Chương 20: Giọt mắm hồi sinh

Đan nheo mắt nhìn qua kẽ vách nứa về phía bờ tây. Ngoài lộng, bóng chiếc ghe bầu hai buồm của họ Tiền chỉ là một vệt sẫm nhấp nhô giữa làn sương bạc sau bão. Ngọn gió chướng cùng bãi cát bồi lở sau trận cuồng phong khiến lòng lạch cạn trơ sỏi đá; mớn nước sâu của chiếc thuyền buôn lớn kia chưa thể liều lĩnh vượt qua doi cát ngầm để áp sát mép vạn Thạch Bàn.

Bàn tay thô ráp của Đan vỗ nhẹ lên bả vai gầy guộc của lão Ba Thao, giọng anh trầm tĩnh: — Bác Ba chớ lo. Biển vừa ngơi bão, bến tây cát lấp đá trồi, ghe bầu muốn vào bãi phải đợi con nước rong lớn dâng ngập hoặc mất đôi ngày dò đường. Muối mới trên ruộng Cát Trắng vẫn đang xả chát trên sàn tre, mười lăm thùng chượp của ta đã no cá, chưa cần muối hạt mới ngay. Việc sống còn lúc này là cứu sáu mươi nóc nhà đang đói lả, người già phù thũng, trẻ nhỏ kiệt sức. Không có sức người thì lấy gì giữ giàn chượp trước mặt lão Tiền?

Lão Ba Thao nhìn vào đôi mắt sâu lắng của Đan, nỗi lo âu thắt nghẹn nơi lồng ngực dần chùng xuống. Lão thở hắt ra một hơi dài, gật mạnh đầu: — Chú mày nói phải. Có người thì mới giữ được nghiệp!

Không chậm trễ một khắc, Đan bước ra sân lán, chỉ vào mười chiếc vò sành da lươn vừa chắt đầy những giọt nước mắm nhĩ màu cánh gián hổ phách sánh óng ả. Anh cùng lão Ba Thao chia đều số mắm quý này cho khắp các gia đình trong vạn chài và xóm diêm dân Cát Trắng. Đan gọi từng trưởng nóc nhà lại, ân cần dặn dò: — Bà con nhịn đói lâu ngày, ruột gan cồn cào, chớ dại dột húp mắm sống mà xót bụng. Hãy lấy củ chuối rừng, ngọn rau bổi trên gò cùng ít cá khô gom góp được, đem kho thật kỹ với nước mắm nhĩ. Mắm này ngậm đủ nắng nỏ mười hai tháng, chất béo ngọt của cá cơm than đã tan trọn vào nước cốt, ăn vào ấm bụng, xua tan hàn khí.

Lời dặn của Đan như ngọn lửa ấm nhen lên giữa cảnh hoang tàn sau hai tháng biển động.

Chỉ lát sau, khắp triền cát Thạch Bàn, những làn khói lam bắt đầu quấn quýt bốc lên từ sáu mươi chái bếp xơ xác. Mùi cá khô kho củ chuối quyện giọt mắm nhĩ bốc lên ngào ngạt, đậm đà, thơm lừng khắp từng ngõ cát, xua tan cái ẩm mốc u uất của xác rong rêu và bùn lầy sau bão.

Tại gian nhà rách mép cồn, cụ Bốn đã liệt giường nhiều ngày vì đôi chân sưng phù do thiếu ăn thiếu muối. Khi đứa con dâu bón từng thìa cháo củ mài chan nước mắm kho sánh ngậy vào miệng, đôi mắt đục mờ của cụ bỗng rạng rỡ hẳn lên. Nhìn sắc mặt cụ già tươi tỉnh hẳn lên sau ngụm cháo nóng đậm đà béo ngậy, Đan biết giọt mắm cốt đã thực sự xua tan hàn khí trong người cụ. Cụ húp cạn bát cháo nóng, trán rịn mồ hôi, sắc mặt từ xanh xao chuyển dần sang hồng hào. Chỉ qua một đêm, vết phù thũng trên chân cụ cùng các bô lão trong xóm xẹp hẳn, gân cốt ấm ran, có thể chống gậy bước ra hiên đón nắng sớm. Lũ trẻ con đen nhẻm háo hức vét từng hạt cơm nguội ngấm giọt mắm vàng óng, mặt mày tươi tỉnh, lại ríu rít rượt còng gió trên bãi cát.

Kỳ diệu thay, nhờ những giọt mắm cốt giàu chất nuôi dưỡng, toàn bộ dân làng Cồn Cát đã vững vàng vượt qua nạn đói giáp hạt khốc liệt mà không một ai ngã gục.

Khi sức lực hồi phục, vạn chài Thạch Bàn lập tức bắt tay vào việc. Lão Ba Thao cùng cánh đàn ông mang rìu mộc, dăm bào và dầu chai ra bãi nẹp lại ba chiếc thuyền nan rách vỏ sau bão. Nhìn bóng ghe họ Tiền vẫn lởn vởn ngoài khơi bờ tây nhằm giăng lưới cô lập đảo, Đan bàn với lão Ba Thao kế sách bẻ gãy thế phong tỏa: — Lão Tiền đinh ninh vạn chài chỉ có lối độc đạo bờ tây. Lão không ngờ tới luồng lạch bí mật xuyên qua bãi rạn đá ngầm phía đông. Ta sẽ dùng thuyền nan chở mắm sang các làng chài lân cận đổi lương thực.

Lão Ba Thao vỗ đùi đánh đét, mắt sáng rực: — Kế này hay lắm! Để lão già này đích thân cầm lái!

Mười ghè mắm nhĩ hảo hạng được bọc rơm cẩn thận, xếp gọn dưới khoang hai chiếc thuyền nan lườn kiền kiền. Nương con nước ròng chiều muộn, Đan cùng lão Ba Thao và thằng Cò chèo thuyền lướt qua lạch ngầm rạn đông. Đáy thuyền nan nhẹ lướt êm ru trên làn nước sâu giữa những mỏm đá lởm chởm, thoát ra vùng biển mở mà đám tay sai Tiền Bá Đạt hoàn toàn không hay biết.

Thuyền cập vào các vạn chài trù phú bên kia vịnh Hải Xương. Vừa mở nút lá chuối khô bịt miệng ghè sành, luồng hương thơm nồng đượm, sánh ngậy như mật ngấu của mắm Cồn Cát lập tức lan tỏa, khiến bạn chài và thương lái quanh bến xúm lại trầm trồ. Lão Ba Thao rót từng giọt mắm màu cánh gián trong vắt ra đĩa sành mời nếm thử. Vị mặn dịu đầu lưỡi tan biến nhanh chóng, nhường chỗ cho vị ngọt hậu sâu lắng, béo bùi lan khắp vòm họng.