Chương 18: Nắng ấm phù sa

Sáng ngày hăm ba tháng Chạp, sảnh lớn của Trung tâm Hội nghị tỉnh rực rỡ cờ hoa và biểu ngữ chào mừng Hội nghị Đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP thường niên. Không khí trong khán phòng trang trọng, phảng phất mùi nước hoa và hương trà sen ngan ngát, nhưng Lê Cẩm Tú chỉ thấy lòng mình bồn chồn như có đàn kiến bò.

Cô ngồi ở hàng ghế thứ ba dành cho các chủ thể tham gia đánh giá, hai bàn tay đan chặt vào nhau trên đùi đến mức các đầu ngón tay trắng bệch. Hôm nay Tú diện chiếc áo bà ba màu xanh ngọc bích nền nã, mái tóc thắt bím gọn gàng sau lưng. Ngồi sát cạnh cô là Huỳnh Quốc Thái. Anh mặc chiếc áo sơ mi cởi cúc cổ phẳng phiu do chính tay má Năm Nhàn ủi từ chiều hôm trước, vạt áo khéo léo che đi lớp băng gạc mỏng vẫn còn dán trên vết bỏng sau lưng. Thấy Tú căng thẳng, Thái khẽ nghiêng người sang, bàn tay thô ráp đầy những vết chai sần của người thợ cơ khí lén luồn dưới gầm bàn, khẽ chạm vào mu bàn tay cô. Hơi ấm vững chãi, quen thuộc truyền qua da thịt khiến lồng ngực Tú bớt đi mấy phần thảng thốt.

“Đừng lo, em làm hết sức mình rồi, đất mẹ không phụ lòng tụi mình đâu,” Thái thì thầm, giọng trầm ấm như tiếng gió xào xạc qua rặng bưởi lúc hoàng hôn.

Tú khẽ gật đầu, đưa mắt nhìn lên bàn chủ tọa. Nơi đó, Tiến sĩ Trần Văn Nghị cùng các thành viên trong Hội đồng thẩm định cấp tỉnh đang lật giở từng trang hồ sơ dày cộp. Những tệp tài liệu ghi chép nhật ký đồng ruộng điện tử, phiếu kết quả xét nghiệm mẫu đất, mẫu nước sau đợt xử lý vi sinh, cùng bản phân tích hoạt chất tinh dầu bưởi đạt chuẩn quốc tế nằm ngay ngắn dưới ánh đèn nê-ông sáng choang.

Đúng mười giờ sáng, vị Phó Chủ tịch Hội đồng OCOP tỉnh bước lên bục phát biểu. Giọng ông vang dội qua hệ thống loa phát thanh:

“Thưa toàn thể quý vị đại biểu, thưa bà con nông dân và các hợp tác xã tiêu biểu. Sau quá trình khảo sát thực địa đột xuất vô cùng nghiêm ngặt, xét nghiệm độc lập các chỉ tiêu vi sinh và an toàn thực phẩm, Hội đồng thẩm định tỉnh xin trân trọng công bố quyết định công nhận kết quả đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP đợt này. Trong đó, Hợp tác xã Nông nghiệp Phù Sa Xanh của xã cù lao An Bình đã xuất sắc đạt kết quả vượt bậc!”

Cả hội trường bỗng chốc im phăng phắc, dường như chỉ còn nghe thấy tiếng kim đồng hồ tích tắc trên tường. Tú nín thở, ngón tay bấu chặt vào mép áo.

“Sản phẩm Bưởi da xanh Phù Sa Xanh và sản phẩm Tinh dầu bưởi chưng cất áp suất thấp Phù Sa Xanh, với số điểm đánh giá đạt chín mươi lăm trên một trăm điểm, chính thức được xếp hạng OCOP Bốn Sao cấp tỉnh!”

Tiếng vỗ tay rào rào như sấm dậy bùng nổ khắp khán phòng. Đực Nhỏ và Út Lành ngồi ở hàng ghế cổ vũ phía sau bật dậy reo hò, mặc kệ những ánh mắt ngạc nhiên pha lẫn thích thú của mọi người xung quanh. Ông Ba Sang ngồi bên cạnh đưa cánh tay gầy guộc run rẩy vuốt ngực, đôi mắt kèm nhem tuổi xế chiều bỗng nhạt nhòa trong màn nước mờ sương.

Tú nghe tai mình ù đi vì niềm hạnh phúc quá đỗi bất ngờ. Bốn sao! Không phải là ba sao an ủi, mà là bốn sao vững vàng, chỉ thiếu một bước nhỏ nữa là chạm tay vào tiêu chuẩn năm sao quốc gia. Cô quay sang nhìn Thái, bắt gặp ánh mắt anh đang nhìn mình rạng rỡ, hàm răng trắng lóa nở một nụ cười hiền hậu đến thắt lòng.

