Chương 12: Đêm Trắng Thức Cùng Nan Tre

Tiếng gào thét đòi nợ chói gắt từ phía bến sông Ninh Giang vừa dội qua rào dâm bụt, Lăng Hoài Nam đã bật phắt dậy. Bả vai trái bị giặc đánh lén đêm trước nhói lên buốt óc, nhưng ngọn lửa căm hờn bốc ngùn ngụt trong lồng ngực khiến chàng quên cả đau đớn.

Chàng sải bước định xông ra bờ sông, thì bóng dáng vững chãi của cha chàng – Lăng Trọng Tấn – cùng mấy tuần đinh đã nhanh chóng chắn ngay lối cổng. Tiếng quát sang sảng của Trọng Tấn vọng lại giữa sương đêm:

“Bến sông này thuộc trang viên họ Lăng, đêm hôm khuya khoắt không phận sự cấm bước lên bờ! Chuyện nợ nần tiền nong giữa ai với ai, sáng mai ra đình làng đối chất!”

Nhận thấy bờ rào có tuần đinh bồng giáo canh gác nghiêm ngặt, lại thêm cụ Khiêm đứng sừng sững tựa cây lim già đầu ngõ, đám tay sai trên chiếc thuyền buôn thêu chữ “Tiền” không dám xông bừa. Tên cầm đầu hung hăng dộng mạnh chiếc hèo sắt xuống ván thuyền đánh “choảng” một tiếng chói tai, buông lời đe dọa gằn từng tiếng rồi thúc thuyền lùi ra xa mé lạch, thả neo rình rập giữa dòng nước đục.

Nhìn chiếc thuyền buôn lẩn vào bóng tối, Hoài Nam nghiến chặt răng. Chàng quay vào khoảng sân rộng trước xưởng chuốt của chi trưởng. Ngọn lửa rơm trấu bập bùng hắt ánh đỏ au lên từng đống tre đực đen bóng vừa vớt từ đáy đầm cổ lên lúc xế chiều. Đám thợ hơn chục người mắt đã trũng sâu vì mỏi mệt nhưng chẳng ai dám rời vị trí. Đơn hàng năm ngàn chiếc đòn gánh quân nhu hạn nộp chỉ còn mười lăm ngày, chậm trễ là tội khi quân rơi đầu cả họ.

Nén cơn đau nhức nhối ở vai và cánh tay phải còn sưng tấy, Hoài Nam xắn tay áo bước lại gần đống tre.

“Anh em chớ nóng ruột!” Hoài Nam nói lớn, giọng trầm vang động viên đám thợ. “Tre ngâm đáy bùn ba mươi năm thớ thịt đặc khít, nhưng mỗi cây cong vênh mỗi khác. Ta phải chia nhau đo đạc, phân loại rành mạch từng gốc mới kịp đưa lên lò hun rơm uốn nắn.”

Chàng cúi người, dùng bàn tay phải còn lành lặn cùng cẳng tay trái tì giữ, tỉ mỉ so từng thước đo lên thân tre. Từng thân tre đực dài hơn một trượng, tròn đều, gióng ngắn và dày cật được chàng cùng đám thợ già phân định rạch ròi: cây nào gốc thẳng, thịt dày để làm đòn gánh gánh thóc dốc đứng; cây nào dẻo hơn thì phân riêng để nắn cong chở vải vóc, quân trang. Mồ hôi vã ra như tắm, quyện vào tro rơm và mùi bùn nồng ngái bám trên vạt áo nâu.

Nhìn những gióng tre đực đen nhánh như sừng trâu xếp ngay ngắn dưới ánh lửa, máu nóng của một người thợ trẻ lại sục sôi trong huyết quản. Con dao chuốt gia truyền khắc tên chàng đã rơi mất trong trận phục kích ở kho bãi chi thứ đêm qua, nỗi uất ức như nghẹn ứ nơi cổ họng. Hoài Nam đưa mắt nhìn sang đống dụng cụ đặt bên mé phản gỗ, toan vươn tay chộp lấy con dao mác cán dài của bác thợ già bên cạnh để phạt thử một mắt tre, thử xem độ cứng đanh của thớ cật.

Chàng vừa gồng cơ vai toan hạ nhát dao thì một bàn tay khô gầy nhưng cứng như gọng kìm bất ngờ đặt lên cổ tay chàng. Lực nắm nhẹ tênh mà trầm ổn lạ kỳ, khiến lưỡi thép khựng lại giữa không trung.

Hoài Nam giật mình ngước lên. Cụ Lăng Đình Khiêm đã đứng bên cạnh tự lúc nào. Mái tóc bạc trắng như cước của cụ lấp lóa dưới ánh lửa rơm, đôi mắt sáng đôn hậu mà nghiêm nghị nhìn thẳng vào chàng chắt nội.

“Cụ tổ…” Hoài Nam bối rối, giọng chùng xuống.

Cụ Khiêm từ tốn gỡ con dao mác khỏi tay chàng, đặt ngay ngắn xuống phản gỗ rồi khẽ vuốt nhẹ lên bả vai trái đang sưng cứng của Hoài Nam. Cụ lắc đầu, cất giọng răn dạy:

“Nóng cái đầu thì mẻ dao, vội cái bụng thì gãy tre đấy con ạ. Vết thương do gậy sắt đánh lén còn sưng đỏ, gân cốt chưa liền lạc mà đã vội vung dao mác nặng hàng cân. Nhát dao chuốt tre đực cốt ở sự vững tâm và chuẩn xác. Tay run vì đau mà ráng gọt, nhẹ thì làm xước xơ cật tre, nặng thì trượt dao mẻ thép, tự làm gãy chí khí của chính mình.”

Hoài Nam cúi đầu, hai má nóng bừng:

“Chắt… chắt chỉ sốt ruột. Thời hạn quan Khâm sai định đoạt chỉ còn mười lăm ngày, ngoài sông thì phường gian thương rình rập, mà cánh tay này của chắt lại vô dụng thế này…”

Cụ Khiêm mỉm cười hiền từ, chỉ tay vào thân tre đực đen nhánh nằm trên chõng tre: