Chương 13: Cân Muối Nghĩa Tình

Câu hỏi của bác Thao như tảng đá nặng khiến lán thi công chùng xuống. Ngoài cửa liếp, vầng mây giông sau đỉnh Mâm Xôi vẫn cuồn cuộn dâng xám xịt. Sấm sét có thể giáng xuống bất cứ lúc nào.

Chú Quản bặm môi, đập mạnh lên quai chiếc cặp da bạc màu: “Bác Cả nói chí phải. Muối hạt là định lượng của cả xã, nhưng trạm biến áp nổ thì công sức cả tháng trời đổ sông đổ biển, lúa của bà con cũng cháy khô. Cậu Hưng theo tôi lên Ban chủ nhiệm Hợp tác xã ngay bây giờ, phải xin bằng được!”

Hưng cất vội tờ sơ đồ mạch tiếp địa vào túi áo bảo hộ rồi cùng chú Quản dắt xe đạp lao ra ngõ. Con đường đất đỏ gồ ghề sỏi son xao xác trong gió thốc oi nồng.

Tại trụ sở Hợp tác xã Đồng Lau, ông Thụ — Chủ nhiệm xã — vừa nghe chú Quản giãi bày liền xua tay gạt phắt, chiếc xe điếu trên tay gõ cồm cộp xuống bàn: “Không được! Ba tạ muối hạt trong kho dự trữ là suất ăn phòng bão của cả nghìn nhân khẩu. Xã viên mỗi tháng chỉ được vài lạng muối chấm rau, các chú lại đòi xúc ba tạ đem chôn xuống đất đồi? Dân biết thì vác cuốc lên đòi nợ tôi đấy!”

Chú Quản sốt ruột ghé sát mặt bàn: “Bác Thụ nghe tôi đã! Không có muối ngâm than củi làm chất điện phân hạ điện trở đất, sét đánh là nổ trạm biến áp!”

“Nguyên tắc phân phối là một hạt muối cũng phải vào nồi canh hợp tác!” Ông Thụ gắt gỏng. “Tôi ký lệnh đem chôn ba tạ muối, thanh tra huyện bắt tôi vào tù vì phá hoại tài sản thì sao?”

Không khí trong phòng nghẹt thở. Cánh cửa gỗ bỗng mở ra, Mai Oanh bước vào, ôm cuốn sổ thống kê bọc vải dù xám. Trên người cô vẫn là chiếc sơ mi cánh sen bạc màu có miếng vá tinh tế nơi khuỷu tay, đôi mắt đen láy ánh lên vẻ kiên nghị: “Bác Thụ nói đúng nguyên tắc, nhưng bác tính sót cái mất mát lớn hơn rồi!”

Oanh bước tới, dõng dạc lật mở từng trang sổ chi tiết đặt trước mắt ông Thụ: “Bác nhìn xem, ba tạ muối hạt dự trữ trị giá chưa đầy sáu mươi đồng theo giá phân phối nội bộ. Nhưng nếu trạm biến áp bị sét đánh cháy, hai tổ máy bơm Cầu Đen ngừng chạy, hơn ba trăm mẫu lúa chiêm đang độ ngậm sữa sẽ chết khô vì thiếu nước tưới. Mất vụ chiêm là cả xã mất hàng trăm tấn thóc!”

Oanh nhìn thẳng vào ông Chủ nhiệm, giọng đanh thép: “Chưa hết đâu bác! Ba mươi tấn thóc giống vụ chiêm của toàn xã đang nằm ở kho chân đồi Mâm Xôi. Nơi ấy trũng thấp, nếu máy bơm tiêu úng mất điện khi giông bão đổ về, nước ngập lút kho thóc giống thì vụ sau xã viên lấy gì gieo cấy? Bác tiếc ba tạ muối cứu trạm điện, hay muốn đánh đổi bằng ba mươi tấn thóc giống và bát cơm của hàng nghìn con người?”

Từng lời của Oanh gõ trúng nỗi trăn trở lớn nhất của người đứng đầu hợp tác xã. Ông Thụ bần thần nhìn cuốn sổ thống kê, ngón tay run run lần theo những con số rành rọt. Sự im lặng bao trùm gian phòng, chỉ còn tiếng tích tắc khô khốc của chiếc đồng hồ Liên Xô trên vách.