Chương 16: Khúc hát mùa bông

Vết sẹo sau lưng Huỳnh Quốc Thái bắt đầu lên da non, ngưa ngứa từng cơn dưới lớp áo sơ mi sẫm màu đã bạc thếch đôi bờ vai. Những ngày nằm viện vì bỏng lửa đối với một thằng quen chân lội mương, quen tay cầm mỏ hàn như anh chẳng khác nào cực hình. Nay được trở về với mùi dầu mỡ máy móc, mùi mạt cưa và hơi nước phù sa mát rượi của cù lao, anh mới thấy từng mạch máu trong người mình thực sự sống lại.

Thái quỳ một chân trên sàn xi măng vừa ráo mặt của xưởng chế biến mới, bàn tay dày dặn siết chặt chiếc cờ-lê số mười bảy vào con bu-lông chân đế. Tiếng kim loại va chạm giòn đanh, dứt khoát vang lên giữa không gian xưởng thơm nồng mùi tre tươi và lá dừa nước lợp mái. Trước mặt anh, dàn tháp chưng cất tinh dầu lôi cuốn hơi nước sừng sững vươn cao, lấp lánh ánh đỏ đồng trần rực rỡ dưới những vệt nắng sớm rọi qua khe liếp.

Đêm cháy xưởng kinh hoàng hôm ấy, anh liều mạng xông vào biển lửa để giật lại từng đoạn ống ngưng tụ cho Tú. Giờ đây, từ đống phế tích đó, anh không chỉ phục dựng lại nguyên vẹn mà còn nâng cấp dung tích nồi nấu lên gấp ba lần, đạt bốn trăm năm mươi lít mỗi mẻ. Không còn là cái tháp đơn sơ chắp vá bằng vật liệu phế liệu như dạo nọ, giàn máy mới này do chính tay anh tính toán tỉ mỉ từng thông số áp suất: nắp nồi hình chóp nón vuốt cong đều đặn để hơi cuốn tinh dầu thoát lên mượt mà nhất, cụm ruột gà kép làm bằng đồng đỏ nguyên chất ngâm trọn trong bồn sinh hàn đối lưu hai chiều, bảo đảm giọt ngưng tụ hạ nhiệt tức thì, giữ trọn vẹn những phân tử hương thơm tinh túy nhất của vỏ bưởi.

Đặc biệt hơn, bên cạnh giàn chưng cất, Thái vừa hoàn thiện xong một buồng sấy lạnh bơm nhiệt chạy bằng nguồn điện năng lượng mặt trời áp mái. Cỗ máy này anh tận dụng lốc nén của tủ đông cũ, cải tiến giàn tản nhiệt và gắn vi mạch điều khiển nhiệt độ tự động do anh mày mò lập trình suốt mấy đêm liền. Nhiệt thừa từ chu trình ngưng tụ được tận dụng triệt để cấp ngược vào buồng sấy, giúp cùi bưởi khô kiệt ở dải nhiệt độ ba mươi lăm đến bốn mươi độ C mà không làm biến tính các hợp chất pectin hay làm sẫm màu thảo mộc.

“Anh Hai, siết ốc vừa tay thôi, coi chừng toác cái bắp tay mới kéo da non đó nghen!”

Một giọng nói trong trẻo, êm ả như nước mương vườn vừa cất lên bên bậc cửa. Thái khẽ nghiêng đầu, khóe môi bất giác cong lên thành một nụ cười hiền hậu.

Tú bước vào xưởng, hai bím tóc đuôi sam đung đưa nhịp nhàng sau bờ vai mảnh dẻo. Cô mặc bộ bà ba màu nâu non quen thuộc, ống quần xắn cao để lộ đôi bắp chân khỏe khoắn còn vương vài vệt bùn phù sa chưa kịp khô. Trên tay cô là một ca nước sâm dứa nấu với râu ngô bốc khói nghi ngút, thoang thoảng mùi thơm dìu dịu.

“Em khéo lo quá,” Thái đứng thẳng người dậy, dùng mu bàn tay áo lau đi vệt dầu đen dính bên gò má. “Vết thương kín miệng hết rồi, bác sĩ dặn vận động nhẹ cho giãn gân cốt. Với lại… máy này bữa nay phải chạy thử cho kịp, để tuần sau đoàn thẩm định về cồn, mình có cái mà trình diễn chớ.”

Tú bước lại gần, đặt ca nước lên mặt bàn thao tác rồi vòng ra sau lưng anh. Ngón tay thon thả của cô khẽ chạm nhẹ vào lớp vải áo mỏng nơi vết sẹo bỏng chạy dọc từ bả vai xuống hông. Cảm giác ấm áp và dịu dàng từ bàn tay cô truyền qua lớp vải khiến lòng ngực Thái khẽ thắt lại, dâng lên một niềm xao xuyến ngọt ngào khó tả. Anh đứng im như phỗng, hơi thở dường như cũng nín lại để tận hưởng trọn vẹn sự chở che, săn sóc ấy.

