Chương 7: Ánh lửa thâu đêm

Gió chướng từ mạn sông Tiền thốc qua cù lao An Bình mỗi lúc một khô khốc, mang theo thứ mùi lờ lợ, ngai ngái của bùn non đang dần bị muối mặn gặm nhấm. Dưới mái tôn xưởng cơ khí bên chân cầu Phù Sa, Huỳnh Quốc Thái vẫn cặm cụi cúi gập người bên chiếc bàn tiện. Ánh lửa hàn điện xanh le lói chốc chốc lại bùng lên, soi rõ gương mặt góc cạnh đẫm mồ hôi và đôi mắt thâm quầng sau nhiều đêm trằn trọc.

Thái buông mỏ hàn, đưa mu bàn tay dính đầy mỡ bò quệt vội vầng trán. Tiếng loa phóng thanh của xã ban chiều như chiếc đinh gỉ đóng chặt vào màng nhĩ anh: “Nồng độ mặn tại vàm rạch vượt ngưỡng 4,2 phần nghìn, bà con khẩn trương đắp đập, đóng chặt bọng vườn…”

Bốn phẩy hai. Con số nghiệt ngã đến rợn người. Với dân miệt vườn cù lao quanh năm sống nhờ con nước ngọt phù sa, cái ngưỡng ấy chẳng khác nào án tử. Chiều nay, anh xách xe chạy một vòng qua mấy liếp bưởi bên xóm Trong, thấy những tán lá xanh mướt của giống bưởi da xanh trứ danh đã bắt đầu rũ xuống, đọt non héo quắt như bị chần qua nước sôi. Ruột gan Thái nóng như có than đốt. Anh không chỉ xót đất, xót vườn bưởi mồ hôi nước mắt của bà con chòm xóm, mà tâm trí anh lúc này chỉ quẩn quanh một bóng hình.

Cẩm Tú.

Mười lăm công bưởi của tía con cô vừa mới nhú được lớp rễ non trắng muốt sau bao công sức ủ men vi sinh. Giờ mặn tràn bờ, rễ non gặp muối sẽ thối rữa tức khắc. Cô gái nhỏ vừa mới gượng dậy sau những nhát dao phản bội nơi phố thị, liệu có gánh nổi cơn cuồng nộ này của đất trời?

Đang lúc Thái siết chặt chiếc cờ-lê trong tay đến trắng bệch đầu ngón, thì ngoài đường đan bỗng vang lên tiếng bước chân dồn dập. Tiếng thở dốc ngắt quãng lẫn trong tiếng dép lẹt xẹt gấp gáp xé toạc màn đêm tĩnh mịch.

Thái giật mình quay phắt ra cửa. Dưới ánh đèn tròn vàng vọt treo trước hiên xưởng, bóng dáng Cẩm Tú hiện ra.

Cô đứng đó, lồng ngực phập phồng dữ dội sau quãng đường chạy thục mạng. Tóc bím buông lơi rũ rượi bên bờ vai gầy, vạt áo bà ba sẫm màu rách một đường dài bên bắp tay vì bị gai bưởi cào xước, đôi chân trần lem luốc bùn đất sình lầy. Thế nhưng, đôi mắt cô lại sáng quắc một cách kỳ lạ — một thứ ánh sáng rực cháy của kẻ đã bị dồn vào chân tường, quyết không chịu cúi đầu nhận mệnh.

Trong tay Tú ôm chặt một tập hồ sơ dày cộp bọc giấy can kỹ thuật.

“Thái… Anh Thái!” Giọng Tú nghẹn lại vì hụt hơi, nhưng từng âm sắc thốt ra đều đanh thép.

Thái vội vứt chiếc kìm xuống mặt bàn gỗ vang lên một tiếng “chát”, bước vội tới đỡ lấy cánh tay đang run lên bần bật của cô: “Tú! Sao chạy dữ vậy em? Có chuyện gì? Chú Ba làm sao?”

“Tía… tía lên cơn đau cột sống ngất dưới mương, em với tụi nhỏ mới khiêng tía vô giường nằm rồi…” Tú nuốt khan một ngụm nước bọt cay đắng, hơi thở vẫn chưa bình ổn: “Thằng Lợi dẫn người của tập đoàn tới đòi siết đất, ép bán vườn. Em đuổi tụi nó đi rồi. Nhưng nếu mình không có nước ngọt cứu rễ trong ba ngày tới, toàn bộ mười lăm công bưởi sẽ chết trắng. Tía em… tía em sống không nổi đâu anh Thái!”

Thái cảm nhận được hơi lạnh toát ra từ những ngón tay cô, nhưng ẩn sâu dưới sự run rẩy ấy là một ý chí gang thép mà anh hằng trân trọng. Anh kéo chiếc ghế đẩu bằng gỗ mù u lại gần: “Ngồi xuống thở chút đã. Uống miếng nước lạnh đi.”

“Không kịp thở nữa đâu anh!”

Tú gạt phắt đi. Cô lao thẳng tới chiếc bàn sắt thợ nguội, gạt phăng những mẩu ốc vít, lò xo vương vãi sang một bên rồi trải bung tập bản vẽ kỹ thuật ra. Từng trang giấy can phẳng phiu in đậm những nét vẽ kỹ thuật thẳng tắp hiện ra dưới ánh sáng trần trụi của bóng đèn tròn.

Thái nheo mắt nhìn. Với nền tảng của một cựu sinh viên cơ khí Đại học Cần Thơ từng ấp ủ tấm bằng thạc sĩ, anh nhận ra ngay bản vẽ trước mắt là gì.

“Đây là… sơ đồ nguyên lý hệ thống lọc thẩm thấu ngược RO nông hộ?” Thái lẩm bẩm, ngón tay thô ráp vô thức miết lên từng đường ống, van tiết lưu và cột lọc được vẽ chi tiết đến từng mi-li-mét.

“Dạ, đúng!” Tú chống hai tay xuống mép bàn, chồm người về phía Thái, giọng nói dồn dập như tiếng trống trận: “Đây là đề tài em từng làm suốt hai năm ở Viện nghiên cứu. Tụi nó chê đề tài này phục vụ cho nông dân nhỏ lẻ, không kiếm ra tiền tỷ cho các tập đoàn lớn nên vứt xó. Nhưng lúc này, ở cù lao mình, nó là con đường sống duy nhất! Em muốn biến nó thành hiện thực ngay đêm nay. Mình phải làm một cỗ máy lọc nước mặn di động, kết hợp với mạng lưới ống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước tưới thẳng vào từng gốc bưởi!”

Thái đứng lặng. Ánh mắt anh đảo qua từng thông số kỹ thuật trên bản vẽ: lưu lượng lọc, áp lực làm việc của màng, chỉ số TDS đầu vào và đầu ra. Khối óc cơ khí của anh lập tức vận hành với tốc độ tối đa. Một kế hoạch táo bạo, nhưng…

Thái ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào mắt Tú. Giọng anh trầm xuống, chậm rãi nhưng sắc lẹm như một nhát cưa cắt đứt sự hưng phấn đang trào dâng của cô:

“Tú, em là dân nông học, em hiểu đất, hiểu cây. Nhưng anh là thằng thợ máy, anh phải nói thật cho em biết hai cái rào cản chí mạng này.”

Tú chớp mắt, nén tiếng thở dài: “Anh nói đi, rào cản gì?”

Thái chỉ ngón tay trỏ đen nhẻm vết dầu mỡ vào cụm linh kiện trung tâm trên bản vẽ:

“Thứ nhất: Màng lọc RO công nghiệp. Nước sông Tiền mùa này không phải nước biển trong vắt ngoài khơi, mà là nước mặn quyện phù sa lơ lửng cực mịn. Muốn màng lọc RO hoạt động mà không bị tắc nghẹt sau nửa tiếng, áp lực buồng nén phải đạt từ bốn mươi đến sáu mươi bar. Màng lọc công nghiệp chịu được áp lực đó vừa đắt đỏ, vừa hiếm. Một cụm màng nhập khẩu giá rẻ nhất cũng ngót nghét ba, bốn chục triệu đồng. Tiền đâu ra giữa lúc này?”

Tú cắn chặt môi dưới, sắc mặt thoáng tái đi nhưng vẫn im lặng lắng nghe.

“Thứ hai,” Thái gõ mạnh lên mặt bàn sắt: “Điện lưới cù lao! Mùa khô hạn này, cả cái xã An Bình nhà nào cũng bật quạt nước, cắm máy bơm tát mương cầm cự. Điện áp rớt thê thảm, nhiều khi bóng đèn còn đỏ quạch như đom đóm, sụt dưới một trăm tám mươi vôn. Em kiếm đâu ra nguồn điện ba pha đủ khỏe để kéo chiếc mô-tơ bơm cao áp năm ngựa? Vừa cắm điện vô khéo sập cầu dao tổng cả xóm, thậm chí cháy rụi cả mô-tơ!”

Từng lời nói của Thái như những xô nước lạnh tạt thẳng vào ngọn lửa vừa bùng cháy trong lòng Tú. Không gian xưởng cơ khí bỗng chốc chìm vào tĩnh mịch đến ngột ngạt. Chỉ còn tiếng dế rúc ran rát dưới chân bờ rào và tiếng nước vỗ bì bạch vào chân cầu Phù Sa.

Tú buông thõng hai tay. Đôi vai cô chùng xuống, ánh mắt nhìn trân trân vào những đường nét kỹ thuật mà cô đã trút cạn tâm huyết để vẽ nên. Cay đắng và bất lực lại dâng lên nghẹn ứ nơi cổ họng. Chẳng lẽ trời đất thật sự muốn dồn ép con người ta vào ngõ cụt? Chẳng lẽ kiến thức học hành bao năm cũng đành khoanh tay đứng nhìn mảnh vườn tan hoang?

Thái nhìn thấy ngấn nước long lanh nơi khóe mi của cô. Trái tim người đàn ông trong anh thắt lại một nhịp đau nhói. Anh ghét việc phải dập tắt hy vọng của cô, nhưng kỹ thuật là khoa học chính xác, không thể xây dựng trên ảo tưởng.

Bỗng nhiên, ánh mắt Thái lia qua đống phế liệu nằm ngổn ngang ở góc xưởng.

Ở đó có một chiếc máy rửa xe cao áp cũ hiệu Lutian của tiệm rửa xe ngoài ngã ba vứt lại vì hỏng phốt, cạnh đó là bốn tấm pin năng lượng mặt trời monocrystalline phế liệu mà anh mua rẻ của mấy tay đi ghe cào biển bị nứt kính cường lực, cùng ba chiếc bình ắc quy viễn thông 12V-100Ah anh từng phục hồi axít để thắp sáng xưởng khi cúp điện.

Một tia sáng lóe lên trong đầu Thái, rực rỡ như tia lửa mỏ hàn.

“Nhưng mà…” Thái cất tiếng, thanh âm bỗng trở nên dứt khoát.

Tú ngước phắt lên, ánh mắt đầy vẻ dò hỏi: “Sao hả anh?”

Thái bước nhanh tới góc xưởng, cúi xuống lôi chiếc củ bơm piston bằng đồng thau nặng trịch của máy rửa xe ra giữa sàn xi măng. Anh vỗ mạnh lên lớp vỏ kim loại xám xịt:

“Màng RO công nghiệp đắt tiền thì mình không với tới, nhưng anh có màng RO gia đình loại thẩm thấu nhanh gom từ mấy dàn lọc nước tinh khiết cũ của trường tiểu học thải ra. Ba cái màng đó mắc song song, lưu lượng nhỏ nhưng lọc mặn cực bén! Còn chuyện áp suất…” Thái chỉ vào củ bơm: “Cái củ bơm piston sứ này của máy rửa xe cũ, nó có thể nén áp lực nước lên tới sáu mươi bar ngọt xớt mà không cần lưu lượng quá lớn. Nó sinh ra là để tạo áp cao!”

Mắt Tú bừng sáng lên: “Nhưng còn cặn phù sa? Cặn mịn sông Tiền sẽ xé rách màng RO ngay lập tức!”

“Thì mình bóp chết phù sa trước khi nó chạm tới màng lọc!” Thái vung tay, giọng nói hào sảng đậm chất miệt vườn: “Anh sẽ tiện ba ống thép phi chín mươi làm cột lọc tiền xử lý. Tầng một: cát thạch anh trộn sỏi suối để chặn rác và phù sa thô. Tầng hai: than hoạt tính tự ủ từ gáo dừa khô Bến Tre — thứ này ngoài vườn nhà anh chất đầy đống, than gáo dừa hút phèn, khử mặn lợ và mùi bùn thuộc hàng đệ nhất! Tầng ba: anh nhét lõi bông sợi ép mịn năm micron. Nước qua ba tầng này sẽ trong vắt như nước mưa, màng RO chỉ việc gánh mỗi muối hòa tan!”

Tú sững sờ. Đôi môi cô hơi hé mở, chăm chú nhìn người đàn ông trước mặt. Trí tuệ của một người thợ miệt vườn không nằm trong những trang giáo trình bọc da bóng lộn, mà nó chắt lọc từ sự lấm láp, từ khả năng biến những thứ phế thải thành công cụ cứu cánh cho cuộc sống.

“Còn nguồn điện thì sao anh Thái?” Tú hỏi dồn, trái tim đập thình thịch trong lồng ngực.

“Xài điện mặt trời kết hợp bình tích điện!” Thái trỏ tay lên góc hiên xưởng: “Anh có bốn tấm pin năng lượng mặt trời cũ và ba bình ắc quy viễn thông. Qua bộ kích điện biến tần độc lập của anh, mình có thể chạy mô-tơ một pha hai ngựa êm ru giữa đồng, bất chấp điện lưới có sập hay không! Ban ngày nạp điện mặt trời, ban đêm xả bình ắc quy. Cỗ máy này sẽ là cỗ máy độc lập, vác đi tới đâu lọc nước tới đó!”

Tú nhìn Thái, những giọt nước mắt kìm nén ban nãy bỗng trào ra, nhưng lần này là những giọt nước mắt của sự xúc động tột cùng. Cô bất giác bước tới, nắm lấy bàn tay thô ráp dính đầy muội sắt của anh: “Anh Thái… Anh tính hay quá! Thật sự có thể làm được sao anh?”

Bàn tay Thái khẽ run lên khi cảm nhận hơi ấm mềm mại từ những ngón tay cô. Anh hít một hơi thật sâu, nụ cười hiền lành để lộ hàm răng trắng bóng xua tan đi vẻ căng thẳng nãy giờ:

“Người ta nói ‘thợ hàn vá trời’ mà em. Đất của tổ tiên để lại, rặng bưởi của tía con em gầy dựng, anh không cho phép ai cướp mất, trời đất cũng không được cướp! Đêm nay, anh với em thức trắng!”

“Hai đứa bây tính thức trắng mà để cái bụng đói meo rồi xỉu ngang hả?”

Một giọng nói trầm ấm, đượm vẻ xót xa bỗng cất lên từ phía cửa hông nối liền xưởng máy với gian nhà trên. Bà Năm Nhàn bước ra, trên tay bưng chiếc mâm nhôm sáng loáng. Trên mâm là một chõ xôi bưởi bốc khói nghi ngút, thoang thoảng mùi nếp mới dẻo thơm quyện cùng hương the the, ngọt dịu của cùi bưởi sấy thái sợi và đĩa đậu phộng rang giã dập, bên cạnh là ấm trà gừng nóng ấm sực mùi thảo mộc.

“Má…” Thái gãi đầu, bối rối buông tay Tú ra.

Bà Năm Nhàn đặt mâm xôi lên chiếc bàn gỗ sạch sẽ cạnh góc tài liệu, đưa ánh mắt đôn hậu nhìn Tú. Thấy cô gái trẻ đầu tóc rối bời, áo quần lấm lem, bà không khỏi xót xa. Bà bước lại gần, lấy chiếc khăn rằn vắt trên vai nhẹ nhàng lau đi vệt bùn khô trên gò má bánh mật của Tú: