Chương 14: Trận Chiến Giữa Tro Than

Ngọn lửa từ bó đuốc rơm trên tay cụ Đàng Thị Mai Trâm vừa chạm vào lớp củi me già lót dưới đáy, đống bùi nhùi lập tức bén lửa, nổ lách tách giòn giã. Dưới ánh sáng bập bùng xua tan màn đêm buốt giá trên khoảng sân nện rộng hai nghìn năm trăm mét vuông, cụ Trâm đứng sừng sững, hai bàn chân nứt nẻ bám chắc vào nền cát sông Lu lạo xạo. Từng đợt gió bấc rít qua hàng rào dâm bụt, thổi bạt những tàn lửa đỏ rực bay là đà trên mặt đất.

Không để lỡ một khắc thuận gió, cụ Trâm cất tiếng truyền lệnh đanh thép:

“Con Cúc, cháu Mây, cẩn thận xếp nốt lớp ché mộc cuối cùng lên đỉnh vòm! Chèn thêm những thanh củi me nỏ quanh sườn, rồi phủ kín rơm nếp cùng một lớp trấu dày giữ nhiệt!”

Giọng nói của cụ bà một trăm lẻ bốn tuổi âm vang như tiếng trống Ghi-năng giục giã giữa thung lũng, lập tức xua tan nỗi âu lo trong lòng con cháu. Dưới sự chỉ huy của cụ, một ụ nung hình vòm khổng lồ cao ngang ngực người lớn nhanh chóng thành hình giữa sân. Hàng chục phôi ché nước, bình gốm mộc từ thớ đất phù sa sông Quao pha cát sông Lu mịn màng được xếp so le đều đặn để luồng khí nóng có thể luồn lách qua từng kẽ hở. Củi me già chèn quanh chân ụ đóng vai trò giữ than hồng, còn lớp rơm rạ khô và vỏ trấu phủ kín bên ngoài tạo thành tấm áo giáp giữ nhiệt kiên cố cho mẻ nung lộ thiên.

Khi bó rơm phụ cuối cùng được chèn vào góc đón gió, ngọn lửa rơm bùng lên đỏ rực một góc trời Bàu Trúc. Hơi nóng cuồn cuộn bốc lên, xua tan cái lạnh căm căm của đêm đầu canh ba. Cụ Trâm đứng tựa người vào cây gậy tre già, đôi mắt trăm năm tuổi mở to, chăm chú dõi theo từng đợt khói bốc lên trời đêm.

Với kinh nghiệm một thế kỷ gắn bó với đất và lửa, cụ Trâm thấu hiểu từng biến chuyển nhỏ nhất của đống nung lộ thiên. Thoạt đầu, khói rơm cuộn lên màu trắng đục, mang theo hơi ẩm ngai ngái thoát ra từ cốt đất mộc. Cụ kiên nhẫn chống gậy chờ đợi. Sau gần nửa canh giờ, khi củi me bắt đầu ngấu sâu vào lõi, màn khói trắng loãng dần rồi chuyển sang sắc xanh lam huyền ảo. Đó là dấu hiệu cho thấy nhiệt độ bên trong đống nung đã vượt qua ngưỡng bảy trăm độ C và đang tiến dần tới chín trăm độ C – mức nhiệt hoàn hảo để kết tinh xương gốm Chăm mà không cần đến lò nung cơ giới.

“Gió bấc đang dồn đều về phía Đông Nam,” cụ Trâm khẽ lẩm bẩm, bàn tay gầy guộc chằng chịt gân xanh khẽ kéo vạt áo chàm che tàn tro bay lả tả. “Nhiệt độ đang lên rất đều, ngọn lửa đang ăn sâu vào từng thớ đất...”

Đúng lúc ngọn lửa đạt độ sung mãn nhất, khói rơm mù mịt và tiếng nổ lách tách của củi me đã che giấu những tiếng động lạ từ phía sau rặng tre. Lợi dụng thời khắc ấy, hai bóng đen bịt mặt men theo rãnh mương, lén lút áp sát mép sân nện tự lúc nào.

Dù đôi mắt cụ Trâm đang hướng về ngọn lửa, bước chân cụ bỗng khựng lại khi khứu giác từng trải qua trăm mùa mưa nắng bắt được một mùi lạ. Một mùi khét lẹt, tanh tưởi, sực nồng dung môi công nghiệp và xỉ than thối rữa bất ngờ lướt qua cánh mũi cụ, hoàn toàn lạc lõng giữa hương thơm nồng ấm của rơm nếp cháy.

Cùng lúc đó, ánh mắt tinh anh của cụ nhận thấy vùng nhiệt ở góc Tây Bắc của ụ nung sụt giảm bất thường. Khói ở góc ấy không còn giữ được sắc xanh lam thanh khiết mà đột ngột chuyển sang màu xám đen đặc quánh, bốc lên ngùn ngụt kèm theo những tiếng rít “xèo xèo” ghê rợn.

“Khoan đã!” Cụ Trâm quắc mắt, cây gậy tre gõ mạnh xuống nền đất nện. “Không phải hơi ẩm của đất phù sa!”

Qua màn tro tàn chập chờn, cụ Trâm nhìn thấy hai bóng đen đang cúi rạp người, dùng một đoạn ống bạt áp lực nối từ chiếc can nhựa lớn, lén lút tạt xỉ than lỏng và hóa chất dập lửa vào tận chân đống nung. Thủ đoạn này hiểm độc khôn lường: chúng muốn làm tụt nhiệt độ cục bộ đột ngột, khiến những phôi gốm mộc đang nung đỏ bị sốc nhiệt tức thì mà nứt toác thành trăm mảnh!