“Còn đỏ ửng một mảng lớn nè,” Tú khẽ thở dài, giọng xót xa nhưng ánh mắt lại ngập tràn niềm tự hào. “Lần sau có chuyện gì, anh hổng được liều mạng vậy nữa nghe chưa. Cứ nhảy bổ vô lửa như vậy, lỡ có bề gì… em biết đền làm sao cho má Năm?”

“Đền chi bằng miệng,” Thái quay người lại, bắt gặp ánh mắt long lanh như chứa cả ngàn đốm sao trời của cô, anh gãi đầu, giọng trầm ấm pha chút ngượng ngùng: “Hôm trước ở bệnh viện, ai đó biểu sau này lo cho anh trọn đời mà ta?”

Hai má Tú ửng hồng như múi bưởi đường chín tới, cô lườm anh một cái sắc lẹm nhưng nụ cười lại nở rộ trên môi:

“Anh giỏi bắt bẻ hen! Uống miếng nước sâm cho mát ruột rồi khởi động máy giùm em coi. Mấy sọt cùi bưởi non gọt tách sáng giờ đang chờ vô buồng sấy đó.”

Thái cười giòn tan, đón lấy ca nước uống một hơi dài. Vị ngọt thanh của mía lau, vị the mát của lá dứa quyện vào nhau xua tan đi cái mệt nhọc của buổi sớm mai. Anh bước tới tủ điều khiển, gạt cầu dao tổng. Tiếng mô-tơ bơm nước tuần hoàn khẽ rù rì êm ái, kim đồng hồ áp suất nhích dần lên mức một phẩy hai át-mốt-phe một cách chuẩn xác.

Ở khoang nạp liệu, Đực Nhỏ và Út Lành đã nhanh nhảu bưng mấy khay cùi bưởi non thái lát mỏng xếp ngay ngắn vào buồng sấy lạnh. Những lát cùi trắng phau, đều tăm tắp như cánh hoa, dưới luồng gió khô tuần hoàn bắt đầu bốc đi hơi ẩm mà vẫn giữ nguyên màu ngà tự nhiên.

“Chuẩn không cần chỉnh anh Thái ơi!” Đực Nhỏ reo lên, ngó qua lớp kính quan sát của buồng sấy. “Hồi trước sấy bằng than tổ ong khói mù mịt, cùi bưởi vừa khét vừa đen thui. Giờ có cái tủ lạnh lùng này, cùi bưởi khô queo mà thơm phưng phức, làm trà thảo mộc là bá phát luôn!”

“Cái đó gọi là máy sấy lạnh bơm nhiệt, ai mượn mày đặt tên là tủ lạnh lùng?” Út Lành đứng bên cạnh véo tai Đực Nhỏ một cái đau điếng, miệng cười toe toét. “Học hành thì dốt mà khoái đặt tên tào lao. Lo khiêng cái thùng đựng vỏ bưởi bào qua cho anh Hai nạp vô nồi nấu kìa!”

Cả góc xưởng rộn vang tiếng cười giòn giã. Thái nhìn ngọn lửa xanh đều tắp dưới đáy lò chưng cất, nhìn những giọt ngưng tụ đầu tiên bắt đầu rỉ ra từ đầu vòi đồng, chảy vào chiếc bình lóng thủy tinh hai cổ. Một lớp váng mỏng màu vàng nhạt, lấp lánh như hổ phách từ từ tách ra, nổi bồng bềnh trên mặt nước cất. Mùi hương tinh dầu bưởi non nồng nàn, tươi mới và the mát lập tức lan tỏa, choán ngợp cả không gian xưởng mới, xua đi hoàn toàn tàn dư của mùi khét lẹt tro tàn sau vụ hỏa hoạn.

Thái hít một hơi thật sâu. Mùi hương này là mồ hôi, là máu, là biết bao đêm trắng trăn trở của anh, của Tú và của cả bà con cồn An Bình.

“Xong mẻ thử nghiệm rồi, để máy chạy tự động đi,” Tú bước tới, vỗ nhẹ vào vai Thái. “Đi với em ra vườn một chút. Tía kêu hai đứa mình ra coi cái này, tía mừng từ sớm tới giờ.”

Rời khỏi xưởng chế biến, hai người bước đi trên con đường đất son chạy dọc bờ mương rợp bóng dừa xiêm. Gió từ dòng sông Tiền lồng lộng thổi vào cù lao, mang theo cái ẩm ướt của sóng nước và phù sa màu mỡ. Nhưng điều khiến Thái sững sờ nhất chính là hương thơm.

