơn của tên lính gác Trương Bát đang quỳ sụp dưới thềm son.

Từ bờ hào lầy lội, bóng một thiếu nữ hớt hải lao vào. Cụ Tô nhận ra ngay con bé Mận ở xóm Hào Bùn, con gái người thợ gốm già Nguyễn Chấn. Con bé mặc chiếc áo yếm nâu buộc vạt vội vã, ống quần xắn cao tới bắp chân còn dính bê bết bùn non, hai hàng nước mắt ngắn dài chảy ròng ròng trên gò má rám nắng. Nàng vứt chiếc dùi gỗ xuống đất, quỳ rạp giữa nền gạch gập ghềnh, vừa dập đầu vừa cất tiếng nức nở:

— Đèn trời soi xét! Xin quan lớn cứu mạng cha con con!

Trần Nhật Minh trên công đường vội đặt thanh kinh đường mộc xuống bàn, tạm gác việc tra khảo Trương Bát, nghiêm giọng cất lời:

— Dưới gầm trời này có phép nước, có bản quan ở đây, việc gì mà phải khóc lóc thảm thiết như thế? Ngươi có oan khuất chi, hãy ngẩng đầu lên nói rõ đầu đuôi!

Mận nấc nghẹn một tiếng, hai bàn tay thô ráp bấm chặt vào vạt áo:

— Bẩm Quan lớn! Nhà con bao đời làm nghề nặn gốm mộc ven bờ hào. Đêm qua, gia đinh của Bá hộ Đỗ Trọng Cát kéo hơn chục tên côn đồ bến bãi mang theo gậy gộc xộc vào xưởng lò, đập vỡ toàn bộ chum vại, lại còn đánh cha con ngất xỉu. Hắn vu vạ rằng cha con làm vỡ mười chiếc chum sành ủ rượu tiến vua của phủ Đỗ gia, bắt phải đền một trăm lượng bạc! Nhà con nghèo rớt mồng tơi, lấy đâu ra số bạc lớn ấy? Sáng nay Đỗ bá hộ sai người đem khế ước đến, ép cha con phải gán đứt toàn bộ mảnh đất lò gốm của tổ tiên để trừ nợ, nếu không sẽ tống ngục cho rục xương!

Lão Tô đứng nép bên cột lim, khẽ nheo mày thầm chép miệng. Lại là ngón đòn bẩn thỉu quen thuộc của lão Đỗ bụng phệ. Mảnh đất lò gốm của bác thợ Chấn nằm ngay sát bến đò Lũng, địa thế đắc địa đón tàu buôn qua lại, lão Đỗ nhòm ngó thèm thuồng đã mấy năm nay mà chưa nuốt trôi.

Chưa đợi quan huyện kịp mở lời, Biện Thăng đã vội phe phẩy chiếc quạt lông ngỗng, từ hàng ghế dưới bước xộc ra. Khuôn mặt núng nính mỡ của hắn nở nụ cười giả lả, giọng dẻo quẹo:

— Ấy chết! Con ranh xóm bùn này ăn nói hồ đồ quá! Đỗ bá hộ là bậc lương đống hào hoa nhất đất Thanh Trì, xưa nay nức tiếng làm phúc giúp đời, đâu thèm đi ức hiếp đứa bần hàn như cha con mày? Đại nhân mới về nhậm chức chưa rõ ngọn ngành, chớ vội tin lời điêu ngoa của kẻ hèn hạ.

Nói đoạn, Biện Thăng nhanh nhảu móc trong tay áo thụng ra một tờ giấy bản đã ố vàng, cung kính dâng lên bàn quan:

— Bẩm Đại nhân, tiểu nhân tình cờ có giữ bản khế ước nợ nần giữa hai nhà do hương trưởng làm chứng từ trước. Rõ ràng trên giấy trắng mực đen ghi rành rành: Nguyễn Chấn tự nguyện thế chấp mảnh đất xưởng gốm nếu làm hư hỏng đồ quý của Đỗ gia. Tiền nợ không trả nổi thì gán đất siết lò, ấy là lệ làng xưa nay!

Hắn quay phắt lại, trợn mắt trừng trừng nhìn Mận, gằn giọng đe nẹt:

— Mau điểm chỉ vào tờ giấy gán nợ nhận tội, hoặc ngoan ngoãn ký giấy bán thân làm con ở cho Đỗ gia để chuộc cha mày về! Bằng không, tội làm hư đồ cống phẩm tiến vua, đụng tới uy danh Đỗ bá hộ thì cả nhà mày chuốc vạ diệt thân, quan lớn cũng chẳng che chở nổi đâu!

Mận run rẩy ôm mặt khóc không thành tiếng.

Trên ghế công đường, Nhật Minh chau mày, ánh mắt ngưng đọng trên tờ khế ước. Chàng cẩn thận cầm mảnh giấy đưa lên trước ánh sáng đèn dầu le lói nơi bàn giấy, săm soi từng chữ một. Cụ Tô đứng bên nhìn sang, thấy rõ từng chuyển động trên gương mặt thư sinh của chàng. Đôi mày thanh tú của quan trẻ bỗng nhíu chặt lại, ngón tay trỏ miết nhẹ lên dòng chữ ký dưới cùng.

— Thầy Biện, bản khế ước này có điều mờ ám, — Nhật Minh lạnh lùng cất giọng, phá tan sự im lặng ngột ngạt. — Nét mực ghi mười chiếc chum rượu và số tiền bồi thường một trăm lượng bạc này rõ ràng đậm màu và tươi mới hơn hẳn phần thân bài. Ở góc dưới, chỗ ấn chỉ và chữ ký của Nguyễn Chấn có vết cạo gọt mỏng tang của lưỡi dao nhỏ, rồi mới đè mực mới lên trên. Đây ắt hẳn là văn tự giả mạo, bị tẩy xóa gian lận hòng ép người lương thiện!

Biện Thăng giật thót mình, vội giấu vẻ bối rối sau nụ cười nhạt: