Chương 13: Vết loang trong đêm

Tiếng mảnh thủy tinh vỡ tan trên nền gạch như một nhát búa nện thẳng vào bầu không khí đang rộn rã men say thắng lợi. Mùi tinh dầu bưởi thanh khiết, ngào ngạt vừa mới ngập tràn gian xưởng dường như bị một luồng khí lạnh căm từ đâu thốc tới, đông cứng lại thành từng mảng ngột ngạt đến nghẹt thở.

Mấy chục con người có mặt trong xưởng cơ khí thẫn thờ trố mắt nhìn mảnh giấy có mộc đỏ chót trên tay Đực Nhỏ. Gương mặt ai nấy đều xám ngoét, dại đi như vừa bị sét đánh ngang tai.

“Trời đất quỷ thần ngó xuống mà coi… Nhiễm… nhiễm thuốc cỏ Paraquat với chất độc màu da cam hả bay?”

Tiếng thím Bảy cất lên run bần bật, đôi quang gánh trên vai bà buông thõng xuống đất đánh rầm một cái. Mấy trái bưởi non lăn lóc trên nền mùn cưa, xanh xao và trơ trọi.

“Hồi nào tới giờ cả cù lao này có ai thèm rớ tới mấy cái thứ thuốc giết người đó đâu!” Chú Tư Hớn ôm đầu, giọng lạc hẳn đi vì hoảng loạn. “Tao nghe nói dính vô cái thứ Paraquat đó một giọt thôi là đất chết mười năm, rễ cây thối đen thối đỏ. Rồi bây giờ người ta đình chỉ VietGAP, đòi tiêu hủy sạch trơn… Trời ơi, ba công bưởi của tao đang cưng như trứng mỏng, tính vụ này gỡ gạc tiền phân thuốc nuôi thằng út đi học, giờ coi như trắng tay rồi sao trời!”

“Phải chi… phải chi hồi đó cứ xịt phân bón lá hóa học như cũ cho rồi!” Một bác nông dân khác vò đầu bứt tai, mắt đỏ ngầu nhìn sang Tú. “Nghe lời con Tú mần nông nghiệp sạch, ủ men vi sinh rồi tưới nhỏ giọt, tốn bao nhiêu công sức thức khuya dậy sớm… Giờ công văn gửi về rành rành ra đó, mang tiếng bán bưởi độc, mai mốt ai dám mua một trái của cù lao An Bình mình nữa? Tao… tao rút khỏi Hợp tác xã! Tao phải ra chợ mua thuốc sâu về xịt cứu vườn bưởi của tao!”

Lời bàn ra tán vào bắt đầu nổ ra như bắp rang. Nỗi sợ hãi tích tụ từ những ngày gồng mình chống chọi với mặn chát nay gặp cơn địa chấn này liền vỡ òa thành sự hoài nghi và phẫn uất. Đám đông bắt đầu nháo nhác, những ánh mắt nhìn Tú không còn vẻ ngưỡng mộ, tin cậy của vài phút trước, mà thay vào đó là sự thất vọng, trách móc, thậm chí là hoảng sợ tột cùng.

Tú đứng chôn chân giữa xưởng. Đôi bàn tay cô nắm chặt lại, các đầu ngón tay bấm sâu vào lòng bàn tay đau điếng để giữ cho bản thân không ngã quỵ. Từng dòng chữ đen đặc trên tờ công văn như những mũi kim châm thẳng vào màng nhĩ cô: 2,4-D… Paraquat… Vượt ngưỡng 30 lần… Tạm dừng cấp mã số vùng trồng… Phong tỏa tiêu hủy…

Nỗi ám ảnh kinh hoàng từ những ngày tháng ở viện nghiên cứu trên thành phố bất chợt ùa về, bóp nghẹt cuống họng Tú. Cũng là những tờ biên bản kiểm định, cũng là những ánh mắt nghi kỵ, và sau đó là sự cướp đoạt trắng trợn công sức của cô. Nhưng lần này, không chỉ có danh dự của riêng cô bị chà đạp, mà là mồ hôi, nước mắt và sinh mệnh của ba mươi hộ dân cù lao, là cả một màu xanh vừa mới hồi sinh bên bờ sông Tiền đang đứng trước bờ vực diệt vong.

“Tất cả bà con im lặng!”

Một tiếng quát sang sảng, đanh thép vang lên át hẳn tiếng ồn ào. Ông Ba Sang bước tới, chiếc lưng còng gượng thẳng dậy, đôi mắt quắc thước quét qua từng gương mặt đang nhốn nháo.

“Bà con xóm giềng sống với nhau mấy chục năm qua cái mũi cồn này, cái nết tía con tui ra sao mọi người hổng lẽ hổng biết?” Ông Ba Sang đập mạnh bàn tay gầy guộc xuống mặt bàn gỗ, giọng nghẹn ngào nhưng chất chứa uy lực của một bậc tiền bối. “Con Tú nó học hành đàng hoàng, từ bỏ công danh trên Sài Gòn về đây lội mương xới đất với bà con. Nó chế men IMO, làm giàn tưới nhỏ giọt cứu từng gốc bưởi qua đợt mặn vừa rồi, có lấy của ai một cắc bạc nào hổng? Tự dưng giờ có tờ giấy báo đất nhiễm thuốc độc cấm lưu hành, chưa biết đầu đuôi ngô khoai ra sao mà mấy người đã vội quay lưng trách mắng nó? Có công bằng với con nhỏ hổng?”

Lời của ông Ba Sang như một gáo nước lạnh tạt vào đám đông đang sôi sục, khiến tiếng xì xào ngưng bặt. Nhưng sự im lặng ấy lại nặng nề và u uất hơn bao giờ hết, bởi lẽ nỗi lo mất mùa, vỡ nợ vẫn đang treo lơ lửng trên đầu từng gia đình.

Tú hít một hơi thật sâu, nén giọt nước mắt chực trào vào đáy mắt. Cô bước lên phía trước, đón lấy tờ công văn từ tay Đực Nhỏ. Ánh mắt cô quét nhanh qua các chỉ số hóa nghiệm được in chi tiết ở trang phụ lục: hàm lượng 2,4-D đo được lên tới 1,5 mg/kg, Paraquat đạt 0,3 mg/kg – những con số khủng khiếp đối với một vùng trồng hữu cơ.

Nhưng chính những con số ấy lại đánh thức bản lĩnh của một kỹ sư nông nghiệp từng tốt nghiệp thủ khoa. Não bộ Tú lập tức vận hành với tốc độ tối đa, bóc tách từng dữ kiện dưới góc độ khoa học thực nghiệm.

“Thưa tía, thưa cô chú và các anh chị,” Tú cất tiếng, giọng cô trong trẻo, bình tĩnh đến lạ thường dù lồng ngực vẫn đập từng nhịp thảng thốt. “Con hiểu sự hoang mang của mọi người. VietGAP là tấm vé thông hành duy nhất để trái bưởi cù lao mình bước ra thị trường lớn và có giá trị cao. Bị đình chỉ mã số vùng trồng lúc này chẳng khác nào chặt đứt con đường sống của Hợp tác xã Phù Sa Xanh.”

Cô nhìn thẳng vào mắt chú Tư Hớn, rồi nhìn khắp lượt bà con:

“Nhưng con xin khẳng định bằng cả danh dự và tính mạng của mình: Đất cù lao An Bình không hề có độc! Quy trình men vi sinh hữu cơ của chúng ta hoàn toàn sạch sẽ! Hóa chất cực độc này không thể tự nhiên sinh ra từ đất mẹ, cũng không thể nào do men vi sinh biến đổi thành. Đây chắc chắn là một âm mưu hãm hại tàn độc!”