Một mùi hương ngào ngạt, thanh khiết đến nao lòng đang cuộn tròn trong từng cơn gió sớm.

Trước mắt anh, ba mươi hecta bưởi da xanh của Hợp tác xã Phù Sa Xanh như vừa trải qua một phép màu nhiệm màu của tạo hóa. Mới hơn một tháng trước, mảnh đất này còn oằn mình trong thảm họa hạn mặn, rễ cây thối đen, lá vàng rụng tả tơi, rồi lại hứng chịu đòn thù thuốc diệt cỏ độc hại của kẻ gian. Thế mà giờ đây, một màu xanh thẫm, tràn trề nhựa sống đang bao phủ ngút ngàn tầm mắt.

Dưới gốc bưởi, lớp thảm thực vật bằng cỏ lạc dại hoa vàng li ti đan kín mặt liếp, giữ cho nền đất ẩm ướt và xốp mềm như một tấm đệm nhung. Men vi sinh bản địa IMO kết hợp với dịch ủ trùn quế và nước thải bùn hữu cơ mà Tú kiên trì hướng dẫn bà con tưới đẫm suốt những tuần qua đã đánh thức đất mẹ. Lớp đất mặt từng bị chai cứng vì phân bón hóa học nay đùn lên từng cụm phân trùn nâu nhánh, rễ tơ của cây bưởi đâm tua tủa bung trắng xóa, bám sâu vào lòng đất để hút lấy dưỡng chất.

Và kỳ diệu hơn cả, trên khắp các cành nhánh sum sê, những chùm hoa bưởi vụ mới đang đồng loạt bung nở trắng ngần. Từng cánh hoa dày dặn, trắng muốt như ngọc thạch xòe rộng, ôm lấy chùm nhụy vàng ươm rung rinh trong nắng sớm. Hàng ngàn, hàng vạn đóa hoa bưởi tinh khôi nở rộ cùng một lúc biến cả cù lao An Bình thành một dải lụa trắng muốt, bồng bềnh giữa mênh mang sóng nước phù sa. Tiếng ong rừng vỗ cánh rù rì tìm mật hòa cùng tiếng chim chuyền cành lảnh lót tạo nên một bản hòa ca rộn rã của sự sống hồi sinh.

“Tú… bưởi trổ bông đều dữ vậy em?” Thái ngỡ ngàng thốt lên, bước chân bất giác chậm lại.

Tú mỉm cười, đôi mắt lấp lánh niềm xúc động:

“Nhờ đất phục hồi đó anh. Khi rễ bưởi khỏe lại sau cơn ngộ độc, gặp lớp phù sa mới từ nước sông xả ngọt và men vi sinh kích rễ, cây tích tụ đủ dinh dưỡng sẽ tự khắc phân hóa mầm hoa. Bưởi cồn mình chịu thương chịu khó như con người xứ này vậy, qua giông bão là bung nở hết mình.”

Ở luống bưởi đầu bờ mương, ông Ba Sang đang lom khom bên một gốc bưởi cổ thụ. Thấy hai đứa đi tới, ông chống tay vào đầu gối đứng thẳng dậy, chiếc khăn rằn vắt vẻo trên vai bay phần phật theo gió sông. Gương mặt khắc khổ đầy những nếp nhăn đuôi mắt của ông giãn ra trong một nụ cười rạng rỡ, hàm răng ám khói thuốc lào để lộ vẻ hào sảng hiếm có.

“Tụi bay ra coi nè! Bông đợt này chùm nào chùm nấy mập ú, nhụy to tổ bố,” ông Ba Sang chỉ tay lên cành bưởi trĩu chịt nụ trắng. “Kiểu này tới tháng Chạp, bưởi chín rộ vỏ mỏng dính, tôm hồng ráo nước, ngọt lịm cho coi. Mấy chục năm mần vườn, chưa năm nào tao thấy cây bưởi nó sung sức dường này!”

“Dạ, tía coi chừng sâu đục trái với rệp sáp nghen tía,” Tú vừa nói vừa bước tới bên một thân cây, đưa tay lật nhẹ một phiến lá non. “Mùa bông rộ vầy mà không phòng ngừa là rệp nó bu trắng cuống, trái non đậu không nổi đâu.”

“Hổng lo! Bữa nay tao nghe lời con gái tao hết ráo,” ông Ba Sang cười hà hà, chỉ tay lên những nhánh bưởi giao nhau trên cao. “Coi kìa, tao với thằng Bảy, chú Năm giăng dây chuối xong xuôi cả bờ mương rồi đó. Mấy ổ kiến vàng hôm qua con Út Lành đi xin về, tao móc lên ngọn hết trơn rồi!”