Khi Tú bước lên bục danh dự đón nhận tấm bằng chứng nhận viền mạ vàng trang trọng từ tay Chủ tịch Hội đồng, đèn flash máy ảnh của các phóng viên báo đài thi nhau chớp sáng. Nhưng điều khiến trái tim cô rung động mạnh mẽ nhất lại là khoảnh khắc bà Mai Hương, đại diện chuỗi siêu thị EcoGreen, sải bước từ hàng ghế danh dự tiến lại gần.

Người phụ nữ quyền lực trên thương trường mỉm cười rạng rỡ, mở chiếc cặp da đen rút ra bản hợp đồng kinh tế đã được chuẩn bị sẵn. Đặt chiếc bút máy mạ vàng lên bàn ký kết trước sự chứng kiến của lãnh đạo tỉnh, bà Hương nhìn thẳng vào mắt Tú, giọng nói dõng dạc và chân thành:

“Lời hứa danh dự của EcoGreen hôm nay xin được thực hiện trọn vẹn. Chúng tôi chính thức ký kết hợp đồng bao tiêu một trăm tấn bưởi da xanh loại một vụ Tết này và toàn bộ sản lượng tinh dầu của Phù Sa Xanh, với mức giá thu mua cao hơn ba mươi lăm phần trăm so với giá thị trường tự do. Chúc mừng cô kỹ sư trẻ và chúc mừng bà con cồn bãi!”

Ngòi bút lướt nhanh trên mặt giấy trắng, những con dấu đỏ chót đóng xuống giòn tan. Tú run run đặt bút ký tên mình bên cạnh chữ ký của bà Mai Hương. Giọt nước mắt kìm nén suốt bao tháng ngày tủi nhục, kể từ cái đêm ôm va ly rời khỏi phòng nghiên cứu ở Sài Gòn với hai bàn tay trắng và nỗi oan khuất cướp công, cuối cùng đã rơi xuống, lăn dài trên gò má rám nắng phù sa. Nhưng giọt nước mắt lần này không phải vị cay đắng của phản bội, mà ấm sực hương vị ngọt ngào của sự hồi sinh.

Chưa dừng lại ở đó, niềm vui của cù lao An Bình như được nhân đôi khi viên chức Văn phòng Ủy ban Nhân dân tỉnh tiến ra sảnh công bố một văn bản hành chính khẩn vừa được ký duyệt vào đầu giờ sáng:

“Xét theo đơn xin rút lui của doanh nghiệp và kết luận thanh tra từ cơ quan điều tra về những sai phạm nghiêm trọng trong việc phá hoại môi trường và an ninh trật tự, Ủy ban Nhân dân tỉnh chính thức chấp thuận văn bản rút toàn bộ hồ sơ xin chủ trương đầu tư dự án Khu nghỉ dưỡng và công nghiệp sinh thái của Tập đoàn Hoàng Thịnh tại cù lao An Bình. Toàn bộ vùng đất cồn bãi ven sông Tiền tiếp tục được giữ nguyên quy hoạch phát triển nông nghiệp sinh thái tuần hoàn bền vững, bảo tồn làng nghề truyền thống của nhân dân.”

Lời công bố như một làn gió mát lành thổi bạt đi toàn bộ bóng ma u ám từng đè nặng lên từng nóc nhà cù lao suốt cả năm trời ròng rã. Không còn nỗi lo mất đất, không còn sợ hãi trước những thủ đoạn chèn ép, đe dọa lúc nửa đêm. Mảnh đất mà ông cha bao đời đổ mồ hôi, xương máu bồi đắp từ ngọn phù sa nay đã thực sự vĩnh viễn thuộc về những người biết yêu thương và nâng niu nó.

*

Chuyến phà chiều đưa Tú, Thái và bà con trở về An Bình trong niềm hân hoan rực rỡ. Nắng cuối năm dát vàng trên mặt nước sông Tiền đỏ quạch phù sa, từng vạt lục bình trôi bồng bềnh mang theo những chùm hoa tím biếc. Vừa đặt chân lên bến đò xóm Bưởi, tiếng hò reo, tiếng vỗ tay rộn ràng của hàng chục xã viên đã đón sẵn từ bao giờ làm xao động cả bến sông.

Cù lao An Bình những ngày giáp Tết bước vào mùa thu hoạch rộ chưa từng thấy trong lịch sử. Khắp ba mươi héc-ta vườn của hợp tác xã, không khí “vần công” nhộn nhịp như ngày hội làng thời xưa. Từng liếp bưởi rợp bóng cây xanh mướt, những thảm cỏ lạc dại vàng rực hoa li ti giữ cho nền đất luôn ẩm mềm, tơi xốp. Đám kiến vàng cần mẫn giăng những chiếc cầu tơ lá trên ngọn cây, lùng sục từng kẽ cành tiêu diệt sâu vẽ bùa và rầy chổng cánh, tạo nên một bản hòa ca sinh thái diệu kỳ.

Tú xắn cao ống quần lụa đen, mặc chiếc áo bà ba cũ sẫm màu, cùng tía Ba Sang và đám thanh niên thoăn thoắt lội giữa các luống vườn. Cây bưởi da xanh nào cũng trĩu trịt những quả tròn lẳn, vỏ mỏng dính, căng bóng một màu xanh mướt mát mắt.

“Cắt khéo tay nghen mấy đứa!” Ông Ba Sang đứng dưới gốc một cây bưởi cổ thụ, cất giọng sang sảng chỉ dẫn đám trai làng. “Nhớ chừa lại cuống lá dài chừng hai lóng tay, bấm kéo nhẹ nhàng chớ đừng làm trầy vỏ. Trái bưởi mình đạt chuẩn Bốn Sao rồi, quý như vàng như ngọc, phải nâng niu từng chút một nghen!”

“Dạ tía, tụi con nhớ rồi!” Đực Nhỏ cười toét miệng, mũi kéo bấm “tách” một tiếng giòn tan. Một quả bưởi nặng gần hai ký tây, tròn xoe như quả bóng, cuống lá tươi nguyên còn ứa ra giọt mủ trắng thơm nồng lọt gọn vào lòng bàn tay chàng trai trẻ.

Từng giỏ bưởi nặng trĩu được chuyền tay nhau đưa xuống những chiếc xuồng ba lá, vỏ lãi đậu ken dày dưới mương vườn. Mái dầm khua nước lách cách, đẩy những chuyến bưởi đầy ắp nối đuôi nhau lướt nhẹ dưới bóng dừa nước mát rượi, hướng thẳng về kho bãi của hợp tác xã. Hương bưởi chín thoang thoảng trong gió, quyện với mùi bùn non phù sa ngai ngái, tạo nên một thứ hương vị quê nhà ngọt lành đến nao lòng.

Tại khu xưởng phân loại vừa được xây cất khang trang, không khí làm việc hối hả chẳng kém. Chiếc máy phân loại bưởi theo kích cỡ và trọng lượng do Thái chế tạo từ khung thép và mô-tơ cũ đang vận hành êm ru. Bưởi sau khi được lau sạch bụi đất bằng khăn vải mềm ẩm sẽ lăn qua các máng trượt thông minh. Những quả bưởi loại một hoàn hảo, trọng lượng từ một ký tư đến một ký tám, da không một tì vết, được chị em phụ nữ khéo léo dán tem truy xuất nguồn gốc QR mang biểu trưng OCOP 4 sao, sau đó xếp ngay ngắn vào các thùng carton sinh học làm từ bã mía và xơ dừa.

Bà Mai Hương đứng giám sát việc đóng hàng, trên tay cầm một quả bưởi vừa được cắt thử để kiểm tra chất lượng. Múi bưởi màu hồng đào căng mọng, tép bưởi ráo nước, giòn rụm mà mọng nước vô cùng. Khi đưa vào miệng, vị ngọt thanh tao, đậm đà không hề vương một chút the đắng lan tỏa nơi đầu lưỡi.

“Tuyệt hảo!” Bà Hương gật đầu tán thưởng, nét mặt lộ rõ sự kinh ngạc. “Độ brix đạt tới mười hai phẩy năm, thịt quả giòn và ráo nước hoàn hảo. Tôi đã đi kiểm tra hàng trăm vườn bưởi khắp Nam Bộ, nhưng hiếm có nơi nào giữ được chất lượng đồng đều và hương vị thanh khiết như bưởi cồn An Bình này. Chuyến hàng này đưa vào hệ thống EcoGreen bán Tết, chắc chắn sẽ cháy hàng trong vòng vài ngày!”

Những quả bưởi da hơi sần sùi hoặc bị trầy xước nhẹ trong quá trình thu hoạch không hề bị vứt bỏ lãng phí. Chúng lập tức được chuyển sang phân xưởng chế biến sâu. Dưới sự vận hành thuần thục của Út Lành và tổ công nhân nữ, lớp vỏ bưởi xanh mướt được gọt lấy biểu bì bằng máy gọt tự động, đưa thẳng vào nồi chưng cất áp suất thấp dung tích bốn trăm năm mươi lít của Thái. Từng giọt tinh dầu bưởi nguyên chất vàng óng như mật, thơm lừng lững, nhỏ tí tách vào bình thu thủy tinh. Phần cùi trắng xốp được chuyển sang khu ngâm muối loãng, xả đắng làm mứt sấy lạnh dẻo thơm; còn những tép bưởi dư thừa được ép lấy nước cốt thanh nhiệt. Một quy trình tuần hoàn khép kín, không để rác thải vương vãi ra môi trường dù chỉ là một mẩu vỏ con.

Đến trưa ngày hai mươi tám Tết, sân kho của hợp tác xã chật ních người. Từng đoàn xe tải lạnh cỡ lớn của hệ thống EcoGreen nối đuôi nhau vượt phà qua cồn, bốc dỡ những kiện bưởi đóng thùng thẳng thớm, chuẩn bị chuyển bánh lên đường phục vụ thị trường các đô thị lớn trên cả nước. Trăm tấn bưởi đã được giao trọn vẹn, không hao hụt một cân, không lỗi một quả.