Chương 4: Dao Chuốt Thử Lòng

Tiếng bước chân rầm rập của đoàn tùy tùng Tiền Diệu Lăng tan dần sau rặng tre ngà, để lại sân từ đường một khoảng lặng nặng nề như mây mùa giông vừa kéo qua chưa kịp tan hết hơi ẩm. Cụ Lăng Đình Khiêm đứng yên thêm một lúc, mắt dõi theo làn bụi mỏng cuốn theo gót gã thương nhân rồi khẽ nhích môi thở dài. Gã béo tốt ấy đi rồi nhưng bóng của gã vẫn còn nằm đó, phủ lên từng khuôn mặt con cháu đang chưa hết bàng hoàng.

Ba ngày trôi qua thoăn thoắt, tờ mờ sáng hôm diễn ra kỳ hạn khảo nghiệm, cụ đã có mặt ở sân xưởng xẻ tre khi sương mai còn giăng mắc đầy bờ ao ngâm.

Xưởng chuốt tre của họ Lăng lợp lá gồi dày, nền đất nện cứng như đá, hai bên tường phên nứa ghim dày đặc những chiếc dao mác, dao cật lớn nhỏ được mài nhẵn bóng. Mùi tre tươi quyện mùi bùn ao phả vào mũi người một cái gì đó mộc mạc, quen thuộc đến nỗi cụ Khiêm mỗi khi đặt chân vào đây đều cảm thấy mấy chục năm ẩn dật bỗng mờ đi, như thể cụ vẫn còn là người thợ cả năm mươi tuổi đang đứng trước đống tre đực vừa vớt lên từ bùn ao.

Hai bên đã cắm sẵn hai cọc uốn tre. Phía chi trưởng, Lăng Trọng Tấn ngồi chờ bên đống tre đực đã ngâm đủ trăm ngày, thân tre vàng óng như mật, gióng đốt đanh cứng. Phía chi thứ, thợ cả Đinh Bốn — người được Thúc Hòa cử ra đại diện — là gã đàn ông ngang vai rộng ngực, tay cầm dao mác rất điệu, đứng tựa vào cọc uốn với vẻ tự tin khiến mấy tên gia nhân theo hầu cũng hể hả nhìn sang.

Cụ Khiêm ngồi xuống chiếc ghế đẩu thấp, đặt đòn gánh tre đực lên hai đầu gối, nhìn lượt qua một vòng.

"Bắt đầu đi."

Đinh Bốn ra tay trước. Gã chọn thân tre vừa vớt khỏi đống, đặt lên giá, cầm dao mác lao vào chuốt với tốc độ nhanh thoăn thoắt. Nhát dao của gã sắc bén, dứt khoát, dăm tre văng tứ tán. Nhìn từ xa, tưởng đó là tay thợ lành nghề thực thụ. Nhưng mắt cụ Khiêm chỉ đảo qua một cái đã thấy ngay cái sai ngấm vào từng thớ cật.

Gã chuốt quá gấp. Dao lao thẳng vào thớ cật thay vì trượt nghiêng theo chiều vân tre, mỗi nhát vô tình cứa sâu vào lớp cật ngoài cùng, nơi gánh chịu tải nặng nhất của chiếc đòn gánh. Cụ không nói gì, chỉ khẽ vuốt ngón tay trỏ lên sợi dăm còn dính trên mặt dao, lặng lẽ cảm nhận độ dày.

Bên kia cọc uốn, Trọng Tấn cầm dao chậm hơn, từng nhát điềm tĩnh hơn, nhưng lực tay lại thiếu đều. Mấy nhát đầu còn chắc, về sau mỗi nhát mỗi hơi nhẹ dần, vết dao để lại trên cật tre loang ra không đều. Cụ Khiêm nheo mắt nhìn: Trọng Tấn lao lực quá mức mấy ngày nay, lòng bàn tay hẳn đã chai thêm, cơ vai cứng lại, mà người cứng thì dao cứng, dao cứng thì cật tre khó mượt.

Cụ đứng dậy, chậm bước đến bên Đinh Bốn, giơ tay lên.

"Để đó."

Đinh Bốn ngơ ngác dừng tay, gã nhường chỗ nhưng khóe miệng vẫn giữ nụ cười cứng nhắc của kẻ nửa tin nửa không. Cụ Khiêm chọn một thân tre đực từ đống bên cạnh, tay trái ghì nhẹ thân tre lên giá, tay phải cầm dao mác không phải loại to nhất mà là chiếc dao mác cán ngắn lưỡi mỏng đang nằm im trên kệ. Cụ thổi nhẹ lên lưỡi dao, lật ngược kiểm tra ánh phản quang rồi mới đặt dao tiếp xúc với cật tre.

Nhát chuốt đầu tiên của cụ chậm đến mức người xem tưởng như cụ đang vuốt ve thân tre chứ không phải gọt đẽo. Dao nghiêng theo vân, trượt dọc từ đốt này sang đốt kia mềm mại như nước chảy xuôi dòng. Sợi dăm tre bạc ra, cuộn tròn mỏng manh như cánh con ve mùa hạ, rơi xuống nền đất thành một vòng xoắn nguyên vẹn không đứt gãy.

Hoài Nam đứng bên cạnh há hốc miệng. Mấy gia nhân lớn tuổi của cả hai chi đứng dạt sang hai bên nhìn vào, không ai lên tiếng.

Cụ chuốt ba nhát rồi dừng, giơ thân tre lên trước mặt Đinh Bốn: