Chương 24: Vạn chượp thuần hương

Mũi thuyền nan vừa chạm vào triền cát mịn bến tây, hàng chục cánh tay vạm vỡ của bạn chài đã ùa xuống mép sóng, hợp sức kéo ba con thuyền vượt qua ngấn nước triều. Tiếng tù và ốc u u hòa cùng tiếng hò reo vang dội cả một góc trời. Lão Ba Thao nhảy ào xuống làn nước xâm xấp, giơ cao xâu tiền kẽm chắc nịch và lớn tiếng loan báo việc quan Tuần phủ dập thẻ lệnh tống giam Tiền Bá Đạt, thiêu hủy văn tự nợ và ban ân chuẩn miễn thuế ba năm cho đảo Cồn Cát. Sáu mươi nóc nhà vạn Thạch Bàn cùng bà con diêm dân Cát Trắng ôm chầm lấy nhau trong nước mắt mừng vui. Khói lửa của hàng trăm ngọn đuốc bập bùng soi rạng từng gương mặt hân hoan rạng rỡ, xua tan vĩnh viễn bóng ma tăm tối của những tháng ngày cùng quẫn nợ nần.

Đến tiết Lập xuân năm sau, mặt biển Cồn Cát êm đềm phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ. Từ ngoài khơi xa, một chiếc thuyền ngự lộng lẫy giương cao lá cờ vàng thêu rồng của triều đình rẽ sóng tiến thẳng vào doi cát hình trăng khuyết. Vị quan Khâm sai trong bộ phẩm phục gấm tía đĩnh đạc bước lên bờ, mang theo chiếu chỉ ngự ban khen ngợi phẩm vật nước mắm nhĩ thượng hạng do quan Tuần phủ Đào Đình Nhã đích thân tiến kinh dâng lên hoàng thượng. Đi kèm chiếu chỉ là tấm biển ngạch bằng gỗ quý sơn son thếp vàng lộng lẫy, chạm trổ bốn chữ đại tự tinh xảo: “Vạn Chượp Thuần Hương”.

Thế Đan cùng lão Trùm vạn Ba Thao quỳ cẩn cáo nhận chiếu chỉ giữa tiếng chiêng trống rộn rã mặt cồn. Toàn thể ngư dân và diêm dân kính cẩn rước tấm biển ngạch vàng vào miếu tổ nghề, trân trọng treo ngay ngắn bên cạnh tấm thẻ gỗ bời lời khắc bản giao ước Phường Chượp năm nào. Khói trầm nghi ngút quyện cùng hương vị mặn mòi của biển cả, khắc ghi tinh thần chung lưng đấu cật thành một hương ước bền vững muôn đời cho con cháu mai sau.

Lời chiếu của nhà vua tựa như luồng gió lành thổi bừng sức sống trên đảo Cồn Cát. Chỉ sau hơn một năm, nơi doi cát hoang sơ cằn cỗi đã bước vào thời kỳ hưng thịnh chưa từng thấy. Sáu mươi nóc nhà tranh vách nứa rách nát thuở cơ hàn nay đã được thay thế hoàn toàn bằng những nếp nhà ngói đỏ tươi khang trang, tường vôi trắng phau nép mình vững chãi bên rặng dừa xanh.

Dưới ánh nắng vàng như rót mật, khu ruộng muối Cát Trắng trải rộng thênh thang với những ô kết tinh nện cát phẳng lì. Kho muối dựng trên đụn cát cao với sàn tre cách đất đúng một thước luôn đầy ắp những thúng muối già trắng tinh khiết, róc cạn từng giọt nước ót đắng sau tròn sáu tháng nằm sàn xả chát. Dân làng giờ đây đã hoàn toàn tự chủ nguồn muối sạch thuần khiết, sẵn sàng nạp cho những mẻ chượp nối tiếp nhau.

Tại lán mộc rợp bóng phi lao, lão Ba Thao cởi trần để lộ khuôn ngực vạm vỡ đượm màu nắng gió. Cầm chiếc rìu mộc cán bọc da bò quen thuộc, lão thoăn thoắt xẻ từng thớ gỗ bời lời đỏ dẻo dai không vương chút mùi hôi. Nỗi đau u uất về cái chết của người con trai cả năm xưa nay đã được trút bỏ hoàn toàn, nhường chỗ cho ánh mắt rạng ngời thanh thản. Lão Ba Thao sảng khoái cười vang, cất giọng sang sảng truyền dạy cho lớp thợ mộc trẻ tuổi từng đường cưa khép mộng, từng ngón nghề ghép ván đóng thêm ba mươi cỗ thùng chượp mới cho cả vạn chài.

Thằng Cò đứng cạnh đấy, thoăn thoắt xếp gọn những bó ván phẳng phiu. Cậu bé đen nhẻm, gầy gò thuở nào nay đã trổ mã thành một chàng trai mười sáu tuổi vạm vỡ, nước da ngăm đen bóng bẩy và đôi mắt sáng ngời lanh lợi. Cò không chỉ thông thạo từng luồng lạch hiểm trở nơi rạn đá ngầm phía đông để lái thuyền chở mắm đi muôn phương, mà còn nắm vững từng kinh nghiệm rút rỉ, đo độ mặn và kéo đảo nước bổi phơi nắng ban trưa.

— Anh Đan ơi! — Thằng Cò ngẩng lên, tươi cười hớn hở. — Nước bổi năm cỗ thùng cái hôm nay ngậm đủ nắng gắt chính ngọ, em đã kéo đảo tưới ngược lên mặt vỉ tre rồi ạ. Mùi thơm ngấu ngọt bùi lan khắp bãi cát!