Thái ngước mắt nhìn lên theo tay ông Ba Sang. Quả nhiên, giữa các tán bưởi rậm rạp, những sợi dây bẹ chuối khô được giăng chằng chịt nối từ cây này sang cây khác như những chiếc cầu treo mi-ni. Trên đó, hàng đàn kiến vàng bụng căng tròn, bóng nhẫy đang nối đuôi nhau hành quân hối hả. Những chiếc tổ lá bưởi được kiến khâu kín bằng tơ trắng đung đưa kiên cố giữa vòm cây.

“Đây là thiên địch tự nhiên tốt nhất đó anh Thái,” Tú quay sang giải thích cho anh, giọng đầy say mê của một nhà khoa học chân chính. “Kiến vàng hung dữ lắm, chúng nó coi cây bưởi là lãnh địa của mình. Bất kỳ con bọ xít, rệp sáp hay sâu vẽ bùa nào mon men tới là bị chúng nó xúm lại cắn chết liền. Mình dùng dây chuối làm đường cho chúng đi tuần tra khắp vườn, khỏi tốn một đồng mua thuốc hóa học, mà trái bưởi sau này da láng o, không tì vết, lại tuyệt đối an toàn cho người ăn.”

Thái nhìn cách Tú say sưa nói về từng loài sinh vật nhỏ bé, nhìn ánh mắt cô ngời sáng niềm tin yêu với đất đai quê mình, lòng anh dâng lên một sự khâm phục sâu sắc. Cô gái nhỏ nhắn từng bị tổn thương tột cùng nơi phố thị phồn hoa, nay đã thực sự tìm thấy cội rễ của đời mình ngay trên mảnh đất cù lao này. Và chính cô đang gieo mầm sống, gieo niềm hy vọng mới cho hàng chục hộ nông dân đang lầm lũi nơi đây.

Cách đó không xa, dưới bóng râm của rặng mận quân bên bờ mương, mấy chú bác xã viên đang xúm xít quanh một chiếc bàn tròn bằng đá mài. Tiếng bàn tán xôn xao xen lẫn tiếng cười đùa vang dội cả một góc vườn.

“Nè chú Sáu, bấm vô cái ô màu xanh này nè, chỗ có hình cái bình tưới đó!”

Tiếng Út Lành lanh lảnh vang lên. Cô bé đang cầm chiếc điện thoại thông minh cũ của chú Sáu Trọng, kiên nhẫn cầm tay ông già sáu mươi tuổi chỉ từng thao tác.

“Rồi sao nữa con nhỏ? Tao bấm rồi nè, nó hiện lên chữ gì tùm lum tà la vầy nè?” Chú Sáu nheo nheo đôi mắt kèm nhèm, đưa chiếc điện thoại ra xa tít mù tắp để nhìn cho rõ.

“Nó hiện lên ngày giờ tự động đó chú! Chú chỉ cần chọn: Tưới nước lọc RO, liều lượng hai mươi lít một gốc. Rồi chú bấm nút ‘Lưu’ cái kịch là xong!” Út Lành giải thích, tay thoăn thoắt gõ màn hình. “Từ rày về sau, mỗi lần bón phân trùn quế, tỉa cành hay thả kiến vàng, chú cứ bấm một phát lưu vô đây. Mai mốt trên thành phố người ta mua trái bưởi của chú, người ta quét cái mã vuông vuông này là biết trái bưởi này do chính tay chú Sáu Trọng chăm sóc ngày nào, tưới thứ nước gì luôn đó!”

“Chu choa mạ ơi!” Chú Sáu đập đùi cái đét, ngửa mặt cười ha hả. “Thiệt tình hổng ngờ cái điện thoại cùi bắp này cũng mần ăn được tích sự gớm ghiếc ha! Hồi xưa tao mần vườn theo cảm tính, thấy trời nắng thì xách thùng tưới, thấy sâu thì quơ chai thuốc xịt đại. Giờ mần ăn có bài có bản vầy, nhìn vô sáng cái mắt ra!”

Thái bước lại gần chiếc bàn đá, nhìn giao diện ứng dụng trên màn hình điện thoại của bà con. Đó chính là phần mềm nhật ký đồng ruộng điện tử mà anh đã phối hợp cùng Tú thiết kế lại: tinh giản tối đa các thao tác phức tạp, chỉ để lại những biểu tượng lớn bằng hình ảnh trực quan màu sắc rõ ràng, cỡ chữ phóng to hết cỡ để những lão nông cả đời quen cầm cuốc, mắt mờ tay run như chú Sáu, bác Bảy cũng có thể dùng ngón tay cái chai sạn bấm nhẹ là xong.