Chương 11: Bẹ Chuối Ủ Hương Trầu

Lời căn dặn đanh thép của ông nội như truyền thêm luồng sinh khí nóng hổi vào lồng ngực Trọng Tấn. Cậu đưa mắt nhìn vạt trầu hương xanh mướt đang tắm mình trong nắng sớm, rồi dứt khoát quay sang hai gã tay sai của Biện Hùm đang nằm bẹp dưới chân cống Ba Hào. Dây dừa bện chặt siết quanh cổ tay khiến hai gã nhăn nhó, miệng không ngớt rên rỉ van lơn.

“Đứng dậy!” Tấn quát gọn, giật đầu dây thừng lôi hai tên đứng bật lên. “Đi lên nhà việc trình làng mau!”

Bác Năm Đước cùng anh Tư Tốt cầm đòn cơi sáp tới kèm hai bên sườn. Dọc theo con đường đất đỏ rợp bóng tre làng Tân Thới Nhất, bà con lối xóm lục tục ùa ra xem, tiếng xầm xì bàn tán nổi lên ran khắp nẻo. Đến trước sân nhà việc, Trọng Tấn đẩy hai gã quỳ thụp xuống nền gạch tàu mát lạnh. Trước mặt hương chức hội đồng làng cùng cuốn sổ làng mở sẵn, Tấn dõng dạc trình bày cặn kẽ chuyện hai tên gian lén lút cắm cọc tràm, chèn bao cát ngăn dòng xả lũ ngay trong đêm mưa bão. Từng khúc cọc gãy và chiếc cuốc sắt vấy bùn non làm bằng cớ rành rành rớt xuống sàn đánh “keng”. Bị dồn vào thế bí, hai gã run lẩy bẩy cúi đầu ký tên điểm chỉ vào tờ biên bản, thừa nhận toàn bộ hành vi phá hoại. Tiếng thở phào nhẹ nhõm cùng những tiếng reo hò của bà con vang dội, đập tan mọi luận điệu chối quanh của Biện Hùm nơi đầu cầu ván lúc rạng đông.

Giao việc giải quyết hậu sự cho các vị kỳ mục, Trọng Tấn rảo bước mau lẹ trở lại mé rạch Cầu Tre. Lúc này, con nắng sớm đã rải một màu vàng ấm như mật lên khắp các liếp vườn. Mấy thanh niên trong tổ vần công đã tề tựu đông đủ, phảng phát cỏ và dao bầu giắt ngang lưng sáng loáng.

“Anh em gom lại đây!” Tấn ngoắc tay, chỉ về phía rặng chuối hột mập mạp mọc rậm rạp men theo mương nước. “Đường sông xuống chợ Bình Tây xa lắc, nắng nôi hun hút trong khoang ghe dễ làm lá trầu bốc hỏa, thối cuống rụi hết trơn. Giờ tụi mình chặt chuối hột, tước lấy những bẹ tươi mọng nước đem lót sọt!”

Tiếng phảng chém vào thân chuối kêu “phầm phập” giòn giã. Tấn thoăn thoắt đón lấy những cây chuối tròn lẳn, rọc bỏ lớp vỏ xơ già bên ngoài, chỉ giữ lại từng lớp bẹ non trắng ngà ăm ắp nước phù sa. Cậu ngồi bệt xuống thảm cỏ mật, tỉ mẩn dùng dao tước từng phiến bẹ chuối dài vừa vặn, uốn cong rồi lót chặt vào đáy và vòng quanh thành từng chiếc sọt tre đan mắt cáo. Bẹ chuối dày dặn, mát rượi ép sát nan tre, tựa như một lớp áo giáp che chở, vừa ngăn gió sông làm táp lá, vừa giữ cho hơi ẩm không bốc thoát ra ngoài.

Cụ Ba Hòa chống gậy tre chậm rãi bước ra tận mép mương, theo sau là chú Ba Khiêm với chiếc áo bà ba còn lấm lem vệt sình. Cụ cúi xuống, đưa tay sờ thử bẹ chuối mọng ướt rồi khẽ gật đầu, ánh mắt đong đầy vẻ hài lòng:

“Thằng Tấn tính cách này hay dữ hôn. Bẹ chuối hột xứ mình giữ nước bền bấy nay, đem ủ trầu là đúng điệu lắm.” Cụ khom lưng, cầm lên một nẹp lá trầu hương do Ba Khiêm vừa hái từ trên nọc cau xuống. “Nhưng xếp trầu vô sọt cũng phải có phép tắc. Tụi bây coi nè.”

Trọng Tấn chăm chú nhìn theo đôi bàn tay gầy guộc của nội. Cụ Ba nhẹ nhàng xếp từng chiếc lá trầu hương bóng bẩy, cuống lá úp sát vào nhau quay vào phía tâm sọt, để phần sống lưng lá cong mềm hướng ra ngoài hứng hơi mát. Cứ xếp xong một lớp lá dày chừng ba tấc, cụ lại bảo Khiêm đặt đè lên một lớp bẹ chuối non đã dần mỏng, rồi mới rải tiếp lớp trầu mới.

“Cuống úp vào nhau đặng che chở cho gân lá,” cụ Ba giảng giải, giọng trầm ấm thấm thía. “Bẹ chuối ngăn giữa các tầng sẽ hút bớt mồ hôi đọng, không để hơi nóng om chín cuống. Có như vậy, ghe xuôi tới bến Bình Đông thì lá trầu mở ra vẫn giòn rụm, tươi roi rói như lúc còn ngậm sương trên cành.”

Ba Khiêm cẩn thận làm theo từng động tác của cha, bàn tay dù còn trầy xước rướm máu nhưng nâng niu từng phiến lá trầu đầy vẻ trân trọng. Tấn nhìn chú Ba, trong lòng dâng lên niềm tin tưởng ấm áp lạ kỳ. Không khí lao động rộn ràng xua tan đi bao âu lo dồn ứ suốt những ngày giông bão.

Đến bóng đứng trưa, mùi cơm gạo mới thơm lừng bảng lảng bay ra bờ rạch. Từ ngõ dâm bụt, Út Duyên quảy đôi thúng nhỏ bước nhanh ra bến ghe. Tà áo bà ba màu hoa cà bay nhè nhẹ trong gió đồng, hai má cô ửng hồng vì nắng. Đặt mâm cơm cùng ơ cá bống kho tiêu cay nồng xuống bậc cầu dừa, Duyên ngập ngừng bước lại gần chiếc sọt tre Tấn đang nêm chặt. Cô rút từ trong thúng ra một chiếc nón lá mới tinh, vành nón đan bằng lá buông trắng muốt, khâu chỉ cước phẳng phiu.