“Nói miệng thì ai nói hổng được cô Tú ơi…” Một giọng nói rụt rè vang lên từ góc xưởng. “Người ta kiểm nghiệm bằng máy móc hiện đại trên tỉnh, có dấu mộc hẳn hoi, mình lấy gì mà cãi lại?”

“Khoa học sẽ cãi lại bằng chính sự thật!” Tú dõng dạc trả lời, ánh mắt lóe lên ngọn lửa kiên định. “Con xin bà con hãy cho con đúng hai mươi bốn tiếng đồng hồ. Nếu sau hai mươi bốn tiếng nữa con không chứng minh được đất và cây của chúng ta vô tội, con sẽ tự mình gánh hết mọi thiệt hại mùa này của từng hộ xã viên, dù có phải bán hết nhà cửa đất đai của tía con con cũng cam lòng!”

Sự quả quyết và khí phách của cô gái trẻ khiến cả gian xưởng nín lặng. Giữa lúc ấy, Thái – người nãy giờ vẫn đứng lặng bên cạnh cô – khẽ bước lên nửa bước. Đôi vai rộng rắn rỏi của anh như một bức tường thành vững chãi chắn ngang trước ngực Tú.

“Tôi là Huỳnh Quốc Thái, Giám đốc kỹ thuật của Hợp tác xã,” Thái nói, giọng trầm ấm nhưng đanh chắc như thép nguội. “Lời cô Tú nói cũng chính là lời cam đoan của tôi. Vườn bưởi của bà con, máy móc của Hợp tác xã, cả tính mạng và tương lai của chúng tôi đều gắn liền ở đây. Xin bà con hãy tin tưởng và cho chúng tôi một ngày để tìm ra chân tướng sự việc.”

Nhìn thấy sự kiên định của đôi trẻ và uy tín bao đời của ông Ba Sang, bà con thở dài ngao ngán, nhưng nét mặt đã dịu đi vài phần. Chú Tư Hớn xua xua tay:

“Thôi được rồi… Tía con chú Ba với thằng Thái đã nói vậy thì tụi tui ráng đợi coi sao. Chứ thiệt tình, bỏ công bỏ của tới nước này mà tháo lui thì ai cũng đứt từng đoạn ruột. Mấy đứa ráng làm cho ra lẽ nghen!”

Đám đông lục tục giải tán, tiếng bước chân nặng nề khuất dần sau rặng dừa nước ven bờ bao.

*

Trong xưởng chỉ còn lại Tú, Thái, ông Ba Sang, Út Lành và Đực Nhỏ.

Không chần chừ một giây phút nào, Tú quay sang Thái: “Anh Thái, lấy cho em bộ kéo cắt cành đã khử trùng, năm hộp nhựa đựng mẫu vô trùng, cồn bảy mươi độ và chiếc kính lúp quang học cầm tay. Chúng ta phải ra ngay ba cụm vườn mẫu đã lấy mẫu tuần trước!”

“Đi liền!” Thái không hỏi thêm một lời, lập tức quay vào kho dụng cụ thu dọn đồ nghề.

Trời xế chiều, cái nắng miệt vườn gay gắt của mùa khô dường như dịu lại dưới những tán bưởi da xanh rợp bóng, nhưng không khí dưới mương vườn lại ngột ngạt đến bức bối. Tú lội thoăn thoắt qua những rãnh mương rợp bóng lục bình, tiến thẳng vào liếp bưởi nòng cốt của nhà chú Tư Hớn – nơi đoàn kiểm tra đã bấm mẫu lá non số 01.

Tú ngồi xổm xuống bên một gốc bưởi cổ thụ. Đôi bàn tay thoăn thoắt của cô vạch từng lớp lá, quan sát tỉ mỉ từ tầng ngọn xuống tầng gốc.

“Anh Thái, rọi đèn pin góc này cho em!” Tú cất giọng khẽ run.

