Chương 19: Rỏ giọt hổ phách

Tiếng nước chượp rỏ tách giòn giã chạm vào đáy ang sành khiến lồng ngực Giáp Thế Đan đập dồn dập. Anh áp chặt bàn tay lên thớ gỗ bời lời mát rượi, nín thở lắng nghe thêm một hồi lâu. Không gian sớm mai tĩnh mịch đến độ từng giọt rơi khe khẽ cũng đủ sức khuấy động cả cồn bãi Thạch Bàn sau những tháng ngày dài dằng dặc chìm trong đói lạnh.

Đan ngẩng đầu nhìn ra khơi xa. Biển sau hai tháng gầm thét dữ dội nay đã hoàn toàn ngưng bặt ngọn gió bấc, mặt nước trải dài biêng biếc phản chiếu vầng rạng đông ửng hồng nơi chân trời. Hôm nay là ngày lành, vừa vặn đánh dấu tròn trặn mười hai tháng kể từ con nước rong rộ vụ cá năm ngoái — ngày năm mươi tạ cá cơm than đầu tiên được đưa vào giàn thùng gỗ bời lời. Tròn một vòng bốn mùa xuân hạ thu đông nếm trải bao nhọc nhằn, mẻ chượp cái đã đi trọn hành trình ngậm muối phơi nắng, hấp thu hơi ấm trưa nồng và vượt qua cuồng phong bão biển dưới sức nén của then cài kiền kiền.

— Thằng Đan ơi! Có phải trong thùng có tiếng động không con?

Tiếng gọi khàn đặc của lão Ba Thao vang lên từ mép rào. Phía sau lưng lão, sáu mươi nóc nhà của vạn chài Thạch Bàn và xóm diêm dân Cát Trắng đã lục tục kéo đến tự lúc nào. Không ai bảo ai, mọi người bước đi thật khẽ, nét mặt ai nấy đều mang vẻ hồi hộp xen lẫn trang nghiêm. Lão Ba Thao vận bộ quần áo chàm tinh tươm nhất đời mình, tóc búi củ hành gọn gàng, tay bưng chiếc mâm gỗ nhỏ tiến thẳng tới trước hương án miếu tổ nghề vừa được dựng tạm bằng mấy tấm ván bời lời thơm hương gỗ mới.

Trên mâm tế lễ tạ ơn trời biển và tiền hiền chỉ có một đĩa muối hạt trắng tinh xả chát, vài con cá mòi khô nướng vàng và một chén nước giếng ngọt đầu cồn. Khói trầm hương bảng lảng quyện vào hơi gió sớm tạo nên một bầu không khí thiêng liêng lạ thường. Sáu mươi nóc nhà đồng loạt quỳ xuống triền cát mịn.

Lão Ba Thao sụp lạy ba lạy, cất giọng khấn trầm đục, run rẩy theo từng nhịp thở: — Đội ơn trời đất biển khơi bao dung, đội ơn tổ nghiệp chở che… Hôm nay tròn mười hai tháng vạn chài Thạch Bàn chung lưng đấu cật giữ giàn thùng bời lời. Cầu xin tổ tiên chứng giám cho lòng dạ ngay thẳng của cháu con, ban cho giọt tinh túy của biển cả đặng cứu lấy xóm chài qua cơn hoạn nạn…

Lời khấn vừa dứt, lão Ba Thao đứng dậy, quay lại nhìn Đan. Đôi mắt một mí tinh tường của người đi biển kỳ cựu long lanh ngấn lệ. Lão khẽ gật đầu, cánh tay gân guốc chỉ về phía cỗ thùng: — Thằng Đan, đến giờ lành rồi con. Khai lù đi!

Đan hít một hơi thật sâu, nén lại sự xúc động đang dâng lên nghẹn ứ nơi cổ họng. Bước chân tập tễnh của anh tiến về phía cỗ thùng cái đầu tiên. Chân phải dẫu còn âm ỉ cảm giác mỏi nhức sau những ngày dầm nước buốt chống bão, nhưng mỗi bước giẫm lên nền cát sáng nay lại vững chãi lạ kỳ. Cô Lành bưng chiếc mâm đồng nhỏ phủ tấm vải điều, bên trên đặt một chiếc gáo dừa tiện nhẵn bóng và chiếc chén sứ trắng ngần đi sát cạnh anh. Đôi mắt trong veo của người con gái vạn chài lấp lánh niềm hy vọng khôn cùng, khóe môi khẽ nở nụ cười trấn an. Thằng Cò thì nín thở bám chặt vào cột lán, hai mắt mở to không dám chớp lấy một lần.

Dưới đáy cỗ thùng gỗ bời lời cao ngang ngực, chiếc nút lù bằng chùm rễ bổi đầm lợ bọc vải gai mịn vẫn được cắm chặt nơi đầu vòi tre luồn sâu qua thành ván. Phía trên mặt thùng, những thanh dằn gỗ kiền kiền nẹp chặt vỉ tre già vẫn nằm yên vị, ghì chặt khối chượp đã ngấu rục bên dưới.

Đan quỳ một bên gối xuống nền cát, cẩn thận tháo từng mối dây mây ngâm vôi buộc giữ chốt hãm. Từng tao mây dẻo quánh như gân hươu được nới lỏng nhẹ nhàng. Tiếp đó, anh rút thanh then cài kiền kiền ngắn chặn ngang vòi lù. Tay phải Đan cầm lấy cuống chùm rễ bổi, dùng lực ngón tay xoay nhẹ một vòng để khẽ nới chiếc nút bọc vải gai mịn ở cửa đáy thùng.

“Tách… tách… ro ro…”

Âm thanh rỏ giọt ban đầu bỗng chuyển thành dòng chảy nhỏ mượt mà.

Từ đầu vòi tre mộc mạc, một dòng chất lỏng từ từ rỏ xuống, rỉ qua lớp vải gai rồi rớt vào chiếc ang sành đặt sẵn bên dưới.

Đó không phải là thứ nước bổi nhạt màu hay thứ nước muối đục ngầu tanh nồng mà người ta vẫn thường thấy ở các vại cá muối xổi hỏng men. Dòng chất lỏng rỉ ra sánh đặc như mật ong rừng, mang màu cánh gián hổ phách trong vắt, rực rỡ dưới nắng mai mà tuyệt nhiên không hề có một gợn cặn. Dòng nước cốt lấp lánh như một dải lụa mỏng được chắt lọc từ nắng gió và lòng kiên định.