Chương 1: Mái Tranh Chân Đồi

Hồi còi báo động phòng không từ phía thị trấn rú lên từng chập xé toạc không gian tĩnh mịch của thung lũng, dội rền rĩ qua những triền đồi cọ xòe ô xanh biếc. Dưới rãnh luống vườn ươm Đội lâm nghiệp Hùng Sơn, bùn đất đỏ quánh níu chặt lấy đôi chân trần gầy guộc của bà Diệu. Bà vội vã vơ vốc rơm khô phủ lên mặt những bầu ươm thông non vừa mới tra hạt nứt nanh, đôi bàn tay thoăn thoắt chèn lại mấy thanh giang che nắng quái. Bụi đất sỏi đá ong khô khốc bay rát mặt theo luồng gió quẩn báo hiệu một ngày nắng gắt sắp tàn. Chẳng kịp gột sạch lớp đất bùn bám chặt nơi kẽ móng, bà cúi người xốc chiếc đòn gánh tre cong vút, quẩy đôi sọt nặng trĩu đất mùn mục rảo bước men theo bờ hào giao thông hướng về phía sườn đồi Máng Nước.

Căn nhà tranh vách nứa ba gian nép mình dưới rặng tre ngà hiện ra giữa làn khói chiều mỏng manh. Mái rạ vàng mơ còn thơm mùi đồng nội, vạt đất trước sân vừa được cuốc phẳng phiu, sạch bong từng cọng rác. Bà Diệu vừa bước chân qua hàng râm bụt xén khéo, tấm lưng còng khẽ chùng xuống vì mỏi mệt thì bóng một người đàn ông từ chái hiên đã bước nhanh ra ngõ.

Ông Tường đặt con dao bài chuôi gỗ mun xuống cạnh bó nan giang bánh tẻ còn thơm mùi nhựa mới. Bước chân ông êm ái mà vững vàng trên nền đất mấp mô, đôi tay gầy nổi rõ những đường gân xanh vội đón lấy đầu đòn gánh, nhẹ nhàng hạ đôi sọt nặng trịch xuống cạnh gốc mít già.

"Bà nó để đấy tôi khiêng, đường đồi dốc trơn, gánh gồng cả buổi thế này khớp gối lại sưng lên bây giờ."

Giọng ông trầm ấm, rành rọt như dòng nước mát rót qua trưa hè oi ả. Chưa kịp để bà phân bua, ông đã quay vào chái bếp, bưng ra chiếc bát sành hoa lam còn bốc khói nghi ngút. Bát nước chè nụ hái từ nương đồi được ủ kỹ trong giành lót rơm, sóng sánh ánh vàng và thơm ngát vị chát ngọt đặc trưng của đất trung du.

Bà Diệu ngượng ngùng đón lấy chiếc bát sành bằng cả hai bàn tay thô ráp. Những ngón tay nứt nẻ vì vầy đất bùn khẽ chạm vào bàn tay khô ấm đầy vết chai rạch nứa của ông khiến đôi gò má nhăn nheo của người đàn bà sáu mươi lăm tuổi chợt ửng đỏ. Về chung sống dưới một mái nhà chưa đầy hai tuần trăng, bà vẫn chưa quen hẳn với sự chăm sóc tỉ mỉ, lặng lẽ của người chồng già.

Nhấp một ngụm chè ấm nóng, hơi ấm lan tỏa từ cổ họng xuống lồng ngực xua đi nỗi ớn lạnh sau một ngày dầm chân dưới rãnh nước suối. Ánh mắt bà Diệu lơ đãng nhìn theo bóng lưng dong dỏng của ông Tường đang cẩn thận xếp lại từng bó nan giang dưới gầm sàn. Lòng bà chùng xuống khi nhớ lại buổi chiều hai tháng trước, khi ban chi ủy và bà con xóm đồi xúm lại vun vén cho hai mảnh đời đơn chiếc.

Năm 1972, bom đạn rải thảm ác liệt khắp các tuyến đường huyết mạch miền Bắc. Người con trai duy nhất của bà Diệu đã nằm lại nơi chiến trường đường 9 Nam Lào từ hai năm trước, để lại người mẹ già thui thủi ra vào gian nhà trống hoác. Còn ông Tường, một ông lão đan lát thủ công hiền lành, phiêu bạt về ngọn đồi này từ bao giờ chẳng ai rõ, sống lẻ loi trong sự kính trọng mộc mạc của chòm xóm bởi đôi bàn tay khéo léo bách nghệ. Lời mai mối của cán bộ hợp tác xã ban đầu khiến bà vừa thẹn vừa tủi cho phận già góa bụa, nhưng sự điềm đạm, ánh nhìn bao dung và tấm lòng chân thành của ông đã khiến bà gật đầu chắp nối. Hai con người đi qua gần trọn kiếp người trần thế tìm thấy ở nhau một bến đỗ bình yên để nương tựa qua mùa giông bão.

"Bà vào hiên ngồi kẻo sương xuống," tiếng ông Tường kéo bà về với thực tại. Ông kéo chiếc ghế đẩu bằng gỗ sung lại gần bậu cửa, tay bưng chiếc đĩa sành đựng hai củ khoai mật nướng thơm lừng, vỏ ngoài đã nứt nanh để lộ lớp ruột vàng ươm, tươm mật ngòn ngọt.

Ông bẻ đôi củ khoai lớn nhất, cẩn thận thổi bớt tàn tro rồi chìa nửa nạc sang tay bà:

"Bà ăn lót dạ đi. Trưa nay tôi nghe kẻng báo động réo ba chập, lòng cứ bồn chồn không yên. Ngoài vườn ươm trên suối Cốc vẫn ổn cả chứ bà?"