Thái quỳ một chân xuống nền đất cỏ lạc, nâng chiếc đèn pin công suất lớn chiếu thẳng vào phiến lá bưởi dày dặn. Qua chiếc kính lúp chuyên dụng, Tú nheo mắt nhìn thật kỹ.

Trên mặt trên của các phiến lá non ngoài rìa tán cây, xuất hiện những đốm cháy li ti màu nâu xám, mép lá hơi quăn lại như bị tạt nước sôi. Nhưng điều kỳ lạ là các đốm hoại tử này phân bố không đều, có hình dạng giọt bắn hình elip, vệt bắn chếch một góc bốn mươi lăm độ từ hướng mương ranh thổi vào.

Tú lập tức rút kéo cắt cành, nhẹ nhàng bấm một nhánh lá ở phía ngoài rìa, rồi luồn tay sâu vào bên trong tán cây, bấm một nhánh lá khác ở vị trí khuất gió.

“Mọi người nhìn kỹ chỗ này,” Tú chỉ đầu nhọn của chiếc kéo vào hai mẫu lá. “Paraquat là chất trừ cỏ tiếp xúc cực mạnh. Khi tiếp xúc với mô thực vật dưới ánh sáng mặt trời, nó sản sinh ra các gốc oxy hóa tự do phá hủy màng tế bào diệp lục chỉ trong vài giờ. Còn 2,4-D là chất điều hòa sinh trưởng gốc auxin tổng hợp nồng độ cao, làm rối loạn phân chia tế bào, khiến cuống lá và đọt non xoắn vặn hình mỏ vịt.”

Cô giơ nhánh lá ở sâu bên trong tán lên trước ánh đèn:

“Nhánh lá bên trong này hoàn toàn xanh mướt, biểu bì lành lặn, không có một vết đốm hoại tử nào. Nếu hóa chất ngấm từ lòng đất qua hệ rễ tơ, nó sẽ theo mạch rây và mạch gỗ vận chuyển lưu dẫn lên toàn bộ các cơ quan của cây. Khi đó, tất cả các lá từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới đều phải bị ngộ độc đồng loạt. Đằng này, chỉ có mặt ngoài của lớp lá hướng ra mé mương ranh mới bị tổn thương!”

Đôi mắt Thái sáng lên một tia nhìn sắc sảo: “Ý em là… thuốc này bị ai đó xịt trực tiếp từ bên ngoài vào?”

“Chính xác!” Tú gật đầu quả quyết, sự tự tin của một nhà khoa học đã hoàn toàn lấn át nỗi sợ hãi ban đầu. “Hơn thế nữa, hãy nhìn lớp biểu bì sáp (cutin) của lá non. Vết cháy sém này còn rất mới, các mô tế bào xung quanh vết đốm vẫn chưa hình thành tầng rời để rụng lá. Hiện tượng này chỉ mới xảy ra không quá hai mươi bốn đến ba mươi sáu tiếng đồng hồ!”

Tú lập tức lấy xẻng nhỏ đào sâu xuống tầng đất mặt quanh vùng rễ bưởi. Đất dưới lớp cỏ lạc dại vẫn tơi xốp, thơm mùi đất phù sa ẩm và phảng phất mùi men chua ngọt quen thuộc của chế phẩm IMO. Những con trùn quế màu đỏ hồng vẫn đang uốn mình bò lúc nhúc trong lớp mùn hữu cơ, và những sợi rễ tơ màu trắng ngà của cây bưởi vẫn bung nở mập mạp như những sợi râu củ cải.

“Trùn quế và rễ non là chỉ thị sinh học nhạy cảm nhất đối với hóa chất bảo vệ thực vật,” Tú thốt lên, giọng xúc động nghẹn ngào. “Chỉ cần một phần triệu dư lượng Paraquat ngấm xuống đất, lũ trùn này đã chết trương phình và rễ bưởi đã thối đen ngay lập tức. Đất của chúng ta hoàn toàn sạch! Rễ của chúng ta hoàn toàn vô tội!”

