Chương 5: Hịch Khẩn Tây Bắc

Tiếng trống đồng chưa dứt, Trọng Tấn đã bước nhanh ra cổng xưởng. Cụ Khiêm vẫn đứng yên, tay siết chặt trên thân đòn gánh, mắt hướng về phía bến sông.

Từ mặt nước loang nắng chiều, một chiếc thuyền mũi nhọn sơn đỏ đang cập bờ. Trên khoang, hai người lính mặc áo thụng nâu thắt lưng vải đỏ đứng thẳng, một người ôm cái trống đồng nhỏ trước ngực, người kia cầm ống đựng công văn bọc vải sơn vàng. Theo sau thuyền là hai chiếc bè nứa thấp tè chở lính trạm, mái chèo khua nhịp gấp.

Trọng Tấn thấy trống trong ngực đập theo hồi trống bên sông. Lính trạm truyền hịch — chuyện này chưa từng xảy ra với Lăng gia trong suốt mấy chục năm qua.

Gia nhân đã chạy ra mở cổng trang viên. Trọng Tấn vòng tay đón người lính bước lên bờ, đầu cúi thấp:

"Thảo dân Lăng Trọng Tấn kính chào quan trạm."

Người lính cầm ống công văn không thèm để ý, chỉ nhìn quanh một lượt rồi hỏi thẳng:

"Đây có phải xưởng chuốt tre họ Lăng ven sông Ninh Giang không?"

"Bẩm, đúng ạ."

"Ai là người đứng đầu?"

Trọng Tấn chưa kịp đáp thì từ phía sau lưng, tiếng Thúc Hòa cất lên:

"Bẩm quan trạm, xưởng Lăng gia đây, tôi là Lăng Thúc Hòa quản lý việc buôn bán vận tải."

Trọng Tấn quay lại. Thúc Hòa đã thay áo gấm the tươm tất, quạt xương tre cầm tay, bước ra với dáng điệu của người đã đứng chờ sẵn. Trọng Tấn cảm thấy gì đó không ổn nhưng chưa kịp nghĩ ra thì người lính đã lên tiếng:

"Triều đình có hịch khẩn, mời hai vị vào trong tiếp nhận."

Họ ngồi xuống chiếc chiếu trải giữa sân trang viên. Người lính trạm mở nút sáp đỏ, rút tờ hịch ra, giọng lên đều đều:

Chiến sự biên ải Tây Bắc bùng phát, đường chuyển lương qua đèo hiểm trở đòi hỏi khí cụ vận tải cứng chắc. Triều đình mở thầu năm ngàn chiếc đòn gánh chịu tải hai tạ gạo qua dốc đá, chất liệu tre đực già trăm ngày ngâm bùn, uốn lửa khói rơm đúng quy cách. Thời hạn hai mươi ngày kể từ ngày nhận hịch. Hoàn thành xuất sắc được ban thưởng hậu hĩnh, giao thiếu hoặc chất lượng kém gây chậm quân lương — cả họ mang tội khi quân.

Không khí trong sân đặc lại như bùn ao giữa trưa.

Trọng Tấn ngồi yên, lòng bàn tay còn chưa kịp lành vết chai từ buổi khảo nghiệm sáng nay bỗng cảm thấy rát bỏng. Năm ngàn chiếc. Hai mươi ngày. Trong khi kho tre già ngâm bùn đạt chuẩn chỉ còn chưa đầy hai phần mười tổng lượng cần thiết. Chưa nói đến đám thợ vẫn còn cả trăm quan tiền chưa thanh toán, người lòng dạ chưa yên, tay nghề còn phân tán.

Chàng lấy hơi, cúi đầu thưa:

"Bẩm sứ giả, thảo dân xin bẩm thật — kho tre già đạt chuẩn trăm ngày ngâm bùn của Lăng gia hiện chỉ còn đủ làm chừng bảy tám trăm chiếc đòn gánh. Đội thợ và xưởng xẻ có thể huy động, nhưng nguồn tre không đủ. Nhận năm ngàn chiếc trong hai mươi ngày mà thiếu vật liệu chuẩn thì thảo dân sợ giao hàng hỏng còn phạm tội nặng hơn."