Chương 18: Nét Chạm Hoa Sen

Nét mực tàu trên bản vẽ vừa ráo mặt, hơi sương lạnh từ dòng Đông Ba lãng đãng tràn qua khe liếp. Cụ Bế Triều Nam nhẹ nhàng gác ngọn bút lông lên nghiên đá, ngắm nhìn thật kỹ bốn chữ “Liên Hoa Bộ Bộ Sinh” còn tươi màu mực. Trong gian chòi tĩnh mịch, ngọn đèn dầu le lói lay động theo từng cơn gió sớm. Tiếng thở đều đặn, ấm áp của mẹ con Nhài sau tấm rèm buông chùng như tiếp thêm sinh lực cho đôi bàn tay già nua của cụ.

Tâm niệm của một người thầy thuốc nắn chỉnh thân thể năm xưa hòa cùng đôi tay người thợ mộc xứ Huế, giục giã cụ Nam tạo nên một vật phẩm biết chở che từng bước chân dặm trường lam lũ. Khi vầng đông vừa nhuộm sắc vàng mơ lên rặng tre ven bến nước, cụ Nam khoác chiếc áo nâu sờn, bước ra góc chái hiên tre.

Hôm mua bè củi từ Nam Đông, cụ đã chọn riêng một đoạn thân vông già cỗi nhất cất vào góc khô ráo. Thớ gỗ ấy nhẹ bấc tựa bông nhưng dẻo dai lạ kỳ, qua bao mùa mưa nắng rừng thiêng nước độc mà không hề cong vênh hay mối mọt. Cụ nâng khúc gỗ đặt lên bàn thợ, khẽ miết ngón tay trên từng thớ vân mịn màng, lắng nghe tiếng vọng mộc mạc như đang trò chuyện cùng bạn cố tri.

Chiếc rìu đẽo mòn vẹt của tổ tiên vung lên, giáng xuống những nhát chuẩn xác đến từng ly. Từng mảng vỏ xù xì rơi rụng, để lộ ra phần phôi gỗ trắng ngà, tỏa mùi thơm ngai ngái dịu nhẹ của núi rừng. Đến cữ đục đẽo chi tiết, cụ Nam ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu cói, tập trung toàn bộ tâm trí. Đôi mắt già nua ánh lên nét tinh anh sâu thẳm theo nhịp thở điều hòa.

Cụ không đẽo mặt guốc phẳng lì như thói thường của các phường thợ ngoài chợ. Chiếc chàng đục cong lướt nhẹ, gọt giũa nên mặt phẳng uốn lượn ba chiều mềm mại như sóng nước sông Hương. Chỗ vòm bàn chân được gọt nổi thoai thoải, ôm trọn lấy hõm thịt mềm dưới lòng bàn chân. Khi vòm chân được nâng đỡ vững chãi, trọng lượng cơ thể sẽ phân tán đều khắp từ ức chân đến gót, không còn dồn ứ cục bộ làm căng buốt gân gót hay làm vẹo lệch cột sống.

Nơi gót guốc, cụ khoét hõm lòng chảo sâu chừng một phân giữ chặt xương gót, ngăn bàn chân không bị trượt nghiêng hay lật cổ chân khi bước đi trên đường đá mấp mô. Đáy guốc vát cong cánh cung mạn thuyền bập bênh, tạo sức bật tự nhiên giải phóng hoàn toàn sự căng kéo nơi khớp gối. Cụ cẩn thận đóng miếng cao su lốp xe dày ba ly vào hõm gót, đầu đinh sắt chìm lút để triệt tiêu mọi phản chấn dội ngược từ sỏi đá.

“Ông ơi, ông đẽo khéo quá chừng!”

Tiếng Nhài cất lên khẽ khàng cắt ngang dòng suy tưởng của cụ Nam. Nàng bưng bát nước chè xanh nghi ngút khói đặt lên bàn, ánh mắt phượng lộ rõ vẻ thán phục. Đi sau Nhài, cô thợ thêu Lành cũng ôm cuộn gấm điều bóng bẩy và những tép chỉ ngũ sắc bước vào. Đôi chân của Lành từ ngày mang guốc vông vát đế do cụ Nam chỉnh trục nay đã bước đi vững chãi, không còn đau mỏi thắt lưng như trước.

“Hai đứa bắt tay vào làm quai đi thôi,” cụ Nam mỉm cười đón lấy bát nước chè thơm ngát, ánh mắt đôn hậu nhìn hai người phụ nữ trẻ. “Đôi guốc ni cốt ở sự chở che, nâng niu bàn chân như đóa sen nâng hạt ngọc. Mặt gỗ ông đã chuốt trơn mịn, phần quai vải cũng phải thật êm ái mới trọn vẹn nghĩa nhân.”

Bên khung cửi hiên tre, Nhài và Lành thoăn thoắt so từng sợi chỉ tơ. Dưới nét phác thảo của cụ Nam, Nhài tỉ mỉ thêu từng cánh sen ngũ sắc sống động trên nền gấm điều. Sắc hồng phai quyện cùng ánh chỉ vàng óng ả làm bừng sáng góc sân. Phía dưới lớp gấm, Nhài chần ba lớp bông gòn tơi xốp, rồi dùng dải nhung the mận chín bọc kín mép quai. Đường viền êm ái ấy ôm khít lấy mu bàn chân, dẫu bước đi vạn dặm trên sỏi đá cũng tuyệt đối không siết hằn hay trầy xước da thịt.

Đến cữ đứng trưa, ngoài ngõ bỗng rộn rã tiếng bước chân. Bác thợ cả cùng ba nghệ nhân sơn mài lão luyện của phố Gia Hội chống gậy, mang theo hộp đồ nghề sơn then và những thớ ốc cửu khổng bước vào sân chòi. Nhìn thấy cụ Nam đang miệt mài bên bàn thợ, bác thợ cả vuốt chòm râu cá trê, hào sảng cất tiếng:

“Nghe tin cụ Bế dốc sức làm đôi guốc dự hội đấu xảo để làm rạng danh nghề mộc kinh kỳ và cứu đỡ đôi chân người nghèo, cánh thợ sơn chúng tôi không thể ngồi yên. Chúng tôi đem sang loại xà cừ cửu khổng lấy từ vùng biển sâu và nhựa sơn then ủ chín ba mùa thu, xin được góp một tay cùng cụ hoàn thiện kiệt tác.”