“Trời đất ơi… Vậy là có đứa cố tình chơi xỏ mình rồi!” Đực Nhỏ nhảy dựng lên, mặt đỏ tía tai vì căm giận. “Tuần trước đoàn kiểm tra VietGAP về xã lấy mẫu sơ bộ, bọn họ hẹn đầu tuần này quay lại lấy mẫu chính thức niêm phong gửi đi phân tích. Chắc chắn có đứa biết lịch trình đó nên đã lén lút nửa đêm mò vào vườn phun thuốc cỏ lên đúng những cây mà đoàn kiểm tra đã đánh dấu chấm sơn!”

“Thủ đoạn hèn hạ, tán tận lương tâm!” Ông Ba Sang run rẩy chống cây gậy tre xuống đất, ngực phập phồng giận dữ. “Nó muốn bóp chết Hợp tác xã từ trong trứng nước, muốn ép dân cù lao này tán gia bại sản để dâng đất cho bọn Hoàng Thịnh!”

Thái đứng phắt dậy, đôi lông mày rậm rạp nhíu chặt lại thành một đường thẳng tắp. Đôi mắt anh ánh lên vẻ lạnh lùng nguy hiểm mà Tú chưa từng thấy trước đây.

“Thái, anh nghĩ tới ai?” Tú khẽ hỏi.

“Năm Lợi. Không thể là ai khác ngoài lão,” Thái gằn từng tiếng qua kẽ răng. “Chỉ có lão mới thông thuộc từng gốc cây, bờ mương của cái ấp này, và cũng chỉ có lão mới có động cơ triệt hạ Hợp tác xã để lấy lòng tập đoàn. Đi theo anh!”

*

Thái sải bước dài dẫn cả nhóm đi ngược về phía đầu xóm bến đò. Nơi đó, trên một cây cột bê tông cao vút dùng làm cột đèn năng lượng mặt trời công cộng mà Thái đã thi công hồi đầu tháng, có một chiếc hộp kim loại nhỏ màu xám nép mình dưới tấm pin quang điện.

“Anh Thái, cái này là…” Tú ngước nhìn lên, ngạc nhiên.

“Hôm ráp đèn cho bà con đi lại ban đêm, anh thấy xóm mình dạo này có nhiều người lạ mặt lảng vảng thăm dò đất đai, nên anh đã lén gắn thêm một cụm camera an ninh góc rộng chạy bằng pin dự phòng,” Thái vừa nói vừa thoăn thoắt leo lên cây thang sắt. “Camera này dùng thẻ nhớ lưu trữ cục bộ, có mắt hồng ngoại nhìn đêm. Anh định bụng để theo dõi mấy tay trộm bưởi, không ngờ…”

Chỉ mất vài phút, Thái đã tháo chiếc thẻ nhớ dung lượng lớn xuống. Cả nhóm lập tức quây quần quanh chiếc máy tính xách tay cũ kỹ của Tú đặt ngay trên chiếc bàn đá trước sân nhà bà Năm Nhàn.

Màn hình máy tính bật sáng. Thái tua nhanh các đoạn video ghi lại cảnh cù lao trong đêm tối tĩnh mịch. Dòng thời gian chạy vùn vụt qua các mốc: 22 giờ… 23 giờ… 0 giờ…

Đến đoạn 1 giờ 25 phút rạng sáng hôm qua, màn hình bỗng gợn lên một làn sóng nước lăn tăn phản chiếu ánh trăng mờ.

Một chiếc xuồng ba lá không bật đèn, chèo nhẹ không gây tiếng động, từ từ rẽ đám lục bình cập vào mé mương ranh giáp ranh giữa vườn chú Tư Hớn và đường lộ lớn. Trên xuồng có hai bóng đen mặc áo mưa cánh dơi trùm kín đầu, dáng người gầy nhẳng.